Sự sống, hay sinh mệnh/mạng, là một đặc điểm phân biệt các thực thể vật chất có cơ chế sinh học (ví dụ như khả năng tự duy trì, hay truyền tín hiệu), tách biệt chúng với các vật thể không có những cơ chế đó hoặc đã ngừng hoạt động, những vật đó được gọi là vô sinh hay vô tri giác. Nhiều dạng sự sống tồn tại như thực vật, động vật, nấm, nguyên sinh vật, vi khuẩn cổ và vi trùng. Các tiêu chí đôi khi có thể mơ hồ và có thể hoặc không thể xác định vi-rút, viroid, hoặc sự sống nhân tạo tiềm ẩn là "sống" và nói chung thì gọi là sinh mệnh. Sinh học là môn khoa học chính liên quan đến nghiên cứu về sự sống, mặc dù có nhiều khoa học khác cũng tham gia vào việc này.
Khái niệm của sự sống rất phức tạp. Hiện nay sinh vật được định nghĩa là có khả năng cân bằng nội môi, tạo nên bởi các tế bào, thực hiện các quá trình trao đổi chất, phát triển và thích ứng với môi trường, phản ứng với tác động và sinh sản. Nhưng một số các cách định nghĩa khác cũng được đề cập vì những điều kiện trên không áp dụng cho một số loài như vi-rút. Qua nhiều thời kì lịch sử, đã có nhiều nỗ lực để tìm ra định nghĩa của "sự sống" và nhiều lý thuyết về các đặc tính và sự xuất hiện của các sinh vật, như chủ nghĩa duy vật, niềm tin rằng mọi thứ đều được tạo ra từ vật chất và cuộc sống chỉ đơn thuần là một hình thức phức tạp của nó; Thuyết kỳ dị, niềm tin rằng tất cả mọi thứ là sự kết hợp của vật chất và hình thái, và hình dạng của một sinh vật là linh hồn của nó; Thế hệ tự phát, niềm tin rằng cuộc sống liên tục xuất hiện từ sự sống còn; Và thuyết sức sống, một giả thuyết hiện đại đã mất uy tín, cho rằng phần lớn các sinh vật sống có một "lực lượng sống" hoặc một "tia lửa". Định nghĩa của sự sống trong thời hiện đại phức tạp hơn, với sự đóng góp từ sự đa dạng của các định nghĩa khoa học. Các nhà lý sinh học đã đưa ra nhiều định nghĩa thông qua các hệ thống hóa học, ngoài ra còn có các định nghĩa dựa trên các lí thuyết về hệ thống sống, ví dụ như giả thuyết Gaia, phát biểu rằng Trái Đất cũng là một vật thể sống. Một ý tưởng khác cho rằng sự sống là một đặc tính của hệ sinh thái, và một số khác dựa trên cơ sở của Toán sinh học. Nguồn gốc sự sống (Abiogenesis) diễn tả sự sống tự nhiên được hình thành từ các vật chất vô sinh, ví dụ như là các hợp chất hữu cơ đơn giản. Tính chất chung của tất cả các sinh vật bao gồm nhu cầu biến đổi các nguyên tố hóa học cốt lõi nhất định để duy trì các chức năng sinh hóa.
Sự sống trên Trái Đất xuất hiện lần đầu vào khoảng 4.28 tỉ năm trước, ngay sau sự hình thành của biển vào khoảng 4.41 tỉ năm trước đây và cũng không lâu sau sự hình thành của Trái Đất 4.54 tỉ năm trước.[1][2][3][4] Sự sống trên Trấi đất có thể bắt nguồn từ các tế bào RNA, mặc dù sự sống với tế bào RNA có thể không phải là đầu tiên. Cơ chế hình thành sự sống trên Trái Đất chưa được giải thích, nhưng một số tin vào thí nghiệm Miller–Urey. Những dạng sống sớm nhất được phát hiện là hóa thạch của một số loài vi khuẩn. Vào tháng 7 năm 2016, các nhà khoa học báo cáo rằng đã xác định được một bộ 355 gien tin rằng bắt nguồn từ tổ tiên chung gần nhất của mọi loài (viết tắt: LUCA).[5]
Từ thuở sơ khai của lịch sử Trái Đất, hệ sinh thái luôn thay đổi theo thời gian. Để sinh tồn, mọi loài sinh vật phải thích nghi được với các tác động khác nhau của môi trường. Một vài loài vi sinh vật, gọi là Extremophile (vi sinh chịu cực hạn), những loài đó có thể sống sót trong các môi trường đạt giới hạn về vật lí cũng như địa lí, các môi trường cực hạn không có khả năng duy trì sự sống cho các loài khác.
Các bằng chứng cho thấy rằng sự sống trên Trái Đất đã tồn tại cách đây khoảng 3,7 tỉ năm,[6] với những dấu vết về sự sống cổ nhất được tìm thấy trong các hóa thạch có tuổi 3,4 tỉ năm.[7] Tất cả các dạng sống đã được biết đến có chung các cơ chế phân tử cơ bản, phản ánh sự thành tạo từ cùng nguồn gốc của chúng; dựa trên các quan sát, giả thiết về nguồn gốc của sự sống để tìm ra một cơ chế nhằm giải thích cho sự thình thành của cùng một nguồn gốc trong vũ trụ, từ các phân tử hữu cơ đơn giản ở các dạng sống tiền tế bào đến các tế bào nguyên thủy và có quá trình trao đổi chất. Các mô hình đã được chia ra thành các nhóm "genes-first" và "metabolism-first", nhưng xu hướng hiện nay là sự xuất hiện của việc lồng ghép 2 nhóm trên.[8]
Hiện nay, không có kết luận khoa học về sự sống có nguồn gốc như thế nào. Tuy nhiên, các mô hình khoa học được chấp nhận nhiều nhất được xây dựng dựa trên các quan sát sau:
Các sinh vật sống tổng hợp protein, là các polymer của các axit amim sử dụng các thông tin được mã hóa bởi các DNA. Quá trình tổng hợp protein đòi hỏi các polymer RNA trung gian. Khả năng sự sống bắt đầu như thế nào là từ các gen có nguồn gốc đầu tiên, tiếp theo là bởi các protein;[9] một giả thiết khác là protein có trước và sau đó là gene.[10]
Tuy nhiên, do gen và protein đều là cơ sở để sản xuất qua lại, do đó vấn đề đặt ra là cái nào có trước và cái nào có sau giống như câu chuyện con gà và quả trứng. Hầu hết các nhà khoa học áp dụng giả thiết này vì không chắc rằng gene và protein phát sinh một cách độc lập.[11]
Mặc khác, một khả năng có thể khác đã được Francis Crick đề xuất đầu tiên,[12] rằng lúc đầu sự sống dựa trên RNA,[11] có các đặc điểm giống như DNA trong việc lưu trữ thông tin và các tính chất xúc tác của một số protein. Giải thích này được gọi là giả thiết trong thế giới RNA, và nó được chứng minh thông qua sự quan sát nhiều thành phần quan trọng nhất của các tế bào (các thành phần của tế bào tiến hóa chậm nhất) được cấu tạo chủ yếu hoặc toàn bộ là RNA. Cũng như những đồng yếu tố (cofactor) (ATP, Acetyl-CoA, NADH,...) là các nucleotid hoặc chất có quan hệ một cách rõ ràng với chúng. Các tính chất xúc tác của RNA vẫn chưa được minh họa khi giả thiết này được đề xuất lần đầu tiên,[13] nhưng chúng đã được Thomas Cech xác nhận năm 1986.[14]
Một vấn đề còn tồn tại của giả thiết thế giới RNA là nó xuất phát từ các tiền chất vô cơ đơn giản thì khó khăn hơn so với từ các phân tử hữu cơ khác. Một lý do để giải thích nó là các tiền thân RNA rất ổn định và phản ứng với nhau một cách rất chậm chạp trong các điều kiện môi trường xung quanh, và người ta cũng từ đề xuất rằng các sinh vật sống được cấu thành từ các phân tử khác trước khi có RNA.[15] Dù vậy, sự tổng hợp thành công các phân tử RNA nhất định trong các điều kiện môi trường đã từng tồn tại trước khi có sự sống trên Trái Đất đã đạt được bằng cách thêm vào các tiền chất có thể thay thế theo một thứ tự đặc biệt với các tiền chất-phosphat có mặt trong suốt quá trình phản ứng.[16] Nghiên cứu này làm cho giả thiết thế giới RNA trở nên hợp lý hơn.[17]
Năm 2009, người ta thực hiện các thí nghiệm minh họa tiến hóa Darwin của hệ hai hợp phần gồm các enzyme RNA (ribozymes) trong ống nghiệm.[18] Công trình được thực hiện trong phòng thí nghiệm của Gerald Joyce, ông cho rằng "Đây là ví dụ đầu tiên, ngoài sinh học và ngoài thích nghi tiến hóa trong một hệ thống di truyền phân tử."[19]
Các phát hiện của NASA năm 2011 dựa trên những nghiên cứu về thiên thạch được phát hiện trên Trái Đất cho thấy rằng các thành phần của RNA và DNA (adenine, guanine và các phân tử hữu cơ liên quan) có thể được hình thành trong không gian bên ngoài Trái Đất.[20][21][22][23]
Sự đa dạng của sự sống trên Trái Đất là kết quả của sự tương tác năng động giữa cơ hội di truyền, khả năng trao đổi chất, những thách thức của môi trường vật lý,[24] và sự cộng sinh.[25][26][27] Đối với hầu hết sự tồn tại của nó, các môi trường sống trên Trái Đất bị chiếm lĩnh chủ yếu bởi các vi sinh vật và là môi trường cho quá trình trao đổi chất và tiến hóa của chúng. Hệ quả là, môi trường vật lý-hóa học trên Trái Đất đã và đang thay đổi theo thời gian địa chất, do đó nó ảnh hưởng đến con đường tiến hóa của các sự sống kế tục.[28] Ví dụ, hoạt động quang hợp của vi khuẩn lam thải ra khí oxy gây ra các thay đổi trong môi trường toàn cầu. Vì oxy là chất độc đối với hầu hết sự sống trên Trái Đất thời buổi đầu. Điều này đặt ra những thách thức tiến hóa mới, và cuối cùng đó là sự hình hành nên các loài động và thực vật trên Trái Đất. Sự tác động qua lại giữa các sinh vật và môi trường là một đặc điểm vốn có của các hệ sống.[24]
Tế bào là đơn vị cơ bản cấu thành nên mỗi cơ thể sống, và tất cả các tế bào phát triển từ những tế bào có trước bằng phương thức phân bào. Học thuyết tế bào được các tác giả Henri Dutrochet, Theodor Schwann, Rudolf Virchow và những người khác đưa ra vào đầu thế kỷ 19, và sau đó được chấp nhận rộng rãi.[29] Hoạt động của các cơ quan phụ thuộc vào tất cả hoạt động của tế bào của chúng, với dòng năng lượng xuất hiện bên trong và giữa chúng. Các tế bào chứa thông tin di truyền chúng truyền tải mã di truyền trong quá trình phân bào.[30]
Hầu hết các nhà khoa học cho rằng sự sống ngoài Trái Đất nếu có tồn tại thì sự tiến hóa của nó đã xuất hiện độc lập ở nhiều nơi khác nhau trong vũ trụ. Có giả thuyết khác cho rằng sự sống ngoài Trái Đất có thể có nguồn gốc ban đầu chung, và sau đó phân tán khắp vũ trụ, từ hành tinh có thể sống được này tới hành tinh có thể sống được khác. Lại có đề xuất cho rằng nếu chúng ta tìm thấy được sự sống và nền văn minh ngoài Trái Đất gần chúng ta thì sự sống và nền văn minh đó hoặc đã phát triển hơn chúng ta rất nhiều hoặc vẫn còn sơ khai hơn chúng ta rất nhiều.
School district in Wisconsin, US For the school district in Ohio, see Columbus City Schools. The Columbus School District encompasses an area of approximately 135 miles (217 km) in Columbia, Dodge and Dane counties. Located in the south central Wisconsin city of Columbus, the district is approximately 70 miles (110 km) northwest of Milwaukee, 30 miles (48 km) northeast of Madison and 30 miles (48 km) southeast of Portage. Schools Columbus Middle School The Columbus School Dis…
Artikel ini sebatang kara, artinya tidak ada artikel lain yang memiliki pranala balik ke halaman ini.Bantulah menambah pranala ke artikel ini dari artikel yang berhubungan atau coba peralatan pencari pranala.Tag ini diberikan pada Maret 2016. MIN KalikurmoInformasiJenisMadrasah ibtidaiyah negeriKepala SekolahBasirun, S.Pd.I.Rentang kelasI - VIAlamatLokasiDesa Kalikurmo, Kec. Bringin, Kabupaten Semarang, Jawa Tengah, IndonesiaMoto MIN Kalikurmo, merupakan salah satu Madrasah ibtidaiyah…
Russian pastry RasstegaiTypePirogPlace of originRussia Media: Rasstegai Rasstegai (Russian: расстегай) is a type of Russian pirog with a hole in the top. History and etymology The dish was very popular in Tsarist Russia. In rasstegai the filling is not hidden in dough, and rasstegai in Russian means unfastened pies.[1] Another version: in Moscow, in the gypsy choir, the beautiful Katya sang very well the Russian song Sarafanchik-rasstegaychik; in honor of Katya, ra…
A Town Where You LiveGambar sampul manga volume pertama君のいる町(Kimi no Iru Machi)GenreRomantis[1] MangaPengarangKouji SeoPenerbitKodanshaPenerbit bahasa InggrisNA CrunchyrollPenerbit bahasa IndonesiaElex Media KomputindoMajalahWeekly Shōnen MagazineMajalah bahasa InggrisNA Crunchyroll MangaDemografiShōnenTerbit28 Mei 2008 – 12 Februari 2014Volume27 (Daftar volume) Video animasi orisinalA Town Where You Live: Twilight IntersectionSutradaraYasuhiro Yoshiura (kepala)Hiroshi Koba…
Шатель-Сен-ЖерменChâtel-Saint-Germain Країна Франція Регіон Гранд-Ест Департамент Мозель Округ Мец Кантон Арс-сюр-Мозель Код INSEE 57134 Поштові індекси 57160 Координати 49°07′28″ пн. ш. 6°04′49″ сх. д.H G O Висота 176 - 355 м.н.р.м. Площа 12,88 км² Населення 1913 (01-2020[1]) Густот
Palača Localidad PalačaUbicación de Palača en CroaciaCoordenadas 45°24′39″N 18°43′12″E / 45.410833333333, 18.72Entidad Localidad • País Croacia • Condado Osijek-Baranya • Municipio ŠodolovciSuperficie • Total 8,6 km² Altitud • Media 83 m s. n. m.Población (2011) • Total 241 hab.[1] • Densidad 19,65 hab/km²Huso horario UTC +1 • en verano UTC +2Código postal[2]R…
Bandeira do Sri Lanka Aplicação ... Proporção 1:2 Adoção 22 de Maio de 1972 A bandeira do Sri Lanka (Sinhala: ශ්රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය Sri Lankavay Jathika Kodiya), também chamada de bandeira Leão, é composta por uma leão amarelo portando uma espada kastane em sua pata dianteira direita em um fundo vermelho-escuro (amarronzado) com quatro folhas amarelas de Ficus religiosa (figueira-dos-pagodes ou Bo-tree) em cada canto do fundo. Ao redor do fu…
Not to be confused with Buddhism in Greece. Cultural syncretism in Central and South Asia in antiquity Gautama Buddha in Greco-Buddhist style, 1st–2nd century AD, Gandhara (Peshawar basin, modern day Pakistan). Part of a series onBuddhism Glossary Index Outline History Timeline The Buddha Pre-sectarian Buddhism Councils Silk Road transmission of Buddhism Decline in the Indian subcontinent Later Buddhists Buddhist modernism DharmaConcepts Four Noble Truths Noble Eightfold Path Dharma wheel Five…
Варагаш Ірина Юріївна Народилася 3 квітня 1970(1970-04-03) (53 роки)Трускавець, Львівська область, Українська РСР, СРСР Ірина Юріївна Варагаш (укр. Ірина Юріївна Варагаш, народилася 3 квітня 1970 року, м. Трускавець (УСРР)) — українська підприємниця, засновниця та керівниця низки компа
American politician For persons of a similar name, see John Krebs (disambiguation) and Hans Krebs (disambiguation). John Hans KrebsMember of the U.S. House of Representativesfrom California's 17th districtIn officeJanuary 3, 1975 – January 3, 1979Preceded byBob MathiasSucceeded byCharles Pashayan, Jr. Personal detailsBorn(1926-12-17)December 17, 1926Berlin, GermanyDiedNovember 10, 2014(2014-11-10) (aged 87)Fresno, California, U.S.Political partyDemocraticSpouseHanna K…
Fictional Japanese superhero Fictional character UltramanUltra Series characterUltraman portrayed in his Specium Ray stanceFirst appearanceThe Birth of Ultraman (1966)Last appearanceShin Ultraman (2022)Created by Eiji Tsuburaya[1] Tetsuo Kinjo[2] Kazuho Mitsuta[3] Akira Sasaki[4] Designed byTohl Narita[5]Portrayed by Bin Furuya (1966 & 2022) Chūji Saitō (1971) Hideyuki Masuda (1974–75) Shunsuke Gondō (1997) Hiroyuki Inomata (2009) Hideaki Anno (20…
The Comcast and Time Warner Cable logos On February 13, 2014, Comcast Corporation announced its intent to acquire Time Warner Cable. The deal was proposed to take the form of a stock swap, estimated at the time of announcement to be worth about $45.2 billion.[1] The two companies argued that the merger would increase their overall scale, allowing the company to become more competitive, improve customer service quality, and quicken innovation. The companies also argued that the deal would…
American musician and model Kellye CashBorn (1965-02-02) February 2, 1965 (age 58)Memphis, Tennessee, United StatesOccupationMusicianTitleMiss Milan Crown and Scepter 1986Miss Tennessee 1986Miss America 1987PredecessorSusan AkinSuccessorKaye Lani Rae RafkoSpouse Todd Sheppard (m. 1989)Children3RelativesJohnny Cash (grand-uncle)Tommy Cash (grand-uncle)June Carter Cash (grand-aunt)Websitewww.kellyecashmusic.com Kellye Cash-Sheppard (born February 2, 1965) is an …
If I have left you a message: please answer on your talk page, then place {{Talkback|your username}} on my talk. If you leave me a message: I will answer on my talk page, then place {{Talkback|Mikebreakrun3}} on your talk. Please click here to leave me a new message. Welcome Welcome! Hello, Mikebreakrun3, and welcome to Wikipedia! Thank you for your contributions, especially what you did for David Letterman. I hope you like the place and decide to stay. Here are some pages that you might find h…
Governing body of world padel tennis This article uses bare URLs, which are uninformative and vulnerable to link rot. Please consider converting them to full citations to ensure the article remains verifiable and maintains a consistent citation style. Several templates and tools are available to assist in formatting, such as reFill (documentation) and Citation bot (documentation). (August 2022) (Learn how and when to remove this template message) This article needs additional citations for verif…
أوسكار أرماندو دياز معلومات شخصية الميلاد 15 أكتوبر 1970(1970-10-15)سانتا روزا دي ليما [لغات أخرى] الوفاة 12 ديسمبر 1998 (عن عمر ناهز 28 عاماً)سانتا روزا دي ليما [لغات أخرى] مركز اللعب مهاجم الجنسية السلفادور المسيرة الاحترافية1 سنوات فريق م. (هـ.) 1996 ليمنيو …
Field of critical theory Part of a series onBisexuality topics Sexual identities Bi-curious Sexual fluidity Heteroflexible / Homoflexible Pansexuality Polysexual Omnisexual Abrosexual Plurisexual / Multisexual Studies Bisexual theory Journal of Bisexuality Kinsey scale Klein grid Attitudes and discrimination Biphobia Bisexual chic Erasure Heteronormativity Lesbian until graduation Community BECAUSE Bi Community News BiCon (UK) BiNet USA Bisexual Resource Cente…
German professor for gynaecology and obstetrics For the German manager, see Thomas Rabe (manager). Rabe in 2008 Thomas N. Rabe (born February 18, 1951 in Heidelberg) is a German professor for gynaecology and obstetrics at the University Hospital Heidelberg. He is author of several scientific publications and reference books. Biography Rabe earned his medical degree in Heidelberg. Since 1983 he has been a specialist in gynaecology and obstetrics. His research was focused on the steroid metabolism…
Former Chief Minister of Punjab This is a Pakistani name. The last name is a patronymic, not a family name; this person is referred to by the given name Hamza. Hamza Shahbazحمزہ شہبازFormer Chief Minister of PunjabIn office30 April 2022 – 26 July 2022 (Trustee from 22 July 2022)GovernorOmer Sarfraz Cheema Muhammad Baligh Ur RehmanPreceded byUsman BuzdarSucceeded byChaudhry Pervaiz ElahiVice President PML-N PunjabIncumbentAssumed office May 2018PresidentPervez MusharrafMem…
American private investment firm Dimensional Fund AdvisorsTypePrivateIndustryFinanceFounded1981; 42 years ago (1981)FoundersDavid G. BoothRex SinquefieldHeadquartersAustin, Texas, United StatesKey peopleDavid G. Booth(Executive Chairman)Dave Butler(Co-CEO)Gerard K. O'Reilly(Co-CEO)ProductsMoney Management and InvestmentAUM $540 billion (September 30, 2022)[1]Number of employees1,400+ (2020)[2]Websitewww.dimensional.com Dimensional Fund Advisors, L.P. (branded Di…
Lokasi Pengunjung: 18.117.145.247