Basuto

1843–1966
Herb Flaga
Ustrój polityczny	monarchia
Data powstania	1843
Data likwidacji	4 października 1966
Władca	Moshoeshoe II
Powierzchnia	30 000 km²
Mapa Afryki południowej z 1885: kolonia Basuto Land ma współrzędne geograficzne 28°E, 30°S
Położenie na mapie świata Basuto
29,516667°S 27,800000°E/-29,516667 27,800000

Basuto, Basutoland – od XIX wieku do roku 1966 terytorium zależne w Afryce południowej, protektorat brytyjski (powierzchnia: ~30 tys. km²). Powstało po aneksji przez Brytyjczyków ziem zamieszkanych od około XV wieku przez klany mówiące językami z rodziny bantu ludów Sotho-Tswana, zintegrowanych w I połowie XIX wieku w wyniku działalności miejscowego króla, Moshoeshoe I, w jeden naród nazwany Basotho (dosłownie – „południowi Sotho”).

W 1843 Morena e Moholo/morena oa Basotho (Wielki Wódz/Król Basotho) Moshoeshoe I zawarł strategiczny sojusz z Brytyjczykami z Kolonii Przylądkowej w obawie przed aneksją jego królestwa przez voortrekkerów – Burów napływających z leżącego na zachód Wolnego Państwa Orania. W późniejszych latach ziemie te były areną nieustających wojen pomiędzy kolonizatorami brytyjskimi, burskimi i rdzennymi ludami Basotho, przechodząc kilkakrotnie z rąk do rąk; m.in. Moshoeshoe I stracił na rzecz Oranii część królestwa Basuto, leżącą na zachód od rzeki Caledon. W rezultacie Moshoeshoe I zwrócił się do królowej brytyjskiej Wiktorii o roztoczenie protektoratu nad jego królestwem, co stało się faktem w 1868. W 1871 Basuto zostało zaanektowane przez Kolonię Przylądkową, ale przez następne lata na terenie kraju trwały zamieszki, które wzmogły się po 1879, kiedy rewoltę wzniecił jeden z przywódców plemiennych – Moorosi – wtedy, gdy część terytorium Basuto przekazana została białej ludności pod osadnictwo, a także po wprowadzeniu zarządzenia, nakazującego przekazanie władzom posiadanej broni palnej. Moorosi wkrótce zginął w jednym ze starć, a kraj pogrążył się w chaosie walk wewnętrznych, także pomiędzy różnymi ugrupowaniami plemiennymi. W partyzanckiej wojnie, trwającej od 1880 do 1881, walczący z wojskami Kolonii Przylądkowej rebelianci otrzymywali broń palną z Oranii. W 1884 kontrolę nad Basuto przejęła ponownie korona brytyjska; kraj ten, ze stosunkowo znacznym zakresem niezależności, pozostawał kolonią brytyjską przez następne osiemdziesiąt lat, kiedy zdecydowano się przyznać jej niepodległość, ogłoszoną 4 października 1966. Nazwa Basuto została zmieniona, obecnie brzmi ona Lesotho.

• władcy Basuto

• p
• d
• e

Kolonie, protektoraty i terytoria zależne Wielkiej Brytanii

Europa	Wolne Państwo Irlandzkie Akrotiri Dhekelia Cypr Gibraltar Guernsey Jersey Wyspa Man Helgoland Stany Zjednoczone Wysp Jońskich Malta Minorka
Afryka	Basuto Beczuana Brytyjska Afryka Zachodnia Eswatini Gambia Sierra Leone Złote Wybrzeże Togo Brytyjskie Nigeria Południowa Nigeria Północna Nigeria Kamerun Brytyjski Protektorat Afryki Wschodniej Protektorat Zatoki Ambas Brytyjska Afryka Wschodnia Kenia Uganda Tanganika Zanzibar Somali Brytyjskie Libia Egipt Sudan Anglo-Egipski Brytyjska Afryka Centralna Niasa Rodezja Rodezja Południowa Rodezja Północna Kolonia Przylądkowa Kolonia Rzeki Oranje Natal Transwal Związek Południowej Afryki Walvis Bay Afryka Południowo-Zachodnia Zululand
Ameryka Północna	Stany Zjednoczone Kolonia Plymouth Floryda Zachodnia Floryda Wschodnia Trzynaście kolonii New Hampshire Massachusetts Bay Rhode Island i Plantacje Providence Connecticut Nowy Jork New Jersey Pensylwania Delaware Maryland Wirginia Karolina Północna Karolina Południowa Georgia Kanada Prowincja Kanada Quebec Dolna Kanada Górna Kanada Nowa Szkocja Cape Breton Nowy Brunszwik Wyspa Księcia Edwarda Kolonia Nowej Fundlandii/Dominium Nowej Fundlandii Labrador Terytoria Północno-Zachodnie Ziemia Ruperta Kolumbia Brytyjska Terytorium Stikine Vancouver
Ameryka Łacińska i Karaiby	Antigua i Barbuda Bahamy Barbados Honduras Brytyjski Brytyjskie Wyspy Dziewicze Kajmany Dominika Grenada Jamajka Brytyjskie Wyspy Podwietrzne Brytyjskie Wyspy Zawietrzne Montserrat Wybrzeże Moskitów Saint Christopher-Nevis-Anguilla Saint Lucia Saint Vincent i Grenadyny Trynidad i Tobago Turks i Caicos Federacja Indii Zachodnich Gujana Brytyjska
Antarktyda i Ocean Atlantycki	Brytyjskie Terytorium Antarktyczne Bermudy Falklandy Wyspa Świętej Heleny, Wyspa Wniebowstąpienia i Tristan da Cunha (Wyspa Świętej Heleny, Wyspa Wniebowstąpienia, Tristan da Cunha) Georgia Południowa i Sandwich Południowy
Azja	Aden Protektorat Adeński Oman Traktatowy Oman Katar Bahrajn Palestyna Irak Kuwejt Afganistan Indie Birma Hongkong Straits Settlements Malaje Borneo Północne Sarawak Brunei Singapur Weihai
Ocean Indyjski	Andamany Nikobary Wyspy Ashmore i Cartiera Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego Cejlon Wyspa Bożego Narodzenia Wyspy Kokosowe Wyspy Heard i McDonalda Malediwy Mauritius Seszele
Australia i Oceania	Australia Nowa Południowa Walia Australia Południowa Queensland Wiktoria Kolonia Rzeki Swan Australia Zachodnia Ziemia van Diemena Tasmania Oceania Nowa Gwinea Brytyjska Brytyjskie Terytoria Zachodniego Pacyfiku Wyspy Salomona Wyspy Cooka Fidżi Tonga Wyspy Gilberta i Lagunowe Nauru Nowe Hebrydy Nowa Zelandia Niue Pitcairn Samoa Hawaje Tokelau

• Imperium brytyjskie
• Brytyjskie terytoria zamorskie