PROFILPELAJAR.COM

Arlette Vassy

Arlette Vassy

Bizitza
JaiotzaSaint-Nexans, 1913ko urtarrilaren 28a
Herrialdea Frantzia
HeriotzaParis, 2000ko apirilaren 30a (87 urte)
Hezkuntza
HeziketaPierre eta Marie Curie Unibertsitatea
Jarduerak
Jarduerakgeofisikaria
Jasotako sariak

Arlette Jeanne Vassy, sortzez Arlette Jeanne Tournaire, (Saint-Nexans,1913ko urtarrilaren 28a - Paris, 2000ko apirilaren 30a) frantziar geofisikaria izan zen. Centre national de la recherche scientifique-n (CNRS), ikertzaile nagusi bihurtu zen 1954an,[1] eta atmosferako ozonoan espezialista ere.[2] Ozonoari buruzko behaketak antolatu zituen Frantzian 1957-1958ko Nazioarteko Geofisika Urtean.[3] Lan horren ondorioz, Frantziako Batzorde Nazionaleko Ozono Batzordeko buru izendatu zuten.[4] Vassyk ozono-geruzan zulo bat identifikatu zuen 1961ean. 1968an, CNRSko Atmosferaren Fisika Laborategiko (Laboratoire de Physique de l'Atmosphère) zuzendari izendatu zuten.

Bizitza

Arlette Jeanne Tournaire[3] 1913ko urtarrilaren 28an jaio zen Saint-Nexansen, Jeanne (ezkongabetan Vitrac) eta Pierre Tournaireren alaba.[5] Haren aita fisikako irakasle oso kualifikatua zen.[6] Parisko Unibertsitatean fisika ikasi zuen, eta han graduatu zen 1935ean.[6]

1936ko uztailaren 30ean, Étienne Vassy fisikariarekin ezkondu[7] eta haren abizena hartu zuen;[1] bikoteak urte askoan egin zuen lan elkarrekin.[4] 1937an, bera eta Étienne bost hilabetez aritu ziren atmosferako argi-xurgapena aztertzen, Marokoko Ifranen sortu berria zen estazio geofisikoan.[1] 1937 eta 1947 artean, senarrarekin batera, goi-atmosfera aztertu zuen Pic du Midi behatokian.[4][8][9][10] Bigarren Mundu Gerran, 1941ean, doktorego-tesia defendatu zuen Sorbonan, atmosferak argia nola xurgatzen zuen aztertuz. Bere lana Trappes eta Mont Ventoux behatokietan hartutako neurketetan oinarritu zen.[11][12]

Ibilbidea

Arlette Vassy Centre national de la recherche scientifique-ko ikerlari izendatu zuten 1942an.[4]

Frantziaren askapenaren ondoren, Vassy CNRStik kanporatu zuten, lege bidezko garbiketa-prozesuaren baitan. Haren senarra ere Sorbonatik kanporatu zuten.[4] 1943an, bera, Étienne eta Paul Abadie fotomultiplikadore batekin lanean ari ziren Pic du Midi Behatokian zerua behatzeko.[13]

Senarrarekin batera lan eginez, Chappuiseko banden espektro tartea zehaztu zuen 1948an.[14][15] Urtebete geroago, Arlette Vassyk Physique de l'atmosphère (Atmosferaren fisika) argitaratu zuen Journal de Physique et du radium aldizkarian, bertan, goi-atmosfera esploratzeko V-2 suziriak erabiltzea proposatu zuen.[4]

CNRS-en, ikertzaile nagusi eta atmosferako ozonoan espezialista bihurtu zen 1954an.[1][16] Frantzian ozonoaren behaketak antolatu zituen 1957-1958ko Nazioarteko Geofisika Urtean.[3] Lan horren ondorioz, Frantziako Batzorde Nazionaleko Ozono Batzordeko buru izendatu zuten.[4]

1949tik aurrera, Vassy berrogei suziri-jaurtiketatan aritu zen aholkulari zientifiko gisa. Atmosfera aztertzeko zundaketa-suziriak (hala nola Véronique) erabiliz egindako lehen esperimentu zientifikoen lekuko eta parte-hartzaile izan zen.[3] Atmosfera aztertzeko satelite artifizialak erabiltzearen abantailei buruz Étienne Vassyk 1955ean egindako txostenak haren emazteak lehenago plazaratutako ideia batzuk islatzen zituen.[4] Historialari askok —Philippe Varnoteaux barne— uste dute txosten horrek bultzatu zuela gobernua espazio-programa bati ekiteko erabakia hartzera.[4] 1963tik 1967ra, Frantziako altitude handiko suziri balistikoen programaren buru izan zen.[1]

1959an, Vassyk bere senarra ordezkatu zuen Ozonoaren Nazioarteko Batzordean Frantziaren ordezkari gisa.[4]

Vassyk ozono-geruzako zulo bat identifikatu zuen 1961ean, Antartikan eta Kerguelen uharteetan egindako neurketak erabiliz. Haren lana funtsezkoa izan zen ozono geruza ulertzeko.[4][12]

Vassyk 1968ko irailean Monakon egindako Ozonoaren Sinposioa (lau urtean behin egiten dena) gidatu zuen; bertan, Paul Crutzen klimatologo herbeheretarrak ingurune lehor zein hezeetan ozonoaren suntsipenari buruzko bere lehen lana aurkeztu zuen.[4]

1968an, Vassyk CNRS Atmosferaren Fisikako Laborategiko zuzendari kargua hartu zuen.[1]

Arlette Vassy 2000ko apirilaren 30ean hil zen Parisko 16. barrutian.

Argitalpen hautatuak

  • "Sur l'atmosphère d'absorption dans l'ultraviolet". Annales de Physique. 11 (16): 145–203. 1941. doi:10.1051/anphys/194111160145
  • Fondements des théories de la photographie. Masson & Cie. 1953.
  • Appareil pour la mesure de l'épaisseur d'eau condensable de l'atmosphère. Paris: Blondel La Rougery; Gauthier-Villars. 1941.
  • Éditions de l'Effet Herschel. Paris: Maison de la Chimie. 1946.
  • "Ozone atmosphérique". Advances in Geophysics. 11: 115–173. 1965. doi:10.1016/S0065-2687(08)60496-3
  • —— (1953). Fondements théoriques de la photographie. Éditions de la Revue d'Optique.
  • ——; Vassy, Étienne (1976). La luminescence nocturne. Springer.

Sariak eta aintzatespenak

  • 1959an, Vassy-k Ordre des Palmes Académiques-eko Ofizial gradua lortu zuen.[1]
  • 2026an, Vassy STEM arloko 72 emakume historikoren artean bat bezala iragarri zuten; haien izenak Eiffel Dorrean dagoeneko omentzen diren 72 gizonezkoen izenei gehitzeko proposatu dira. Plana Anne Hidalgok, Parisko alkateak, iragarri zuen, Femmes et Sciences elkarteko Isabelle Vauglinek eta Eiffel Dorrea kudeatzen duen enpresaren ordezkari Jean-François Martinsek gidatutako batzorde baten gomendioak jarraituz.[12][17][18][19]

Erreferentziak

  1. ↑ a b c d e f g (Ingelesez) Oakes, Elizabeth. (2020-07-01). Encyclopedia of World Scientists, Updated Edition. Infobase Holdings, Inc ISBN 978-1-4381-9545-2. (kontsulta data: 2026-07-28).
  2. ↑ «Journée des Droits des femmes : ces oubliées de l’histoire de la météorologie | Météo-France» meteofrance.fr (kontsulta data: 2026-07-28).
  3. ↑ a b c d (Frantsesez) Varnoteaux, Philippe. (2002). Les origines et les enjeux de la conquete de l'espace en France (1944-1962): des heritages aux premieres structures et etudes. Theses/Presses universitaires du Septentrion ISBN 978-2-284-03393-6. (kontsulta data: 2026-07-28).
  4. ↑ a b c d e f g h i j k l Marie-Hélène Pépin. (2022). «Les femmes oubliées dans les sciences de l'atmosphère» savoirs.ens.fr (kontsulta data: 2026-07-28).
  5. ↑ (Frantsesez) «Arlette Vassy (1913-2000)» data.bnf.fr (kontsulta data: 2026-07-28).
  6. ↑ a b (Ingelesez) Oakes, Elizabeth. (2020-07-01). Encyclopedia of World Scientists, Updated Edition. Infobase Holdings, Inc ISBN 978-1-4381-9545-2. (kontsulta data: 2026-07-28).
  7. ↑ (Ingelesez) «Family tree of Arlette Jeanne TOURNAIRE» Geneanet (kontsulta data: 2026-07-28).
  8. ↑ (Frantsesez) Vassy, Etienne. (1943). Etienne and Arlette Vassy at Pic du Midi Observatory 20/20; The laboratory of cosmic physics of Alexandre Dauvillier. (kontsulta data: 2026-07-28).
  9. ↑ (Frantsesez) Durand, Karine. (2023-03-08). «Les grandes femmes de sciences qui ont révolutionné la météo» Futura (kontsulta data: 2026-07-28).
  10. ↑ (Frantsesez) Vassy, Etienne. (1943). Etienne and Arlette Vassy at Pic du Midi Observatory 13/20; from left to right : Arlette Vassy, Paul Abadie, Etienne Vassy. (kontsulta data: 2026-07-28).
  11. ↑ journals.openedition.org (kontsulta data: 2026-07-28).
  12. ↑ a b c "72 femmes de sciences pour la tour Eiffel". Femmes & Sciences.
  13. ↑ (Frantsesez) Vassy, Etienne. (1943). Etienne and Arlette Vassy at Pic du Midi Observatory 8/21; Paul Abadie and Arlette Vassy on the roof of Maison de Toulouse with the receiver with photomultiplier to map the night sky. (kontsulta data: 2026-07-28).
  14. ↑ Vassy, A.; Vassy, E.. (1948-12-01). «Effect of Temperature on the Absorption Spectrum of Ozone: Chappuis Bands» The Journal of Chemical Physics 16 (12): 1163–1164.  doi:10.1063/1.1746754. ISSN 0021-9606. (kontsulta data: 2026-07-28).
  15. ↑ BRION, J; CHAKIR, A; CHARBONNIER, J; DAUMONT, D; PARISSE, C; MALICET, J. (1998). . "Absorption Spectra Measurements for the Ozone Molecule in the 350–830 nm Region". Journal of Atmospheric Chemistry. 30 (2): 291–299. Bibcode:1998JAtC...30..291B doi:10.1023/A:1006036924364.
  16. ↑ «Journée des Droits des femmes : ces oubliées de l’histoire de la météorologie | Météo-France» meteofrance.fr (kontsulta data: 2026-07-28).
  17. ↑ (Ingelesez) «Eiffel Tower: A List of 72 Female Scientists to Be Inscribed on the Parisian Landmark» www.sortiraparis.com (kontsulta data: 2026-07-28).
  18. ↑ (Frantsesez) Jacquin, Jean-Baptiste. (2026-01-26). «Eiffel Tower to honor 72 women scientists for posterity» Le Monde ISSN 1950-6244. (kontsulta data: 2026-07-28).
  19. ↑ (Frantsesez) «Les noms des 72 femmes pour la Tour Eiffel ont été révélés.» Femmes & Sciences (kontsulta data: 2026-07-28).

Bibliografia osagarria

  • Renate Strohmeier: Lexikon der Naturwissenschaftlerinnen und naturkundigen Frauen Europas. Harri Deutsch, 1998, ISBN 978-3-8171-1567-9
  • Emily J. McMurray: Notable Twentieth-Century Scientists. Vol. 1–4, McMurray, New York, 1994, ISBN 978-0810391819.
  • Who’s Who in Science in Europe: A Biographical Guide in Science, Technology, Agriculture, and Medicine. Addison-Wesley Longman Ltd, 1995, ISBN 978-1561591329.

Kanpo estekak

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.