Młoda Polska – epoka literacka w historii literatury polskiej mieszcząca się w przedziale czasowym 1891–1918.
Za początkową datę powstawania literatury Młodej Polski przyjmuje się rok 1891, w którym miały miejsce trzy debiuty poetów reprezentujących nowe pokolenie literackie, debiuty o nierównym zresztą poziomie artystycznym (Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Franciszek Nowicki, Andrzej Niemojewski). Jest to jednak jedynie data umowna, gdyż utwory reprezentujące poprzednią epokę (pozytywizm) powstawały jeszcze po roku 1891 (np. Faraon Bolesława Prusa), nie są jednak zaliczane do literatury młodopolskiej.
W tym okresie doszły do głosu nowe prądy artystyczne i umysłowe, takie jak modernizm, dekadentyzm, symbolizm, ekspresjonizm, neoromantyzm, impresjonizm i katastrofizm. Literaci młodopolscy odrzucali racjonalistyczną filozofię pozytywizmu, nawiązywali do tradycji romantycznej (wyższości uczuć i emocji nad rozumem) oraz wiary w szczególną pozycję artysty w społeczeństwie (stąd inna nazwa epoki – neoromantyzm).
Spośród poetów Młodej Polski na czoło wysuwał się Kazimierz Przerwa-Tetmajer, zwany poetą pokolenia, posiadający umiejętność chwytania najbardziej typowych nastrojów, idei i koncepcji filozoficznych charakterystycznych dla epoki, które przetwarzał w swoich tekstach poetyckich. Swój pierwszy tomik poezji opublikował w 1891 roku. Wiersze w tym tomiku, podobnie jak i w następnych, charakteryzowały: zręczne ujęcie w formę poetycką typowych deklaracji światopoglądowych pokolenia (słynne wiersze: Nie wierzę w nic, Fałsz, Koniec wieku XIX, Hymn do Nirwany, Widokiem ludzi przerażony i inne), dawanie wyrazu modnym przekonaniom i nastrojom oraz podejmowanie chwytliwych tematów. W jego poezji zwraca uwagę śmiałe podejmowanie tematyki erotyzmu, jednak erotyzm ten zgodnie z duchem epoki jest ponury i przepełniony świadomością, że przebudzenie będzie rozczarowaniem. Jego poezja zyskała wielkie rzesze czytelników i naśladowców. Tetmajer próbował też swoich sił w prozie, ale poza udanym zbiorem opowiadań Na skalnym Podhalu nie odniósł jako prozaik większych sukcesów.
Drugim głośnym poetą okresu Młodej Polski był Jan Kasprowicz, autor wierszy naturalistycznych (m.in. cykl sonetów Z chałupy), poezji symbolicznej (tomik Krzak dzikiej róży) i ekspresjonistycznej (Ginącemu światu, Salve Regina). Po okresie modernistycznych buntów Kasprowicz przeszedł zmianę światopoglądową, jak sam określił: „przestał wadzić się z Bogiem”. Zaowocowało to nowymi tomikami, w których wyraził pełną pokory miłość do wszystkich istot żywych w duchu franciszkanizmu (m.in. Księga ubogich).
Do innych poetów należeli m.in. Leopold Staff (m.in. Sny o potędze, Dzień duszy), Bolesław Leśmian (Sad rozstajny), Tadeusz Miciński (W mroku gwiazd), Jan Lemański, Lucjan Rydel, Antoni Lange oraz Stanisław Wyspiański bardziej znany jako malarz i dramaturg.
Młoda Polska obfitowała w indywidualności, które posiadały dużą wrażliwość i nieprzeciętne uzdolnienia. Tragedią tej epoki było jednak to, że pod wpływem ciśnienia przemian i wydarzeń, głęboko sięgających przeobrażeń światopoglądowych, wiele tych wrażliwych i subtelnych organizacji psychicznych uległo wykolejeniu. Ludzie ci określani są często mianem Meteory Młodej Polski. Przykładem był Stanisław Korab Brzozowski, jeden z najbardziej obiecujących debiutantów tego okresu, tworzący poezję katastroficzną, który zginął śmiercią samobójczą. Meteorem Młodej Polski była też Maria Komornicka, poetka, która przedwcześnie zamilkła z powodu choroby psychicznej. Poetka ta reprezentowała nurt poezji kobiecej, która w epoce modernizmu wzrosła zarówno ilościowo, jak i jakościowo. Jej przedstawicielkami były też m.in. Maryla Wolska, Bronisława Ostrowska oraz młoda Zofia Nałkowska.
Równolegle do poezji poważnej rozwijała się poezja satyryczna, wykpiwająca „tragizm istnienia” i „smutek egzystencji” – ulubione motywy poezji młodopolskiej oraz środowisk krytyków literackich i pisarzy. Przedstawicielem młodopolskiej poezji satyrycznej był Tadeusz Boy-Żeleński, autor m.in. zbiorku Słówka. Poezję satyryczną uprawiali także Ludwik Szczepański, Franciszek Mirandola i inni.
U schyłku Młodej Polski, w latach I wojny światowej, powstał nowy nurt poezji, zwany poezją patriotyczną i legionową. Nurt ten reprezentowali m.in. Jerzy Żuławski (wiersz Do moich synów) i Edward Słoński (wiersz Ta co nie zginęła). W środowisku żołnierzy i legionistów powstało też wiele popularnych pieśni wojskowych (m.in. Szara piechota, Przybyli ułani, Serce w plecaku, Marsz I Brygady i inne).
Wśród dramaturgów epoki Młodej Polski na czoło wysuwała się twórczość Stanisława Wyspiańskiego. Był autorem dramatów poświęconych tematyce powstania listopadowego (Warszawianka, Lelewel, Noc listopadowa), podejmujących tematykę antyczną (m.in. Powrót Odysa, Achilleis, Meleager) oraz tematykę związaną z legendarnymi i historycznymi dziejami Polski (m.in. Legenda, Bolesław Śmiały). Wielki rozgłos Wyspiański zyskał dzięki dramatom: Wesele – będącym syntezą podstawowych problemów współczesnego życia narodowego przy zastosowaniu najnowocześniejszych technik literackich i teatralnych przełomu wieków oraz Wyzwolenie. Jego śmierć w 1907 roku była postrzegana przez współczesnych jako zamknięcie pewnego (zresztą bardzo ważnego) etapu rozwoju młodopolskiej literatury.
Modernistyczny dramat podejmował też tematykę ludzkiej obłudy moralnej, krytykując dwulicowość i cynizm ludzi określanych jako „filistrowie” i „kołtuni”, czyli ludzie postrzegani jako niżsi społecznie. Istotnymi dziełami naturalistycznego dramatu były sztuki Gabrieli Zapolskiej (m.in. Moralność pani Dulskiej, Ich czworo i Panna Maliczewska) oraz Włodzimierza Perzyńskiego (m.in. Lekkomyślna siostra, Szczęście Frania). Wielki sukces odniosły dwie sztuki Jana Augusta Kisielewskiego (W sieci i Karykatury), które wywołały entuzjazm w środowisku modernistycznej młodzieży.
Wysoki poziom reprezentowały historyczne i współczesne sztuki Adolfa Nowaczyńskiego (m.in. Nowe Ateny, Wielki Fryderyk), Tadeusza Rittnera (m.in. W małym domku), Lucjana Rydla (m.in. Zaczarowane koło), Jerzego Żuławskiego, Stanisława Przybyszewskiego (m.in. Śnieg), Stefana Żeromskiego (Róża, Uciekła mi przepióreczka) i wielu innych.
W prozie polskiej epoki modernizmu na czoło wysuwają się nazwiska Stefana Żeromskiego i Władysława Reymonta. Stefan Żeromski jest autorem licznych powieści, które uchodzą za klasykę polskiej literatury. Jest to m.in. głośna powieść Popioły z czasów wojen napoleońskich, Wierna rzeka z czasów powstania styczniowego oraz powieści współczesne Syzyfowe prace, Ludzie bezdomni oraz trylogia powieściowa Walka z Szatanem. Żeromski jest też autorem licznych nowel i opowiadań (m.in. Rozdzióbią nas kruki, wrony, Echa leśne, Siłaczka, Doktor Piotr, Zmierzch, O żołnierzu tułaczu). Twórczość Władysława Reymonta w pełni doceniona została w okresie międzywojennym, kiedy to otrzymał literacką nagrodę Nobla. W swojej twórczości podejmował głównie wątki obyczajowe. W powieści Chłopi ukazał obraz życia polskiej wsi, w Komediantce, Fermentach i Ziemi obiecanej obraz życia miast. Reymont był też autorem trylogii historycznej Rok 1794 oraz powieści fantastycznej pt. Wampir.
Do innych znanych przedstawicieli prozy Młodej Polski należeli Władysław Orkan – piewca góralszczyzny i dokumentalista nędzy ludności wiejskiej (m.in. Komornicy, W roztokach), Wacław Berent – konsekwentny poszukiwacz formy literackiej (m.in. Próchno), Zygmunt Niedźwiecki – nowelista, Wacław Sieroszewski – popularny autor powieści i opowiadań z Dalekiego Wschodu i Północy, Józef Weyssenhoff (m.in. Soból i panna), Ignacy Dąbrowski – autor powieści psychologicznych, Karol Irzykowski (Pałuba) oraz Ludwik Stanisław Liciński.
Osobne miejsce poświęcić można prozaikom, którzy podejmowali problem walki narodowo-wyzwoleńczej i rewolucyjnej, wykraczając ponad przyjmowaną wówczas koncepcję „sztuka dla sztuki”. Należeli do nich m.in. Andrzej Strug (Ludzie podziemni, Dzieje jednego pocisku), Gustaw Daniłowski, Stanisław Brzozowski.
Arcydziełem polskiej prozy fantastyczno-naukowej była trylogia księżycowa Jerzego Żuławskiego, na którą składały się powieści: Na Srebrnym Globie, Zwycięzca, Stara Ziemia. W dziedzinie literatury popularnej, przeznaczonej dla masowego czytelnika, wyróżniali się Maria Rodziewiczówna – autorka powieści patriotycznych rozgrywających się w środowisku ziemiańskim (m.in. Dewajtis), Helena Mniszkówna – autorka romansów (m.in. Trędowata), Wacław Gąsiorowski – twórca powieści historycznych oraz Artur Oppman – autor utworów dla dzieci.
Dziejom literatury polskiego modernizmu od początku towarzyszyła działalność krytycznoliteracka. Wczesna faza kształtowania się nowej literatury ujawniła, jak to bywa w okresach przełomu, sprzeczne stanowiska. W 1898 roku Artur Górski opublikował swój słynny kontrowersyjny cykl artykułów pt. Młoda Polska. W 1899 Stanisław Przybyszewski opublikował Confiteor, w którym przedstawił modernistyczną wizję rozwoju sztuki i literatury. Przybyszewski (prozaik i dramaturg) był wówczas postacią popularną nie tyle z powodu twórczości, ale w większym stopniu dzięki skandalom obyczajowym, jakie świadomie wywoływał. Uważał on, podobnie jak jego liczni zwolennicy, że sztuka jest celem samym w sobie i należy ją wyzwolić spod jakichkolwiek idei, założeń politycznych, czy społecznych. Jego wizja stała się wkrótce oficjalnym programem młodego pokolenia. Starsze pokolenie krytyków (m.in. Teodor Jeske-Choiński i Piotr Chmielowski) przyjęło go niechętnie, krytycznie odnosząc się do skrajnego indywidualizmu i odrzucenia przez niego tradycji literackich. Do zwolenników nowych prądów należeli m.in. Zenon Miriam-Przesmycki, Tadeusz Miciński, Ostap Ortwin, Stanisław Lack, Ignacy Matuszewski.
Niektórzy krytycy, jak Wilhelm Feldman, zajmowali stanowisko dwuznaczne: z jednej strony popierali nowe prądy, równocześnie jednak pisali o politycznych i społecznych obowiązkach sztuki.
Najbardziej znaczącym krytykiem literackim tego okresu był Ignacy Matuszewski, autor m.in. książki Słowacki i nowa sztuka, w której uzasadniał postawę ideową modernistów. Ciekawą postacią był też Stanisław Brzozowski (początkowo entuzjasta Przybyszewskiego), który następnie po wydarzeniach 1905 roku, przeszedł głęboką przemianę publikując dzieła (m.in. Legenda Młodej Polski), gdzie sformułował zadania literatury i kultury, mające podporządkować sztukę tezom moralnej i społecznej, czyli oddziaływać wychowawczo na społeczeństwo. Przemiana po roku 1905 stała się udziałem nie tylko Brzozowskiego, ale szeregu innych krytyków literackich i twórców. Przelana na ulicach Warszawy i innych miast krew uświadomiła bowiem jałowość literackich sporów, które wobec poważnych realnych problemów współczesności straciły cały swój sens i znaczenie. Pokazała też, że kultura nie może się rozwijać w całkowitym oderwaniu od rzeczywistości. Mówi się, że: „Młoda Polska w jedną noc posiwiała”, faktem jest jednak, że od tego czasu rozpoczął się proces „likwidacji” Młodej Polski, czemu sprzyjali oprócz Brzozowskiego tacy krytycy i pisarze jak Karol Irzykowski, Adolf Nowaczyński, czy krytyk i twórca Tadeusz Boy-Żeleński (m.in. Ludzie żywi, Brązownicy), którzy coraz bardziej odcinali się od modernizmu, a często w różny sposób go krytykowali lub ośmieszali.
Ostateczny kres Młodej Polsce położyła I wojna światowa, wobec której żaden twórca nie mógł przejść obojętnie.
البحرية الملكية الدولة مملكة إنجلترا(القرن الخامس عشر - 1707)مملكة بريطانيا العظمى(1707 - 1801)المملكة المتحدة(1801 - الوقت الحاضر) الإنشاء أواخر القرن الخامس عشر/ أوائل القرن السادس عشر - حتى الآن النوع قوات بحرية الحجم 98 سفينة170 طائرة جزء من القوات المسلحة البريطانية المقر الرئيسي م
A Escola Profissional Masculina foi criada pelo Governo do Estado de São Paulo por meio do Decreto nº 2118-B publicado em 28 de setembro de 1911.[1] De acordo com o decreto, a escola seria destinada ao ensinamento de artes e ofícios, e foi uma das primeiras escolas públicas da cidade de São Paulo dedicadas ao ensino profissional, juntamente com a Escola Profissional Feminina, criada e regulamentada pelo mesmo decreto, mas que ensinava economia doméstica e prendas manuais às mulheres.[1] V…
هذه المقالة يتيمة إذ تصل إليها مقالات أخرى قليلة جدًا. فضلًا، ساعد بإضافة وصلة إليها في مقالات متعلقة بها. (أبريل 2019) سارا أحمد معلومات شخصية الميلاد 30 أغسطس 1969 (54 سنة) سالفورد [لغات أخرى] مواطنة المملكة المتحدة الحياة العملية المواضيع دراسات النوع الاج
Glacier in Antarctica The decaying foot of Shoesmith Glacier Shoesmith Glacier (67°51′S 67°12′W / 67.850°S 67.200°W / -67.850; -67.200) is the largest glacier on Horseshoe Island, flowing westward into both Lystad Bay and Gaul Cove. Named by United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) in 1958 in association with Horseshoe Island. Bordering the north side of the glacier is the Spincloud Heights. See also Trifid Peak References This article incorpo…
National highway in India For the old National Highway 47, see National Highway 544 (India) and National Highway 66 (India). National Highway 47Map of the National Highway in redRoute informationLength1,006 km (625 mi)Major junctionsWest endBamanboreEast endNagpur LocationCountryIndiaStatesGujarat, Madhya Pradesh, Maharashtra Highway system Roads in India Expressways National State Asian ← NH 27→ NH 44 National Highway 47 (NH 47) is a primary National Highway in Indi…
Gary DennissGary Denniss, 2017Born (1944-05-31) May 31, 1944 (age 79)Bracebridge, OntarioCanadaNationalityCanadianAlma materWilfrid Laurier University(Bachelor's degree 1965) North Bay Teacher's College(Teacher's Certificate, 1965) York St. Peter's Evangelistic Organization (Ordained Minister 2016)Occupation(s)Canadian historian, elementary school teacher, columnist, ordained minister, speaker, antiquarianYears active1965 -SpouseGrace Audrey Reuber (m. 1972)ChildrenDeborah Ruth Wo…
The name of this television game uses a disambiguation style that does not follow WP:NCTV or WP:NCBC and needs attention. If you are removing this template without fixing the naming style to one supported by WP:NCTV, please add the article to Category:Television articles with disputed naming style. Irish TV series or programme JackpotPresented byGay Byrne (1962-1963) Terry Wogan (1964-1965)StarringOlive White (1962-1963) Suzanne Macdougald (1964-1965)Country of originIrelandOriginal languag…
Feuerwehr Wismar Amt der Stadt Wismar Berufsfeuerwehr Gründungsjahr: 1928 Standorte: 1 Mitarbeiter: 39 Freiwillige Feuerwehr Gründungsjahr: 1859 Abteilungen: 2 Aktive Mitglieder: 102 Jugendfeuerwehr Gründungsjahr: 1991 Gruppen: 2 Mitglieder: 49 berufsfeuerwehr.wismar.de/Berufsfeuerwehr/Freiwillige-Feuerwehr/?&La=1 Die Feuerwehr Wismar besteht aus einer Berufs- und zwei Freiwilligen Feuerwehren. Sie ist organisatorisch Teil des Ordnungsamtes der Stadtverwaltung im Dezernat II.[1] I…
Polish mayonnaise brand Majonez KieleckiProduct typeMayonnaiseOwnerWytwórcza Spółdzielnia Pracy Społem [pl]CountryKielce, PolandIntroduced1959; 64 years ago (1959)Websitemajonez.pl Kielecki Mayonnaise (Polish: Majonez Kielecki) is a Polish mayonnaise brand produced by Wytwórcza Spółdzielnia Pracy Społem [pl] in Kielce. First sold in 1959, it was the first mayonnaise produced in Poland on an industrial scale.[1] History Kielecki Mayonnai…
この項目では、神奈川県横浜市にある放送番組センターが運営する放送番組のアーカイブ施設について説明しています。NHKが運営するNHK番組公開ライブラリーについては「NHKアーカイブス (施設)」をご覧ください。 放送ライブラリーBroadcast Library 放送ライブラリーが入居する横浜情報文化センター 放送ライブラリーの位置施設情報正式名称 放送ライブラリー愛称 放送ラ
Stub sorting This template is maintained by WikiProject Stub sorting, an attempt to bring some sort of order to Wikipedia. If you would like to participate, you can choose to improve/expand the articles containing this stub notice, or visit the project page, where you can join the project and see a list of open tasks.Stub sortingWikipedia:WikiProject Stub sortingTemplate:WikiProject Stub sortingStub sorting articles Trains Template‑class Trains Portal This template is within the scope of Wiki…
English politician For other politicians of this name, see William Fowler (disambiguation). Fowler in 1880 William Fowler (28 July 1828 – September 1905) was an English Liberal politician who sat in the House of Commons in two periods between 1868 and 1885. Fowler was the son of John Fowler of Chapel Nap near Melksham Wiltshire and his wife Rebecca Hull, daughter of William Hull of Uxbridge. He was educated at University College, London and was called to bar at Inner Temple in January 1852. He…
Rugrats Go WildPoster rilis teatrikalSutradara Norton Virgien John Eng Produser Arlene Klasky Gabor Csupo Ditulis oleh Kate Boutiler PemeranLihat bagian PemeranPenata musikMark MothersbaughPenyuntingJohn BryantKimberly RettbergPerusahaanproduksiNickelodeon MoviesKlasky CsupoDistributorParamount PicturesTanggal rilis 13 Juni 2003 (2003-06-13) [1]Durasi80 menitNegara Amerika Serikat Bahasa Inggris Anggaran$25 jutaPendapatankotor$55.4 juta Rugrats Go Wild adalah sebuah film anima…
One of the 234 State Legislative Assembly Constituencies in Tamil Nadu, in India ParamakudiConstituency for the Tamil Nadu Legislative AssemblyConstituency detailsCountryIndiaRegionSouth IndiaStateTamil NaduTotal electors256,158Member of Legislative Assembly16th Tamil Nadu Legislative AssemblyIncumbent S. Murugesan Party DMKElected year2021 Paramakudi is a state assembly constituency in Ramanathapuram district in Tamil Nadu.[1] It is a Scheduled Caste reserved constituency. It…
Overview role of Buddhism in Greece Not to be confused with Greco-Buddhism. Part of a series onBuddhism Glossary Index Outline History Timeline The Buddha Pre-sectarian Buddhism Councils Silk Road transmission of Buddhism Decline in the Indian subcontinent Later Buddhists Buddhist modernism DharmaConcepts Four Noble Truths Noble Eightfold Path Dharma wheel Five Aggregates Impermanence Suffering Not-self Dependent Origination Middle Way Emptiness Morality Karma Rebirth Saṃsāra Cosmology Buddhi…
Чоловічі змагання з ковзанярського спорту на дистанції 500 мна XXII Зимових Олімпійських іграх Місце проведенняАдлер-АренаДати10 лютого 2014Призери Міхел Мюлдер Нідерланди Ян Смекенс Нідерланди Роналд Мюлдер Нідерланди← 20102018 → Ковзанярський сп…
Untuk ayah dari raja tersebut, lihat John I de Balliol. Untuk permainan panggung 1825, lihat John Balliol (permainan panggung). John BalliolRaja John, mahkota dan tongkatnya secara simbolik dipatahkan dan dengan lambang kosong, tergambarkan dalam Forman Armorial tahun 1562, yang diproduksi untuk Mary, Ratu SkotlandiaRaja SkotlandiaBerkuasa17 November 1292 – 10 Juli 1296Penobatan30 November 1292PendahuluMargaretPenerusRobert I (sebagai Raja Skotlandia) William Wallace(sebagai Penjaga Skotlandia…
South Korean television series Queen of HousewivesPromotional posterAlso known asMy Wife is a SuperwomanGenreRomanceWorkplace comedyDramaWritten byPark Ji-eunDirected byGo Dong-sunStarringKim Nam-jooOh Ji-hoLee Hye-youngYoon Sang-hyunChoi Cheol-hoSunwoo SunCountry of originSouth KoreaOriginal languageKoreanNo. of episodes20ProductionExecutive producersKo Dong seon Kim Seung moProducerPark Min-yeopProduction locationSouth Korea
American comedy television series LootGenreComedyCreated byAlan Yang & Matt HubbardStarring Maya Rudolph Michaela Jaé Rodriguez Joel Kim Booster Ron Funches Nat Faxon Music byThe Math ClubCountry of originUnited StatesOriginal languageEnglishNo. of seasons1No. of episodes10ProductionExecutive producers Alan Yang Matt Hubbard Maya Rudolph Natasha Lyonne Danielle Renfrew Behrens Dave Becky Producers Zeke Nicholson Kris Eber CinematographyMark SchwartzbardEditors Daniel Haworth Heather Capps J…
У этого термина существуют и другие значения, см. Антуан. Антуан де Бурбонфр. Antoine de Bourbon Антуан де Бурбон. Портрет работы Франсуа Клуэ, 1560 г. Король Наварры 25 мая 1555 — 17 ноября 1562 Совместно с Жанна д’Альбре (1555 — 1562) герцог де Вандом 25 марта 1537 — 17 ноября 1562 Пре…
Lokasi Pengunjung: 3.145.11.77