Turkiy tillar — hozirgi va qadimgi turkiy ellar va elatlarning tillari. Asosan, Oʻzbekiston, Turkiya, Ozarbayjon, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Turkmaniston...

Turkiy ellar Turkiy tillarda soʻzlashuvchi, shimoliy va markaziy Yevroosiyoda yashovchi xalqlar guruhidir. Bu xalqlar u yoki bu darajada umumiylashgan...

Ostonadagi turkiy akademiya Turkiy madaniyat xalqaro tashkiloti Xalqaro Turkiy Madaniyat Tashkiloti Turkiy xalqlar Turkiy tillar „Turkiy Kengash nomi «Turkiy davlatlar...

Xorazmiycha turkiy tilni hozirgi Xorazm shevasidan va eroncha Xorazmiy tilidan farqlash lozim. Xorazmiycha turkiy til, nom variantlari: qarluq-xorazmiy...

Xalqaro turkiy akademiyasi — Ostona shahrida joylashgan institut. 2009-yil 3-oktabrda Ozarbayjon Respublikasining Naxchivan shahrida boʻlib oʻtgan turkiy tilli...

Turkiy davlatlar tashkilotining 1-sammiti — Turkiy davlatlar tashkilotining 2022-yil 11-noyabr kuni Samarqand shahrida boʻlib oʻtgan sammiti. Ushbu sammit...

Jamoliddin turkiy (?-?) -oʻzbek tilshunos olimi. Misr va Suriyada yashab, ijod qilgan. Arab va turkiy tillarning dialektlarini mukammal bilgan. Bizgacha...

BegimXuroson-turkiy tili (turkiy xurosoní) — shimoli-sharqiy Eronning Xuroson viloyatidagi turkiyzabon xalqning tili. Xuroson-turkiy tili oʻzbek tilining...

Qadimgi turkiy tillar — turli turkiy xalqlar yozma yodgorliklarida saqlangan, lekin hozirgi kunda aloqaaralashuv vazifasini yoʻqotgan tillarni bildiruvchi...

Xalqaro Turkiy Madaniyat Tashkiloti yoki TURKSOY (turkcha: Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı, Türksoy) — turkiy davlatlardan tashkil topgan xalqaro...

Buyuk 16 ta Turkiy Davlatlar — Turkiy xalqlar tomonidan asos solingan tarixning 16 ta eng buyuk imperiyalari boʻlib. Dastlab1969-yilda Turk xaritashunosi...

23-avgustda Bishkekda boʻlib oʻtgan 2-sammitida Turkiy Davlatlar Tashkilotining bayrogʻi, oldin Turkiy Kengash bayrogʻi qabul qilingan va 2012-yil 12-oktyabrda...

Turkiy til (eski oʻzbek tili, Chigʻatoy tili yoki Sharqiy turkiycha, Chigʻatoy turkiychasi Türkiy til)  – turkiy tillarning qarluq guruhiga mansub tillardan...

  Umumiy turkiy yoki shaz turkiy turkiy tillarning ba'zi tasniflaridagi takson bo'lib, ular o'g'ur tillaridan tashqari hamma tillarni o'z ichiga oladi...

Qadimgi turkiy umumiy turkiy tillarning eng qadimgi saqlanib qolgan shakli boʻlib, taxminan VIII asrdan XIII asrgacha boʻlgan Koʻkturk va Uygʻur xoqonligi...

Qadimgi turkiy yozuvi (Urxun-yenisey yozuvi) yoki Qadimgi turk runik yozuvi — tosh, metall, yogʻoch va boshqa ga oʻyib bitilgan qad. turkiy yozuvlar....

Eski o`zbek, tatar, qozoq, qirg`iz, uyg`ur va turkman tillarini asosi. Eski kitoblar hammasi turkiy tilda bitilgan....

Turk tili (Turkcha: Türkçe) — soʻzlashuvchisi eng koʻp boʻlgan turkiy til. Turk tilida gaplashuvchilar asosan Turkiyada yashashadi. Shimoliy Kipr, Iroq...

davlatlar roʻyxati keltirilgan. Bugungi kunda dunyo xaritasida 6 ta mustaqil turkiy davlatlar mavjud. Faqat Turkiya tomonidan mustaqilligi tan olingan. Ashina...

Qirgʻiz tili (кыргыз тили, قىرعىز تئلى) Qirgʻizistonda davlat tili, turkiy til (qipchoq tili guruhiga mansub). Qirgʻiz tilida 5 million kishi muloqot qiladi...

Albon (turkiy) — chingiziylar davrida mahsulot bilan toʻlanadigan soliq, oʻlpon. XII-XIV asrlarga oid turkiy hujjatlarda ishlatilgan. OʻzME. Birinchi...

Chulim tili, chulim tatarlari tili, chulimturkiy tili — turkiy tillarnmng uygʻuroʻgʻuz guruhiga mansub, Rossiya Federatsiyasida Ob daryosining oʻng irmogʻi...

Oʻrta turkiy turkiy tillar oilasining rivojlanish bosqichidagi nomi (taxminan 900–1500-yillar). Bu atama tilshunoslar tomonidan oʻrta asrlarda Oʻrta Osiyo...

Fazullaxon barlosning "Lug'ati turkiy" asari. Mazkur lug'atni XVIII asrning ikkinchi yarmida (milodiy 1799-yili) Hindistonning Bangola shahrida Shohjahonning...

Turkiy Davlatlar Tashkilotining 2022-yilgi sammiti (rasman Turkiy Davlatlar Tashkiloti Davlat rahbarlari kengashining yigʻilishi) – 2022-yil 11-noyabrda...

Qur‘oni Karim tarjimalari va tafsirlarning eng eskisi „ Turkiy tafsir “ ( O‘rta Osyo tafsiri ) nomini olgan. Qo‘lyozmasi Qarshidan topilgan. Asar Qur‘on...

maʼlumotlari hamda etnonimika va toponimika materiallari Xazar tilining turkiy tillar oilasiga mansubligini tasdiklashga va uni bulgʻor tili bilan yaqin...

Turkiy dunyoning oliy ordeni Turkiy davlatlar tashkilotining eng oliy ordenidir. Orden bir vaqtning oʻzida aʼzo mamlakatlardan birining davlat rahbari...

Xalaj tili — turkiy tillardan biri. Markaziy Eronda, Tehronning janubi-garbida tarqalgan. Soʻzlashuvchilar soni 40 ming kishi atrofida (2000-yil). Shevalari...

Arman tilidagi turkiy tillardan olingan soʻzlarning katta qismi geografik jihatdan turkiy tillarda soʻzlashuvchi mintaqalarga yaqin joylashgan. Bu, birinchi...

Uygʻur tili, yangi uygʻur tili (Andoza:Lang-ug3) – turkiy tillardan biri. Asosan, XXRning Shinjon-Uygʻur muxtor rayonida, shuningdek, Oʻzbekiston, Qozogʻiston...

Saxa (yoqut) tili (saxa.: саха тыла) — turkiy tillarning sharqiy tarmogʻiga mansub til; Rossiya Federatsiyasining Saxa Respublikasida, qisman Amur, Magadan...

Oʻgʻuz tillari — turkiy tillar oilasining oʻgʻuz guruhiga mansub bir qancha oʻlik hamda hozirgi isteʼmolda boʻlgan jonli tillar. Umuman, Oʻgʻuz tillari...

Boshqird tili (boshqirdcha: башҡорт теле, башҡортса)— boshqird xalqining tili. Turkiy tillar gʻarbiy tarmogʻining qipchoq guruhiga kiradi. Boshqird tili da 1...

1992–2010-yillarda tashkil etilgan Turkiy tilli davlatlar rahbarlarining sammitlari keltirilgan. Bu sammitlar ortidan 2011–2021-yillarda Turkiy Kengash sammitlari, 2022-yildan...

Chuvash tili — turkiy tillarayan biri; Rossiya Federatsiyasining Chuvashiston, Tatariston, Boshkirdiston respublikalarida va ularga qoʻshni bir kancha...

Turkman tili — turkiy tillardan biri. Asosan, Turkmanistonda, shuningdek, Oʻzbekiston, Tojikiston, Qozogʻiston respublikalarining ayrim tumanlarida, Rossiya...

Butunjahon Turkiy tillar oilasi kuni (Butunjahon turkiy tillar kuni) (in. WORLD TURKIC LANGUAGE FAMILY DAY), Bu YUNESKOning Samarqandda (O'zbekiston) bo'lib...

Xakas tili – turkiy tillardan biri boʻlib, asosan, Rossiya Federatsiyasining Xakasiya Respublikasida, Krasnoyarsk oʻlkasi va Tiva Respublikasining unga...

(ozarbayjon turkchasi: Azərbaycan dili, Azərbaycan türkcəsi, Azərbaycanca) — turkiy tillar oilasining oʻgʻuz guruhiga mansub til; asosan Ozarbayjonda va Eronda...

Xorazm shevasi xorazm-turkiy tili va xorazmiy tilidan batamom farq qiladi Xorazm shevasi turkiy tillar oilasi sharqiy oʻgʻuz guruhining oʻgʻuz (janubi-gʻarbiy)...

siyosiy oqim, ideologiya, turkiy xalqlar yashaydigan yurtlarda keng tarqalgan. Panturkiylikning asosiy maqsadi — barcha turkiy yurtlarni birlashtirish,...

Qoʻmiq tili — turkiy tillarning qipchoq guruhiga mansub til; Rossiya Federatsiyasining Dogʻiston, qisman Checheniston, Ingushiya, Shimoliy Osetiya respublikalarida...

tiliga yaqin boʻlgan. Bu ikkalasi turkiy tilining bulgʻor guruhiga mansub. Bulgʻor guruhidagi tillarning oʻzga turkiy tilidan oʻzgachaligi — „z“ oʻrniga...

turkiy mamlakatlari oʻrasida oʻtkaziladigan qoʻshiq tanlovi. Turkvizyon 2013-yildan boʻshlab oʻtkaziladi (2016-yildan tashqari). Bu tanlovda turkiy mamlakatlar...

Noʻgʻoy tili — turkiy tillar oilasiga mansub, Rossiya Federatsiyasining Chechen Respublikasida, Stavropol (jumladan, Qorachoy-Cherkes Respublikasi) va...

XXR-dagi Sinxay provinsiyasining Syunxua-Salar avtonomiya uezida yashovchi turkiy xalqining tili. Salarlarning soni 90 mingdan ziyod, shularning 60 mingi...

va makoni jihatdan qoʻshni, lekin, mumkin, kelib chiqishi boʻyicha turli turkiy tillar guruhlari: sharqiy qarluq-uygʻur va gʻarbiy qarluq-xorazmiy (chigʻatoy)...

Turkiy tilli davlatlar hamkorligi kuni har yili 3-oktyabrda nishonlanadi. „'Türk Konseyi benzersiz bir platform'“. www.aa.com.tr. Qaraldi: 2021-yil 3-oktyabr...

Tuva tili yoki Tiva tili — turkiy tillar oilasiga mansub, asosan, Rossiya Federatsiyasining Tuva (Tiva) Respublikasida, qisman Mongoliya va Xitoyda tarqalgan...

Gagauz tili — gagauzlar tili. Turkiy tillarning jan.-gʻarbiy (oʻgʻuz) guruhiga mansub. Moldaviya va Ukrainaning janubiyda, Shimoly Kavkaz, Ruminiya, Shim...

Ruminiya va Vengriyaning bir qismi) pecheneglar tomonidan soʻzlashilgan turkiy til . Biroq, bu tildagi nomlar (Beke, Vochun, Lechk va boshqalar) Xatvandan...

Qarluq-xorazmiy tillari (xususan qarluq) — turkiy tillar oilasi guruhi. Qarluq-xorazmiy tillarida turkiy bobotildagi -d- -j- sifatida, shuningdek tarixiy...

davlatlari aholisi qatnashgan. 1ming yillik oʻrtalarida Kaspiy boʻyi choʻllarida turkiy qabilalar, IX asrda oʻgʻuzlar paydo boʻlgan. Ular T.ning etnogenezida muhim...

Qipchoq tili - turkiy tillar oilasiga mansub oʻlik til; Dashti Qipchoq choʻllaridan Qora dengiz boʻyi choʻllarigacha boʻlgan ulkan hududda yashagan va...

Qaraim tili — turkiy tillarning qipchoq guruhiga mansub til. Litvaning Vilnyus shahri atrofida, asosan, Trakay va Panevejis shahrilarida, Ukraina jan.idagi...

sanoq tizimi mavjud boʻlgan, deb taxmin qilinadi. Turkiy xalqlarning run, Urxun-Yenisey yozuvi va turkiy (uygʻur) yozuvlari boʻlgan. Ularga oid harflar jadvali...

Oʻzbaklar — moʻgʻul-turkiy xalq, Oʻzbekiston Respublikasi aholisining asosiy qismini tashkil etadi. Oʻzbeklar nafaqat Oʻzbekiston, balki Oʻrta Osiyodagi...

Qarluq tili — hozirgi kunda oʻlik boʻlgan qarluqlar tili. Turkiy tillarga mansub. Oʻrta Osiyo mintaqalarida tarqalgan til boʻlgan. VIII—XV asrlarda Qarluq...

Turkiyshunoslik, turkologiya – turkiy tillarda soʻzlashuvchi xalqlarning tillari, etnografiyasi, tarixi, adabiyoti, folklori, madaniyatini oʻrganuvchi...

Qozoq tili (Qozoqcha; qozoqcha: Қазақ тілі, қазақша)— turkiy tillarning qipchoq guruhiga mansub tillardan; qoraqalpoq va noʻgʻay tillari bilan bir-galikda...

Qoraqalpoq tili – turkiy tillar qatoriga kiradi. Qoraqalpoq tilida gaplashuvchilar soni 1 mlnga yaqin. Qoraqalpogʻiston Respublikasida istiqomat qiluvchi...

tili — Eronning Fors hududida istiqomat qiluvchi qashqay xalqi gaplashuvchi turkiy tili. Qashqay xalqining soni 1,5 million kishini tashkil qiladi. Qashqay...

turk“ (arabcha: ديوان لغات الترك‎‎; tarjimasi „Turkiy soʻzlar devoni“) — Mahmud Koshgʻariyning turkiy tillar haqidagi qomusiy asari (1071—72). Bu asarda...

Novgorod, Kirov, Penza va boshqa viloyatlarida ham yashaydi. Shuningdek, turkiy tilda soʻzlashuvchi Sibir (sibir tatarlari), Qrim (qrim tatarlari) va boshqa...

Kipr: Kipr oroli Kipr Respublikasi Turkiy Shimoliy Kipr Respublikasi Kipr (Rim provintsiyasi) Kipr Qirolligi    ...

shimoliy-sharqiy Hindiston sharqiy shoxlariga qadar joylashgan dastlabki oʻrta asr turkiy davlati (603-704). Xoqonlikning gʻarbiy mulki janubiy-sharqiy Yevropaning...

Dolgan tili — turkiy tillarning sharqiy tarmogʻiga mansub tillardan biri. RFda Taymir (Dolgan-Nenets) muxtor okrugida, shuningdek, Saxa Respublikasida...

Xoqon, qagʻan, qoon — Markaziy Osiyolik ayrim xalqlarda, shu jumladan, turkiy xalqlarda hukmdorlarning eng oliy unvoni. Ushbu unvon imperator, shahanshoh...

atashadi) — tukiy xalq,Saxa Respublikasining mahalliy aholisi. Saxa tili turkiy tillardan biridir.Saxa tilida juda ham koʻp moʻgʻulcha soʻzlar uchraydi...

Oltoy tili — turkiy tillardan biri. 1948-yilgacha oyrot tili deb atalgan. Rossiya Federatsiyasi Oltoy oʻlkasining Togʻli Oltoy viloyatida tarqalgan, 60...

Koshgʻar yaqinida — Oʻpalda vafot etgani taxmin qilinadi) — turkiy tilshunos olim, filolog. Turkiy xalqlarning arab tilidagi ilk ensiklopediyasi — „Devonu...

Qrimtatar tili - turkiy tillarning qipchoq guruhiga mansub til. Asosan, Oʻzbekiston va Ukrainaning bir qator hududlarida, qisman Rossiya Federatsiyasi...

Xazarlar — turkiy xalq. Gunnlar bosqinidan soʻng (IV asr) Sharqiy Yevropada paydo boʻlgan va Gʻarbiy Kaspiy boʻyi dashtida, Shimoliy Dogʻistondagi Sulak...

at-Turkiy (arabcha: أزجور التركي‎‎) yoki Arxuz ibn Ulugʻ Tarxon at-Turkiy (أرخوز بن أولوغ طرخان التركي) – Abbosiylar xalifaligiga xizmat qilgan turkiy harbiy...

Qorachoy-bolqor tili - turkiy tillarning qipchoq guruxiga mansub til; asosan, Rossiya Federatsiyasining Qorachoy-Cherkasiya Respublikasi, shuningdek, Oʻrta...

Oʻgʻuz tili — turkiy tillar oilasining oʻgʻuz tillari guruhiga mansub oʻlik til; X—XI asrlarda mavjud boʻlgan oʻgʻuz (oʻgʻuz, toʻqqiz oʻgʻuz, oʻn oʻgʻuz)...

Xun tili — 5 asrlardagi xunlarning tili. Xun tili turkiy tillarning bulgʻor guruhiga kiradi. Xun tili hozirgi chuvash tili bilan yaqin. Xun tili  „Лекция...

Tofa tili (tofa tilida atalishi toʻfa dil) — tofalarning tili, turkiy tillar qatoriga kiradi. Rossiyaning Irkutsk viloyatining janubiy-gʻarbida tarqalgan...

Movarounnahrdagi bir necha davlatlarda hukmronlik qilgan turkiy sulola. Sulola nomi chorvador turkiy qavm oʻgʻuzlar boshligʻi Saljufek ibn Doʻkak nomidan...

башҡорттар) (oʻzlarini bashkort deb ataydilar) – Rossiya Federatsiyasidagi turkiy xalq. Boshqirdistonning asosiy aholisi (864 ming). Rossiya Federatsiyasida...

Qarluq-uygʻur tillari — turkiy tillar oilasi ostguruhi. Qarluq-uygʻur tillarida turkiy bobotildagi -d- -d- (-δ-), -z- sifatida tasvirlanadi. -j- reflekslari...

necha turkiy qabilalar bilan birga hozirgi qirgʻiz xalqini tashkil qilgan. Qirgʻiz xalqi tarkibiga, shuningdek, Yettisuv va Movarounnahrning turkiy qabilalari...

murojaat qilishi mumkin: Turkiy xalqlar, turkiy tillarda soʻzlashadigan etnik guruhlar toʻplamidir. Turk xalqi yoki turklar, turkiy etnik guruh va millat...

Markaziy Onado`li va Sharqiy Onado`li hududida joylashgan viloyat. Sivas turkiy davlat - Saljuqiylar davrida ancha rivojlangan. Turkiyada Saljuqiylar davlatidan...

Shor tili — turkiy tillarning uygʻuroʻgʻuz guruhidagi xakas guruhchasiga mansub til; Rossiya Federatsiyasining Kemerovo viloyatida, qisman Oltoy va Xakas...

Turkash xoqonligi — ilk oʻrta asr turkiy davlatlaridan biri (699— 766). VII asrning oxirida Gʻarbiy Tyanshanda koʻchib yurgan turkash qabilalarining boshligʻi...

Gagauzlar — Moldaviya (153 ming kishi) va Ukraina (40 ming kishi)da yashovchi turkiy xalq. Shuningdek RF(10 ming), Bolgariya, Ruminiya, Gresiya, Turkiya, qisman...

oʻtadi. Har yili Xalqaro Turkiy Madaniyat Tashkiloti turkiy madaniyat shaharlarni tanlaydi. Ufa, Boshqirdiston poytaxti turkiy madaniy shahri deb tanlangan...

shim.da milodiy 1-ming yillikning ikjinchi yarmida yashagan bir qancha turkiy qabilalar birlashmasi. Bijanaklar qadimgi Qangʻdavlati aholisi qangʻlilarta...

qadimgi davrdan II asrgacha) mansub boʻlib, turkiy tildagi yozma yodgorliklarni va boshqa tillardan qadimgi turkiy tilga qilingan tarjima asarlarni oʻz ichiga...

nashr qildirdi (1908-yildan). Gökalp barcha turkiy xalklarni turkchilik asosida birlashtirish tarafdori, turkiy dunyo birligi gʻoyalarini nazariy jihatdan...

Imom Turkiy ibn Abdulloh masjidi (arabcha: جامع الإمام تركي بن عبد الله‎‎), shuningdek, Ar-Riyod Katta masjidi yoki oddiygina Katta masjid (arabcha: الجامع...

Tangrichilik turkiy xalqlar va moʻgʻullarning qadimgi dinidir. Turkiy paganizm deb ham ataladi. Tangriga ibodat etish bilan birga bu murakkab din animizm...

sentyabr- Istanbulda turkiy tilli davlatlarning yubiley 10-sammiti boʻldi. Unda turkiy tilli davlatlarning hamkorlik kengashi — Turkiy kengash tuzildi. oktyabr —...

oʻtkazgan. Qozon davri (1871—84)da uning turkiy tillar fonetikasiga bagʻishlangan yirik asari — „Shimoliy turkiy tillarning chogʻishtirma grammatikasi....

Oʻzbek tili (Oʻzbekcha) — Oltoy-mongol tillari oilasining monhol-turkiy tillar turkumiga kiruvchi til. Ushbu til Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga...

Tatar tili — (tatarcha: татар теле) turkiy tillardan biri. Rossiya Federatsiyasining Tatariston Respublikasida, Boshqirdiston, Chuvashiston, Mariy El,...

Oltoy tillari — turkiy tillar, moʻgʻul tillari va tungus-manjur tillarini ularning kelib chiqishi bir degan taxmin asosida birlashtiradigan tillar makrooilasini...

Bumin xoqonning avlodi. Dastlab tudun unvoni bilan Xitoyning shim.dagi turkiy qabilalarga rahbarlik qilgan. Asl ismi Qutlugʻ boʻlib, keyinchalik E. —...

kerakligi tufayli koʻchmanchilar tabiiy hayotga moslashishga majbur boʻladilar. Turkiy xalqlar dastlab askar va maʼmurlar sifatida oʻrnatilayotgan yangi tartibni...

yoritilgan: turkiy tillar leksikasi, fonetikasi va morfologiyasi, turkiy tillar tasnifi, turkiy xalqlarning ogʻzaki ijodi va boshqa asarda, shuningdek, turkiy xalqlar...

xoniylar, xoqoniylar — Qoraxoniylar davlatini 840-1212-yillarda boshqargan turkiy xoqonlar sulolasi. "Q." iborasi shartli ravishda sulola nomi sifatida qoʻllanilib...

يوسف خاصّ حاجب‎‎; asl ismi Yusuf) (tax. 1020/1021-yil, Bolasogʻun — ?) — turkiy shoir, mutafakkir, davlat arbobi. „Qutadgʻu bilig“ dostoni muallifi. Qoraxoniylar...

soylarga quyiladiganlari 2-tartibli Irmoq lar deyiladi va hokazo. Ayrim turkiy tillarda, jumladan, usmonli turklar tilida Irmoq deganda umuman daryo tushuniladi...

Qipchoq tillari - turkiy tillar oilasining gʻarbiy xun tarmogiga mansub bir qancha oʻlik va jonli tillar guruhi. Qipchoq tillari, oʻz navbatida, 3 guruhchaga...

000 maqola 18-sentyabr 2012-yilda — 90 000 maqola Maqolalar soni boʻyicha turkiy tildagi Vikipediyalarning ichidan ozarbayjoncha Vikipediya 4-oʻrinda. Avvallari...

etnograf Beruniy (973—1048) oʻz asarlarida Xorazmning turkiy aholisi ishlatgan turkiy oylar va turkiy dorivor oʻtlarning nomlarini keltiradi. Beruniy taxminan...

sugʻdlar — Zarafshon vodiysi va Qashqadaryo vohasining qadimiy aholisi. Turkiy tilga oid sug'd tilida gaplashgan. Bu mintaqada Sug'dlar etnik xalq sifatida...

Qoramurt shevasi — turkiy tillarning oʻgʻuz guruhiga mansub, oʻzbek tilining dialekti hisoblanadi. Asosan bu til Qozogʻiston Respublikasi Janubiy Qozogʻiston...

Bek (beg, bey) (turk — hukmdor, janob; sinonimi — amir): 1) qad. turkiy xalqlarda xon xizmatidagi alohida harbiy qism vakillari. Ular katta imtiyozlarga...

va quyi oqimi boʻylarida yashovchi turkiy guruh. Ch. Sibir xonligi qulagach, Sharqqa tomon siljigan ayrim turkiy qavmlar, qisman teleutlar va Yenisey...

Bilga Kul Qodir xoqon — Qoraxoniylar turkiy sulolasining va davlatini asoschisi (840 — 880). Qarluq qabilalar ittifoqiga kirgan Chigil qabilasining Edgish...

oʻtib uning subyektlari chiqishi maʼlum boldi. Turkvizyonda Rossiyaning turkiy tilda gaplashuvchilar va turkiylar yashaydigan subyektlar ishtirok etolshi...

Avdan turkiy joy nomi boʻlib, Turkiyadagi quyidagi joylarga ishora qilishi mumkin: Avdan, Bozqurt Avdan, Bolu, Bolu viloyati, Bolu tumaniga qarashli qishloq...

(chigʻatoycha: کورگن Küregen, tarixiy nomi تیموریلر Temürīlār) – buyuk turkiy sarkarda Amir Temur tomonidan asos solingan davlat. Temurga nisbat berilgan...

Qipchoqlar yoki Polovetslar — oʻrta asrlarda mavjud boʻlgan Turkiy urugʻlar birlashmasi. Uning tarkibiga pecheneg, qadimgi boshqird, va boshqa xalqlarni...

soʻzlashadi. Baʼzi tadqiqotchilarning fikricha, dakota tili turkiy tillarga qardosh boʻlgan. Masalan, turkiy tillardagi "ichuv", "ichmoq" — icu, yutuv, "yutmoq"Dakota...

Tabgʻach, Tamgʻach, Tabqoch, Toʻba-Toba, Tugʻbat — ilk oʻrta asrlarda turkiy xalkdardagi tarixiyetnik atama: 1) Xitoy manbalarida toʻba(tugʻbat) deb...

tarixiy usul yordamida qayta tiklangan zamonaviy turkiy tillarning umumiy oʻtmishdoshi boʻlgan qadimgi turkiy etnoslar tilidir. Baholashlardan biri Praturk...

Oltoylar (oʻzlarini — oltoy-kiji deb ataydilar) — Oltoy Respublikasidagi Turkiy xalq (59 ming kishi). Rossiya Federatsiyasida jami 69 ming kishi (1990-yillar...

Chakin Choʻr Bilga - VIII asr boshlarida Panch (Panjikent)ni boshqargan turkiy hokim. Uning ismi Mugʻ togʻidan topilgan VIII asrga taalluqli sugʻdiy hujjatlar...

tel) — turkiy tillar oilasiga mansub til. Sibir xalqining tili. Marcel Erdalga koʻra, bu tilning ma'lum ora xususiyatlari sababli, sibir tili Turkiy tillarning...

sharq tillari fakultetida tahsil olgan (1887—91); arab, fors, moʻgʻul va turkiy tillarni yaxshi bilgan. 1894—1906-yillarda Sankt-Peterburg universitetining...

qilgan turkiy sulola. Bu Markaziy Osiyoda barpo etilgan ilk turkiy-islomiy davlatdir. Baʼzi bir qarashlarga koʻra, Qoraxoniylar davlati qarluq turkiy qabilalariga...

خاتون‎‎ khātūn), qatun — xoqon xotini va hukmdor ayolga nisbatan qoʻllangan turkiy unvon. Dastlab, hunlar davrida (mil. av. 3 — mil. III asrlar) qayd etilgan...

Xitoy (Qtoy, Kidan) — turkiy urugʻlardan biri. Ularning ajdodlari qadimgi kidanlar boʻlgan. XI asrga kelib ularning Shimoliy Xitoydagi davlati tugatilgach...

tanlovi turk shahri Eskishehirda boʻlib oʻtdi. Har yili Xalqaro Turkiy Madaniyat Tashkiloti turkiy madaniyat shaharlarni tanlaydi. Turkvizyon 2013 Anatoliya...

yoki dala, tank, havo, havo desant Armiyasi va boshqalar) tushuniladi. Turkiy xalqlarda qoʻshin, lashkar, cherik deb atalgan. Oʻz armiyasiga ega boʻlmagan...

Toxaristonda xokrnlikka mansub turkiy yabgʻular sulolasi mavjud boʻlib, Toxaristonning aksariyat viloyat va tumanlarida turkiy hokimliklar vujudga kelgan...

aholi punkti edi. 1964-yilgacha bu shahar XIX asrgacha bu hududda yashagan turkiy Nogai xalqi nomi bilan Nogaisk nomi bilan atalgan. 1967-yildan beri shahar...

Xalaj (Qoloch) — qadimgi turkiy qabila. Xalajlar dastavval (VI asr) Talas vodiysida, Qoshgʻarda yashashgan. VII—VIII asrlarda katta qismi Toxaristonga...

taqdimoti 30 sentabr 2014 yilda boʻlib oʻtdi. Har yili Xalqaro Turkiy Madaniyat Tashkiloti turkiy madaniyat shaharlarni tanlaydi. 17 iyulda Qozon shahrida tanlov...

singib ketgan. Milodiy VI-VII asrdan boshlab Xorazm hududiga shimoldan turkiy qabilalar koʻchib kelishi bilan assimilyatsiya jarayoni boshlanadi va turklashish...

Jujanlar davlati hukm surardi. Turk xoqonligining asoschilari boʻlmish turkiy Ashina qabilasi esa bu paytda Oltoy toglarining janubiy. yon bagʻirlarida...

harf ifodalovchi tovush turkiy tillarda boʻlmaganligi va oʻzbek tiliga ham bu tovush toʻla oʻzlashib ketmaganligi sababli u turkiy xalklar uchun umumiy boʻlgan...

yozuvi; arab alifbosidagi 28 ta harfga arab tilida boʻlmagan, lekin eroniy va turkiy tillarga xos boʻlgan tovushlarni ifodalash uchun yana 4 ta harf qoʻshish...

Somoniylar davlati parchalanib, turkiy sulolalar kuchaygach, Oʻrta Osiyoda siyosiy hokimiyat turkiy tilli xalqlar qoʻliga oʻtdi. Turkiy, keyinroq moʻgʻul qabilalari...

etilgan. Roman bugungi kunga qadar 30 marta qayta nashr qilingan. Ushbu roman turkiy adabiyotning birinchi siyosiy, gʻoyaviy romani hisoblanadi. Roman Ikkinchi...

yoki Otoyi (taxallusi; asl ismi maʼlum emas; XV asr, Balx yoki Sayram) – turkiy lirik shoir. Atoiy XV asrning birinchi yarmida Sayramda (Qozogʻiston Milliy...

tasavvurlari, diniy qarashlari, afsona va rivoyatlari majmuasidir. Qadimgi turkiy mifologik tasavvurlar koʻp jihatdan Tangrichilik dini bilan bogʻliq boʻlib...

oltoy tillari (turkiy, moʻgʻul, tungusmanjur, koreys tillari) bilan taqqoslaganlar va Shumer tili hamda oltoy tillari (asosan, turkiy tillar guruhi) orasida...

Somoniylar davrida turkiy hokimlar bir qator viloyatlarni boshqargan, X asr Fargʻona shaharlarida chiqarilgan tangalarda koʻplab turkiy hokimlar tilga olingan...

Chin — qad. turkiy xalklar yashagan joy nomi. "Ulugʻ", "mustahkam" degan maʼnoni bildiradi. Koshgʻariyning "Devonu lugotit turk" asarida Ch. aslida uchga...

qabila uyushmasidan ajrab chiqib, Volgaboʻyi va Jan. Rus dashtlariga borib joylashgan koʻchmanchi turkiy qabila. Uzlar (qavm) — qad. turkiy qavm.    ...

"Oʻg‘uznoma" nomi bilan ataladi. «Oʻgʻuznoma» dostoni turkiy xalqlarning kitobiy eposlaridan biridir. Turkiy xalqlar tarixida ikkita kitobiy doston boʻlib, «Dada...

tilidan, O'rxun Enasoy bitiglarida uchraydi) — rivoyatlarga koʻra, qadimda turkiy xalqlarda maxsus tosh yordamida tegishli afsun-duo oʻqish yoʻli bilan qor...

Feʼllar zamonda, mayl, sonda oʻzgaradi. Ingush tili lugʻat tarkibida arab, turkiy, fors, rus tillaridan oʻzlashgan soʻzlar koʻp. XX asr boshlarigacha yozuv...

Uygʻur yozuvi — Sharqiy Turkistondagi turkiy tilli xalqlar foydalangan harftovush yozuvi, soʻgʻd yozuvi asosida paydo boʻlgan (soʻgʻd yozuvi, oʻz navbatida...

Anadolu (qadimgi yunon tilida: ἀνατολή anatolḗ, 'sharq') Anatoliyaning – turkiy shakli boʻlib, u hozirgi kunda Turkiya xalqining bir qismi boʻlgan, Kichik...

toʻgʻri keladi. Keyinchalik XV asrda Movarounnahr va Sharqiy Turkistonning turkiy aholisi chigʻatoylar deb atalgan. 1224-yilda Movarounahr Chigʻatoy ulusi...

Qadimgi uygʻur tili – ilk oʻrta asrlardagi (hozirda oʻlik) adabiy turkiy tillardan birining shartli nomi; IX asr oʻrtalari – XIII asr oʻrtalarida Sharqiy...

qoʻshin. Arab tilining kuchli taʼsiriga qaramay askar istilohi Oʻrta Osiyo turkiy tillarida, xususan, oʻzbek adabiy tilida asosan XV asrdan cherik, sipoh...

yaqin (4 ming uy) boʻlgan. Rashiduddinimt bergan maʼlumotiga kura, U.lar turkiy xalklardan boʻlib, keyinchalik moʻgʻullashib ketgan. Moʻgʻul qoʻshinlari...

Qoʻmiqlar (kum. къумукълар / qumuqlar) — Dogʻistondagi xalq (232 ming kishi). Turkiy xalq. RFda jami 282 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Qoʻmiq tilida soʻzlashadi...

qarindosh tillar hisoblanadi (masalan, hozirgi 20 dan ortiq turkiy tillar dastlabki qadimgi turkiy tilning, hozirgi slavyan tillari esa dastlabki umumslavyan...

arab. ئۇزبېك تیلى yoki Oʻzbekcha, Ўзбекча) — qarluq-xorazmiy guruhining turkiy tili. Anʻanaviy ravishda oʻzbek tilining qarluq lahjasi deb taʼriflanadi...

Xitoyning Shinjon viloyatining Lopnor mintaqasidagi odamlar orasida tarqalgan turkiy lahjadir . Uning so'zlashuvchilarini aholini ro'yxatga olishda "uyg'ur"...

Oʻrxon vodiysida eski turkiy alifboda yozilgan Koʻkturklar tomonidan oʻrnatilgan ikkita yodgorlik inshootlari. Ular ikki turkiy shahzodalar Kul Tegin...

Oltoy shimoliy qismida yashaganlar. Markaziy Osiyoda turli koʻchmanchi turkiy qabila va urugʻlar qoʻngʻirotlar atrofida uyushib, ularning qabilaviy nomini...

boʻlib oʻtdi, u yerda 10000 kishilik joy bor. Har yili Xalqaro Turkiy Madaniyat Tashkiloti turkiy madaniyat shaharlarni tanlaydi. 12 noyabr Qozon shahrida Turkvizyon...

bilan maʼlum. “Ulkan soylik” – Sirdaryoning qadimgi o‘zanida qad ko‘targan turkiy o‘g‘uz qabilasi sardori dafn etilgan ehrom bo‘lib, hozirgi Guliston shahrining...

Majur, Anajur va Majura nomi bilan ham tanilgan, Abbosiylar xalifaligining turkiy harbiy zobiti. Al-Muʼtamid xalifaligi davrida 870-yildan to vafotiga qadar...

qadimgi turkiy qabila. Xitoy manbalarida tele deb nomlangan qabilalar birlashmasiga kirgan. VII asrning oʻrtalariga qadar Markaziy Osiyodagi turkiy kabilalar...

Iqon-qorabuloq shevasi — turkiy tillarning oʻgʻuz guruhiga kiradi, oʻzbek tilining dialekti hisoblanadi. Asosan bu til Qozogʻiston Respublikasi Janubiy...

Abul Qosim Abdulloh ibn Amajur al-Xaraviy at-Turkiy (9-10-asrda yashagan) — fargʻonalik falakiyotchi olim. Xaraviy nisbasidan Hirotda ham yashaganligi...

izlanishlariga koʻra, moʻgʻol, moʻgil, mogal urugʻlari bu moʻgʻulistonlik turkiy qabilalar hisoblanadi. Mugal soʻziga -on koʻplik qoʻshimchasining qoʻshilishi...

lotin alifbosida birinchi harf ham ayni shunday. Jahon yozuvi tarixida turkiy xalqlar, shu jumladan oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda A harfi...

taqvimlar ishlatildi. Sulton Nodirshoh qoʻshinlari Xitoyning shimoliy qismini bosib olgan Ushbu ma'lumot Sulton oʻgʻuzning tarixi turkiy asaridan olindi. ...

Turkiya hukmronligi ostida yashaydi. Vengriyadagi turkiy taʼsir, u yerda allaqachon kuchli turkiy substratni yuzaga keltirgani yaqqol sezilib qoldi....

Baliq, baligʻ — qad. turkiy tilda "shahar" degan soʻz. Turkiy runik yozuvlarda, "Devonu lugʻotit turk"da qayd qilingan; eski joy nomlari tarkibida koʻp...

(rus yilnomalarida — Edigey, Yedigey) (1352—1419) haqida XV—XVI asrlarda turkiy xalqlar tomonidan yaratilgan doston. Mangʻitlar amiri Idikuning tarix maydonida...

Ashin – qadimgi turkiy urugʻlardan birining boshligʻi. U ikkinchi Hunnu saltanati davrida hunnular xoni Mu-gonxonga qaram boʻlgan. Saltanat tabgʻach (tobos)...

boʻlgan. Qad. turkiy yozuvlar, yaʼni urxunenisey yozuvlari ham fin va boshqa yevropalik olimlar tomonidan „Runik yozuv“ deb atalgan. Qadimgi turkiy yozuvi OʻzME...

Muflih at-Turkiy (arabcha: مفلح التركي‎‎; 872-yil 2-aprelda vafot etgan) – IX asr oʻrtalarida Abbosiylar xalifaligining turk harbiy zobiti. Samarradagi...

dehqonchilik, hunarmandchilik va asalarichilik bilan shugullanadi. Chuvashlar — turkiy xalqlar. Rossiya tarkibidagi Chuvashiston Respublikasining tub xalqi. 2002-yilgi...

BULGʻORLAR — VII asrdan boshlab Oʻrta Volga boʻylarida yashagan turkiy qabilalar. 10—XIII asrlarda Volga-Kama Bulgʻoriyasining asosiy aholisi. Ularning...

Xon (Eski turkchada: 𐰴𐰍𐰣 Qan) turkiy va moʻgʻul xalqlarida hukmdorlar unvoni. Dastlab qabila sardori, keyinchalik oliy hukmdorni anglatgan. Saljuqiylar...

gubernyasi, Boshqirtoston – 1970. 26. 7, Istanbul, Turkiya) – boshqird, turkiy xalqlar milliy ozodlik harakatining yetakchilaridan biri, sharqshunos-turkshunos...

ustonining aholisi asosan fors tilidan soʻzlashadi, ammo baʼzi bir qishloqlarda turkiy, kurd va arman tillarida ham soʻzlashadilar. Markaziy ustonda Nahjir gʻori...

joylashgan kommuna. Albon (turkiy) — chingiziy-lar davrida mahsulot bilan to‘lanadigan soliq, o‘lpon. XII—XIV asrlarga oid turkiy hujjatlarda ishlatilgan...

Sariq uygʻur tili - sharqiy turkiy tillardan biri; asosan, XXRning Gansu viloyatidagi Minxua mintaqasida tarqalgan. Soʻzlashuvchilar soni taxminan 4—5...

Tuxsi — turkiy qabilalardan biri. Ular VII—VIII asrlarda turkiy qabila ittifoqi tarkibida boʻlib, Turkash xoqonligining siyosiy hayotida faol qatnashganlar...

(1171—1250)ning soʻnggi hukmdorlari qoʻshinini tashkil qilgan, naslnasabi turkiy va Kavkaz xalqlari (gruzin, cherkas va boshqalar)dan boʻlgan quljangchilar...

Vyetnamdagi Vansuan davlatiga, Gʻarbda — turkiy qabilalar va tuguxunlarga qarshi bosqinchilik urushlari olib borgan. Turkiy qabilalarga qarshi kurash jarayonida...

Chigil (Chikil) – turkiy qabilalar ittifoqi. X—XI asrlarda Issiqkoʻlning shimoli-sharqida, Samarqand atrofida yashaganlar. Chigillar Ili daryosi vodiysida...

ul-muziʼa fi lugʻatit turkiya“ („Turkiy til haqida nur beruvchi marvarid“) kabi asarlari mavjud. U asarlarida turkiy tillarning grammatikasi va leksikasi...

Oltin Oʻrda davlatidan ajralib chiqqan va Qrim yarim orolida joylashgan turkiy davlat (1443—1783). Qrim xonligiga Hoji Garay asos solgan. U oʻzaro urushlardan...

cc – Afgʻoniston va Oʻzbekistonda yashovchi bir qancha turkiy qabila, urugʻlarning umumiy nomi. XV—XVI asrlarda Fargʻona vodiysida, hozirgi Qashqadaryo...

Toʻrtkoʻl shevasi (toʻrtkoʻl shevasi) turkiy tillari sharqiy oʻgʻuz ostguruhining oʻgʻuz (janubi-gʻarbiy) guruhiga kiradi. Oʻzbek tili oʻgʻuz lahjasining...

boshqa narsaga mahkamlangan muayyan rang va oʻlchamdagi mato. Oʻrta asrlarda turkiy xalqlar orasida u tugʻa deb atalgan. Oʻrta asrlarda Gʻarbiy Yevropa shaharlarida...

Shimoliy Hindiston hamda qisman Movarounnahr va Xorazmda hukmronlik qilgan turkiy sulola (962-1186). Gʻaznaviylar davlatini boshqargan. Sulolaga somoniylar...

Kimaklar, imaklar — qad. turkiy xalq. VII asrda Gʻarbiy Turk xoqonligi tarkibida boʻlib, Oltoy togʻlarining shim.-gʻarbida, Irtish daryosi boʻylarida yashagan...

urf-odatlari ocherklari“ va b.). „Chigʻatoy tili darsligi“ (1867) asarida V. turkiy xalqlar folkloriga oid 30 dan ortiq asar haqida maʼlumot bergan, ulardan...

صديق‎‎)(XVII asr, Qoʻqon) — shoir, adib va tarjimon. „Tazkirat ul-avliyo turkiy“ va „Gʻavsul-Aʼzam“ kabi asarlar muallifi. Rushdiy Muhammad Siddiq XVII...

soddalashtirilgan xitoy yozuvi: 铁勒; Tiělè/Tʼieh-le) — ilk oʻrta asrlarda turkiy qabilalar katta bir qismining umumiy nomi. Ushbu etnonim ilk bora mil. IV...

Yodnoma — qad. turkiy xalqlar badiiy ijodining bitiktoshlar (epitafiya) tarzidagi janri; turkiy run (UrxunYenisey yozuvlari) yozuvida bitilgan, mil. 68...

koʻtarilishdagi til oldi, yarim tor, lablanmagan, unli tovush. Oʻrxun-Yenisey, turkiy (uygʻur) yozuv yodgorliklarida uchramaydi. Sof oʻzbek soʻzlarida, asosan...

lugʻati"), "Mezoni turkiy", "Nasabi tur-kiyi chigʻatoyi", "Nasabi turkiy" kabi 15 dan ortiq kitoblari bor.Ularda bobo til (turkiy til) va uning grammatikasini...

Olchin, alchin — bir qancha turkiy xalqlar tarkibiga kirgan yirik qabila ittifoqi. Olchinlar qadimiy turkiy xalqlardan boʻlib, milodning boshlarida Oltoyda...

koʻp tadqiq qilinadigan ilmiy yoʻnalishlardan biridir. Eroniy xalqlar va turkiy xalqlar tarixi va madaniyati bir-biri bilan chambarchas bogʻliq. Bunga sabab...

Turklar migratsiyasi turkiy qabilalar va turkiy tillarning Yevrosiyo boʻylab 6—11-asrlarda tarqalishidir. 6-asrda Koʻkturklar hozirgi Mongoliya hududida...

kurush, Evropada qabul qilingan. Baʼzan faqat piastr (piastre), agar uning turkiy kelib chiqishi kontekstdan aniq boʻlsa. Birinchi turk kurushi 1687-yilda...

va tojik xalqlari yashaydi.Oʻzbeklar janubiy oʻzbek tilida gaplashadi va turkiy va islomiy anʼanalar taʼsirida madaniy urf-odatlarni saqlab qoladi .  Koʻpchiliki...

Turkash (Turgash, Turgesh) — ilk oʻrta asr turkiy xalqlaridan biri. Qozogʻistonlik tarixchi Y. A. Zuyevning fikricha, turkashlarning qadimgi ajdodlaridan...

va hajmlarda yasalgan. Qadimgi Rimda gladius, Yaponiyada katana, Gʻarbiy turkiy xalqlarda yotagʻon kabi qilichlar urf boʻlgan. Qilich — chopish yoki sanchish...

— koʻp sonli harbiy qism (korpus, armiya). 13— XIV asrlardan eʼtiboran turkiy tillarda, xususan, oʻzbek adabiy tilida qoshuntarzida qoʻllanila boshlagan...

Saroyi (arabcha: قصر الصيفي‎‎)(1321-yil Qamishli, Xorazm— 1398-yil Misr) — turkiy shoir va tarjimon. Sayfi Saroyi oʻzbek mumtoz adabiyotining isteʼdodli vakillaridan...

daryolari boʻyi)da yashovchi xalq. 0,7 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Turkiy tillarning uygʻur guruhiga mansub tofa tilida soʻzlashadi. Dindorlari —...

qishloq“ deb ataladigan qishloqlar ham uchraydi. Hasan Ato Abushiyning „Turkiy qavmlar tarixi“ asari (1909)da keltirilishicha, Boshqoʻrd atamasi „Bosh...

turli fikrlar mavjud. Ayrim xitoy manbalarida Mongollarning kelib chiqishi turkiy boʻlib, ularning ilk ajdodlari tatar (tat, dadan)ga borib taqaladi deb koʻrsatiladi...

Panturkizm (pan... va turk) — turkiy xalqlarni birlashtirish gʻoyasiga Rossiya va Angliya imperiyalari, shuningdek, SSSR tomonidan berilgan rasmiy nom...

Yoʻllugʻ tegin (VII asr oxiri - 739) — Turk xoqonligi xoqoni (734—739), ilk turkiy tarixchi, yozuvchi va shoirlardan biri. Bilga xoqonning vafotidan soʻng...

Uyshun, usun, uysun — qadimgi turkiy qabilalardan biri. 3 ta uruqqa (oʻchoqli yoki uchoqti, qoʻshtamgʻali va erganakli) boʻlingan. Mil. av. III asrga oid...

turkiy tillar, xususan, oʻzbek tili tarixini oʻrganishga, turkiy tillarni qiyosiy tadqiq etishga va oltoyshunoslikka bagʻishlangan. "Qadimgi turkiy til...

bir qator turkiy, slavyan qabilalari toʻgʻrisida qimmatli maʼlumotlar berilgan. Ayniqsa, gun-nlar, kuturgʻurlar, uturgʻurlar va b. turkiy qabilalar,...

oʻqigan (1893) va ularning qad. turkiy tillarga oidligini aniqlagan. Qiyosiytarixiy tilshunoslik, finugor va turkiy tillarni oʻrganishga oid ilmiy asarlar...

turkiy tillardan biri. Turkiy tillarni qadimgi, oʻrta va yangi kabi uch davrga ajratgan turkologlarning fikriga koʻra, Qoraxoniylar tili oʻrta turkiy...

тыа киһи) dolganlar (oʻzlarini dulgaan, tiakixi, saxa deb ataydilar) — turkiy xalqlar, elat, Taymir milliy okrugining asosiy aholisi. Umumiy soni 7 ming...

Baliq, baligʻ — qad. turkiy tilda "shahar" degan soʻz. Turkiy runik yozuvlarda, "Devonu lugʻotit turk"da qayd qilingan; eski joy nomlari tarkibida koʻp...

boshidan eʼtiboran esa Turkiston, yaʼni Qoraxoniylar davlati va undan keyingi turkiy davlatlar tarkibidagi maʼmuriy birlik sifatida tushunilgan. XI asrda Yevropa...

Arsax — Ozarbayjon hududidagi turkiy qabilalarga tegishli toponim. „Arsax“ soʻzi qadimgi saklar qabilasi nomi bilan bogʻliq boʻlib, „jasur sak“, „mardonavor...

Shimoliy Qoradaryo boʻylariga koʻchib oʻtgan turkiy qabilalarda biri. Gʻuzlar — oʻrta asrlardagi turkiy qabilalar, hozirgi turk, ozarbayjon, gagauz va...

Alloh (arab. الله ; Allah – ilohiy kuch, turkiy xalqlarda, xususan, turkiy elatlarda – Tangri, fors-tojikcha Xudo, Yazid) – islom dinida butun mavjudotni...

yashagan. Turkiy va forsiyda sheʼrlar yozgan, devon tuzgan. Nizomiy Ganjaviyning "Mahzan ul-asror" asariga "Gulshan ul-asror" nomi bilan turkiy tilda javob...

yashagan geografik joylari va i.ch. turlarining nomlanishi bilan atalgan. Turkiy xalqlar tarkibiga barlos, qiyot, qushchi, qungʻirot, uyshun, nayman, chimboy...

yetishgan.Hazratni Shahrisabz tumani Duqchi qishlog'ida ham qadamjolari bor. Turkiy va forsiy tillarida ijod qilgan Soʻfi Olloyor ijodining asosiy yoʻnalishi...

Anushtegin ismi forscha nush/anush („oʻlmas“, „oʻlmas ota-onadan tugʻilgan“) va turkiy „tegin“ („shahzoda“) soʻzining birikmasidan iborat boʻlib, „oʻlmas tugʻilgan...

hokimiyatni qoʻlga kiritgan. Mamluklarning 2 sulolasi maʼlum: Bahriylar (asosan, turkiy qavmlardan boʻlib 1250—1390-yillarda hukmronlik qilgan) va Burjiylar (asosan...

Mangʻitlar (oʻzbekcha: Mang'itlar) – turkiy – moʻgʻul qabilasi, XV asrdan oʻzbek nomi bilan atalgan. 1756 – 1920-yillarda Buxoro amirligida oʻzbek mangʻitlar...

koʻpincha maʼno farqlash uchun xizmat qiladi. Grammatik tizimi oltoy, xususan, turkiy tillardagiga oʻxshash: ot va feʼl turkumlaridagi koʻmakchi, yuklama xarakteridagi...

Attuhfatu-z-zakiyatu fillug’otut turkiya (Turkiy tillar haqida noyob tuhfa)asarining muallifi noma’lum. Asar misrda yaratilgan deya taxmin qilinadi. Uning...

soʻngra (VII asrning 2-yarmida) Oʻrta Volga boʻylariga koʻchib borgan turkiy qabilalar. Oʻrta Volga (Idel) va Kama daryosi boʻylarida Volga bulgʻorlari...

yashashadi (2,3 %). Sariq uygʻurlar ikkita hududiy guruhlarga boʻlinadi, biri turkiy sariq uygʻur tilida, boshqasi — moʻgulcha shira uygʻur tilida gapirishadi...

Cheriklar, choriklar — turkiy qabilalardan biri. "Cherik" etnonimi VIII asrdan buyon maʼlum. Cheriklar qadimiy turkiy qabilalardan biri sifatida ilk va...

Qashqaylar (forscha: قشقائی‎‎) — asosan koʻchmanchi hayotda yashab kelayotgan turkiy xalqlardan biri. Asosan Eron janubi-sharqida joylashgan Fors koʻrfaziga...

bog‘lanadigan to‘rtburchak shakldagi mato, milliy kiyimning tarkibiy qismi. Turkiy xalqlarda erkaklar kiyimi (to‘n, yaktak va boshqalar) ustidan belga bog‘lanadi...

tabiiy hol sifatida olib borgan va davlatning haqiqiy hokimiyati moʻgʻul va turkiy shahzodalar qoʻliga oʻtgan. Olimlarning hisob-kitoblariga koʻra, 1241-yildan...

moʻgʻulcha — „boʻri“; Aqshina — „olijanob boʻri“). 1) qadimgi turkiy urugʻlardan birining nomi; 2) Turkiy xoqonlar nomiga qoʻshib aytiladigan faxriy unvon (masalan...

Bavurchi, bovurchi – oʻrta asrlarda turkiy xalqlar saroy mansablaridan biri. XIV asrdan boshlab turkiy manbalarda qayd etila boshlagan. Oshpaz, bakovul...

etilgan. „Elchi“ atamasi ilk bor Uyuq daryosi vodiysidan topilgan qadimiy turkiy Enasoy runik bitikida qayd etilgan boʻlsa, „yalavoch“ atamasi birinchi marta...

qismidagi "Oʻn oʻq" boshqaruvi tarkibida besh dulu urugʻi va boshqa yirik turkiy urutlar boshliqlariga nisbatan qoʻllangan. Jumladan, ushbu unvon xitoy manbalarida...

Rizo Oxund oʻgʻli) (1835, Qandahor, Afgʻoniston — 1911, Andijon) — shoir. Turkiy va forsiy tillarda ijod qilgan. Hirot va Buxoro madrasalarida tahsil olgan...

elchixonasi bor. Bu ikkala davlat ham EKO, YXHT, MDH va BMTning aʼzosi boʻlib, Turkiy Kengashda ham faol hamkorlik qilmoqdalar. Hozirgi vaqtda Turkmanistonning...

Respublikasi) — Osiyo qitʼasidagi davlat. Xitoy (urugʻ), qtoy, kidan — turkiy urugʻlardan biri. Xitoypoyon mahallasi - Jomboy tumanidagi mahalla     Mil...

oʻzbek soʻzining birinchi eslatilishi XII asrga toʻgʻri keladi. Oʻzbek soʻzi Turkiy qabilalari orasida Movarounnahrda XIII asr moʻgʻullar kelguniga qadar paydo...

ularni turkiy parallellari bilan qiyoslagan holda eʼlon qilgan. R. moʻgʻul va turkiy tillari boʻyicha tadqiqot olib borib, "Moʻgʻul va turkiy tillarida...

qilingan. Obida turkiy kabilalar, xususan, turkman xalqining kelib chiqishi haqidagi maʼlumotlari bilan qimmatlidir. Unda barcha turkiy qabilalarning afsonaviy...

og‘ziga elak tutib bo‘ladimi” kabi). Elak turkiy so‘zdir, ela – elakdan o‘tkaz. Unni eladi. Bu fe’l qadimgi turkiy tildagi ,,pastga tush” ma’nosini ifodalovchi...

Timeredagi Turkiy xalqlarning petrogliflari yoki Timere Turkiy tosh yozuvlari (az. تیمره‌نین تۆرکجه داش یازمالاریٛ‎), Eronning Xumeyni shahrining Timara...

(muyassar, tayanch, noyabr) va oxirida (madhiya, soya, hadya) kela oladi. Turkiy xalqlar qoʻllagan avesto, urxunenisey, sugʻd, uygʻur, arab, lotin grafikalari...

professor (1935). Polsha FA Sharqshunoslik instituti direktori (1953—1968). Turkiy xalqlarning tili, tarixi, madaniyatiga oid koʻpgina asarlar muallifi. Mamluklar...

Falastinda topilgan qadimiy yozuvlarni oʻrgangan (qarang Paleografiya). qadimiy turkiy tillarga oid yozma yodgorliklar ham noyob epigrafik yodgorlik sanaladi (qarang...

yaratilgan forscha izohpi lugʻat. Unda forscha hamda fors tiliga oʻtgan arabcha, turkiy soʻz va iboralar izohlangan. Bu asardan Muhammad Gʻiyosiddin Tompuriy oʻzining...

Yagʻmo — turkiy qabilalardan biri. IX-asrning 1-yarmida yagʻmolar uygʻurlar tarkibida boʻlishgan. 840-yil uygʻurlar qirgʻizlar bilan boʻlgan urushda yengilgach...

Yusuf Amiriy (XV asr, Hirot) — Temuriylar davri turkiy shoiri. Boysunqur Mirzo himoyasida yashagan. Turkiy va forsiyda ijod qilgan. Alisher Navoiy „turk...

Avarlar (ovarlar, obrlar) – asosan turkiy qavmlardan tashkil topgan qabila ittifoqi. Slavyanlar, franklar yurtiga, Vizantiyaga tez-tez chop-quvar uyushtirib...

„Qutadgʻu bilig“ („Saodatga yoʻllovchi bilim“) — Yusuf Xos Hojib asari, turkiy adabiyotning nodir namunasi, 1069—1070-yillarda yaratilgan. Muallifning...

va Binagadi qishlogʻidagi rus yigʻilishi qatnashchilarining nutqlarini turkiy (ozarbayjon) tiliga tarjima qilishga qarshi boʻlgan komsomol yacheykasi...

Qurultoy (turkiy-moʻgʻulcha – xurultay), kengash, majlis, sʼyezd – turkiy xalqlar va moʻgʻul xalqida qadimdan mavjud boʻlgan turli harbiy kengashlar va...

sovet matbuotida – Yangi turkiy alifbo (NTA) – 1920-yillar oxirida umumittifoq lotinlashtirish loyihasi doirasida barcha turkiy tillarni lotin alifbosiga...

anʼanalari bilan chambarchas bogʻliq. Oʻzbek oshxonasi, Oʻrta Osiyoning boshqa turkiy xalqlaridan farqli oʻlaroq, turli xil xalqlar oshxonasi va madaniyatining...

turk tilining eng eski varianti, va adabiyotga ega bo'lgan eng qadimiy turkiy til. Qadimiy uyg'ur tilidan oldin qo'llangan bo'lib, Oʻrxun va Yensei yozuvlarida...

Shimoliy Kavkaz mintaqasidagi turkiy etnik guruh, Kabardin-Balkariyaning titulli aholisidan biri. Ularning qorachoy-balkar tili turkiy tillarning shimoli-g'arbiy...

hajmda, marhumga qaratilgan yoki marhumning oʻzgalarga qaratilgan fikridan iborat boʻladi. Turkiy xalqlarda urxunenisey yodgorliklarida E. namunalari bor....

shikoyat ohanglari aks etgan. Turkiy ijodida Navoiy va Mashrab, forsiy sheʼrlarida Bedilga izdoshlik qilgan. Uning turkiy devonida 459, forsiy devonida...

adabiy taxallusi bilan turkiy, fors va arab tillarida sheʼrlar yozgan. Uning sheʼrlari toʻplami bizgacha yetib kelgan. Turkiy devonida 310 dan ortiq gʻazal...

odam tasviri. Markaziy Osiyo, Tuva, Oltoy, Janubiy Sibir, Moʻgʻulistonning turkiy xalqlar yashagan dashtlaridagi tepaliklarga oʻrnatilgan. Ohangaron vodiysidan...

turkomanlari yoki Suriya turklari deb ham ataladi) – Suriyada yashovchi turkiy xalq. Suriya turkmanlari hozirgi Suriya hududida XI asrdagi Saljuqiylar...

maʼlumotlar mavjud. Shaxslar xalqaro ko‘lamda eʼtirof etilgan arab, fors, turkiy va boshqa tillardagi manbalardan tanlab olingan. Ilmiy jamoatchilik hamda...

Gurzi, gurz — kadimdan ishlatib kelingan jang quroli. Turkiy xalqlar orasida choʻmoq, choʻqmor, toʻpuz, bulav deb ham yuritilgan. Yarim metr chamasi pishiq...

Dulo — qad. turkiy bulgʻorlar (protobolgarlar) urugʻi. Dunayboʻyi Bulgʻoriyasi tashkil etilgunga qadar maʼlum boʻlgan qad. xonlar sulolasi D.dan boshlangan...

Ardasher Sayid Hasan (1418 – Hirot – 1489) – turkiy shoir, olim. Ardasherning otasi temuriylardan Boysunqur Mirzo xizmatida ov qushlarini oʻrgatuvchi boʻlib...

oʻgʻli) (XIII asr oxiri — Xorazmning Rabotoʻgʻuz mavzei — XIV asr boshlari) — turkiy shoir. Rabotoʻgʻuzda qozilik qilgan. Sharq xalqlari ogʻzaki ijodini, ayniqsa...

jabu — Yabu — oʻzbek xalqi tarkibiga kirgan kichik urugʻlardan biri. Yabu — qadimiy turkiy xalqlarda qabila boshliqlari, hokimlar, xonlar unvoni.    ...

turk va moʻgʻul“ (tarjimasi: „Turkiy xalqlar va moʻgʻullar shajarasi“) – tarixiy asar, muallifi Abulgʻoziy Bahodirxon. Turkiy til (eski oʻzbek tili)da yozilgan...

yashab, ijod etgan. Alisher Navoiy Sakkokiy ijodiga yuksak baho bergan: „Turkiy alfozining bulagʻosindin Mavlono Sakkokiy ham Lutfiylarkim, birining shirin...

Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi, Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti, Turkiy Kengash, Xalqaro Turkiy Madaniyat Tashkiloti, Islom konferensiyasi tashkiloti va Yevropa...

constituent state) va kuzatuvchi maqomini berdi. 2019-yil may oyida Turkiya Turkiy kengashni Shimoliy Kipr Turk Respublikasiga ham kuzatuvchi maqomi berishga...

jihatdan turkiy tillardagiga oʻxshaydi (ega — toʻldiruvchi — kesim; aniklovchi — aniklanmish kabi). Leksikasida tungusmanjur, moʻgʻul, turkiy va rus tillaridan...

Qudratulla Omonov (1972, Shahrisabz) — turkolog, turkiy tillar tarixi, rasmiy matnlar uslubining yuzaga kelishi, yozma yodgorliklar tili,  manbashunoslik...

Berendeylar — rus yilnomalarida XI asrdan XII asr oxiriga qadar tilga olingan turkiy koʻchmanchi qabila. B. nomi baʼzi tarixchilar (S. Pletneva) fikriga koʻra...

Sayyod quyidagilardan birini anglatishi mumkin: Sayyod — turkiy urugʻlardan biri Sayyod — Oʻzbekistondagi shou-biznes mavzusiga bagʻishlangan vebsayt....

tilining fonetik talablariga muvofiq oʻzgartirilgan. Bu alifbo zamonaviy turkiy talaffuzni yuqori aniqlik va oʻziga xoslik bilan ifodalaydi. 1928-yilda...

ularning ismi yonida "jamuq" degan turkiy soʻzning boʻlishi guvohlik beradi. Bu soʻz turkiy unvon yoki mashhur turkiy urugʻlardan biri "jamukin"ning nomi...

Oʻrtacha qiymati koʻp manbalarda 71,12 sm deb olingan. Rabgʻuziy 1310 yilda turkiy tilda yozgan „Kisasi Rabgʻuziy“ asarida kel-tirgan. Turkistonda uzunligi...

runiy yozuvlarining 16 belgisi turkiy runiy yozuvlarining tegishli belgilariga juda yaqinligini, Talas vodiysidagi turkiy yozuv yodno-malari bilan qariyb...

Tuyuq — turkiy xalqlar mumtoz sheʼriyatidagi lirik janr. T. 4 misrali sheʼr boʼlib, aruzning ramal bahrida yoziladi; a-a-b-a, baʼzan a-b-v-b tarzida va...

xoqonning ugli, Kulteginnmng akasi. 693 yil Eltarish xoqon vafot etgach, turkiy xalqlarning udumiga koʻra taxtga ukasi Moʻchur, yaʼni Qapagʻan xoqon oʻtiradi...

oʻrtasida (asta, osmon, hodisa) va oxirida (asos, tus, xolis) kela oladi. Turkiy xalqlar, jumladan, oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda C harfi...

qoʻshimcha muayyan maʼno va vazifada xizmat qiladi. Masalan, uchuvchilarimizga. Turkiy tillar (xususan, oʻzbek tili), koreys tili, yapon tili, moʻgʻul tillari...

risolalarida juda koʻp qad. usullar keltirilib, ular davri avsat, davri turkiy, davri ravon, davri asl, davri kabir, davri saqil, duyak, chorzarb, miatayn...

(chodir yoki oʻtovning yuqorisidagi uvuqlari, yogʻochlari) — moʻgʻul hamda turkiy xalqlar qoʻshinida asosiy jangovar qismlardan bir necha kunlik masofada...

Xon: Xon (unvon) — turkiy va moʻgʻul xalqlari hukmdorlari unvoni. Hohn (Rendsburg-Eckernförde)    ...

ozarbayjon : Paqta ) yoki Paqtaqan (turk. Paktagan ) — kuzgi ziyofat va bayram — turkiy va oltoy xalq ogʻzaki ijodi. Pakta deb atalgan xudo uchun uyushtirilgan...

soʻzlar tarkibida uning talaffuzi va yozilishida hech qanday farq sezilmaydi. Turkiy xalqlar, jumladan, oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda M harfi...

asrlarning lingvistik qoʻllanmasi boʻlib, katolik missionerlariga koʻchmanchi turkiy xalq boʻlgan Kumanlar bilan muloqot qilishda foydalanilgan. Hozir u Venetsiyadagi...

fakultetida oʻqigan (1904—09), N.F.Katanov va V.V.Radlovlarning shogirdi sifatida turkiy xalqlarning tarixi, tili, ogʻzaki ijodiyoti hamda etnografiyasi bilan jiddiy...

boshqa kishilar haqida ham maqolalar mavjud. Bu maqola oʻzbek va boshqa turkiy xalqlarning shoiri Alisher Navoiy haqidadir. Navoiy soʻzining boshqa maʼnolari...

Qangʻli (Qangli, Qangqali) — turkiy xalqlar tarkibidagi bir guruh qabilalarning umumiy nomi. Qangʻlilar oʻzbeklarning 92 urugʻi tarkibida ham uchraydi...

fors afsonalari va "Shohnoma"da Eron himoyachisi sifatida naql etilsa, turkiy xalqlar eposi va afsonalarida Afrosiyobning bobosi — Turning avlod — ajdodidan...

Argʻadal (turkiycha) — qadimgi turkiy xalqlarda, keyinchalik Amir Temur va temuriylar davrida dushmanga qoʻqqisdan zarba berish maqsadida askarlar berkinadigan...

Masalan, hozirgi oʻzbek adabiy tilida unli tovushlar 6 ta boʻlsa, boshqa turkiy tillarda 8 ta, 10 ta va undan ham ortiqdir. Bu miqdor rus tilida 5 tani...

Respublikasi, Sibir va Oltoydagi boshqa tillar, shuningdek, oʻlik turkiy tillar, yaʼni qadimiy turkiy yozuvdagi Urxun-Yenisey va boshqalar yozuv yodgorligi bitilgan...

asrning 2-yarmi — 1166-yil) — tasavvufning mashhur namoyandalaridan biri, turkiy xalqlarning buyuk shoiri. Otasi Shayx Ibrohim javonmardlik tariqatiga mansub...

Qorachoylar (oʻzlarini таулу deb atashadi) — turkiy xalq. asosan, Rossiya Federatsiyasidagining Qorachoy Cherkasiya Respublikasi va Stavropol oʻlkasida...

majbur boʻldi.Yozuvchi turkiy xalqlar adabiyoti tarixini teran tadqiq etuvchi koʻplab maqolalar yaratdi. Uzoq yillar davomida turkiy xalqlar ogʻzaki ijodi...

Bobo, buva — 1) otaning va onaning otasi; 2) turkiy xalqlar oʻzidan oldingi yetti pusht (nayel) shajarasini bilishi shart boʻlgan. Shu yetti pushtning...

kafedrasining mudiri. Qadimgi turkiy yozuvlar, turkiy yozma yodgorliklar tili, manbashunoslik va matnshunoslik, qadimgi turkiy xalqlarning diniy-falsafiy...

Turk va ozarbayjon tillari boʻyicha qoʻllanmalar yaratgan. Ikki jildli "Turkiy tillar qiyosiy lugʻati"ni (1869, 1871) tuzishda sharq tillari, turkiychayevropacha...

oladi. Baʼzan soʻz oʻrtasida juft holda ham uchraydi (pashsha, qashshoq). Turkiy xalqlar, jumladan, oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda Sh harfi...

oxirida faqat yevropa tillaridan oʻzlashgan soʻzlar tarkibida uchraydi. Turkiy xalqdar qoʻllagan avesto, urxunenisey, sugʻd, uygʻur, arab, lotin grafikalari...

Izofa (arab. Qo'shish orttirish) — arab, fors va ko‘p turkiy tillar grammatikasida aniqlanmish bilan aniqlovchi munosabati; urgʻusiz bogʻlovchi element...

saltanatning rivojlanishida oʻgʻuzlar ham faol ishtirok etishdi. VIII-asrda turkiy xalqqa mansub boʻlgan uyg'urlar ular gʻarbga koʻchishiga majbur qilishadi...

Protobolgarlar — turkiy xalq. IV asrda Sharqiy Yevropa dashtlarida yashashgan. VII asrning 2yarmida P.ning bir qismi Kama daryosi va Oʻrta Volgaga tarqalgan...

Oltoy: Oltoy (turkiy va mongol tillarida altan — oltin) — Osiyodagi togʻ sistemasi, RF, Mongoliya va Xitoy hudu-dida. Oltoy (respublika), Oltoy Respublikasi...

yarim-koʻchmanchi hayot kechirgan. Turkiy xalqlarning asosiy koʻchib kelish toʻlqini VI-XI asrlar oraligʻida sodir boʻlib, bu davrda turkiy xalqlar Markaziy Osiyoning...

Asiriy: Asiriy (18- a. Asiriy (shoir) (taxallusi; asl ismi Toshxo‘ja o‘g‘li) (1864 — Xo‘jand — 1915/16) — turkiy shoir.    ...

hokimiyati (sovetlar) ning XX asr 20—40-yillargacha oʻzbek va boshqalar turkiy tillarda ishlatilgan nomi. Keyinchalik Afgʻoniston va boshqalar Sharq mamlakatlari...

sharafiga), May (may) — „maxtumquli“ (Magtymguly aý, Turkmaniston klassik, buyuk turkiy shoir Maxtumquli sharafiga), Iyun (Iyun) — „oguz“ (Oguzhan aý, sharafiga...

yetakchi turkiy harbiy qoʻmondoni boʻlgan. Xalifa al-Mutavakkil (h. 847–861) davrida Ozarbayjonda xizmat qilgan, ammo keyinchalik xalifani oʻldirgan turkiy askarlar...

yem-xashagi, kiyim-kechagi bilan ishtirok etadigan zodagonlar. VIII-XII asrlarga oid turkiy manbalarda ishlatilgan. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil...

Qoʻchqortoyev Oʻzbekistonda turkiy-shunoslikning rivojlanishiga muhim hissa qoʻshgan. Oliy oʻquv yurtlari uchun "Turkiy filologiyaga kirish" (hamkorlikda...

hisoblanadi. Hozirgi XXR, Shinjon uygʻur avtanom. rayonining tub xalqi. Tili – turkiy tilining janub. – sharq guruhiga kiradi. 15 asrlarda Jetisuvga maʼlum miqdori...

xazar urugʻlari kirgan. Bolgarlar yaqinida joylashgan oʻngʻur (qadimiy turkiy xalq)larning toʻgʻrisdagi maʼlumotlar 836-838 yillarda bolgar-vizantiya...

„sin“dan olinib, „ulugʻ togʻ“ yoxud „katta togʻ“ maʼnosini anglatgan. Qadimiy turkiy qavmlarda boshqa narsalarga sigʻinishlar qatorida toqqa sigʻinish ham mavjud...

qoʻllaniladigan atama. XIV asrning 2-yarmigacha "YU." atamasi, odatda, turkiy qabilalar koʻchib yuradigan hudud maʼnosida qoʻllangan. XIV asr oxiri —...

afshinlar, Choch va Ilokda — budun va tudun va boshqalar. Ular mahalliy turkiy qabilalarning turli sulolalariga mansub boʻlgan. Bu davlatchalar orasida...

„Irq bitigi“ (qadimgi turkiy tilda irq „fol“, irq bitigi – „fol kitobi“ degan maʼnoni bildiradi) – qadimni turkiy moniy muhitda yaratilgan sheʼriy asar...

Oʻngut, oʻnqut — qadimiy turkiy qabilalardan biri. Xitoy manbalarida ularni oq tatarlar deb atashgan. Ular qadimiy turklarning shato urugʻidan kelib chiqqan...

Qipchoqlar — qozoq qabilasi Qipchoqlar yoki Polovetslar — qadimgi turkiy xalqlar    ...

tomondan xavfsizligini taʼminlovchi askariy qoʻshilma, qism yoki boʻlinma. Turkiy xalqlar harbiy qoʻshinida soqa deb yuritilgan. Avangard OʻzME. Birinchi...

Bakiyev turkiy tilda soʻzlashuvchi davlatlar rahbarlarining sammitida ishtirok etish uchun Naxichevanga tashrif buyurdi. Ushbu yigʻilishda Turkiy Kengashga...

uraloltoy tillari boʻlimi mudiri (1963-yildan). Olim ishtiroki va rahbarligida turkiy tillarni qiyosiytarixiy grammatikasi yaratildi: "Fonetika" (1984), "Morfologiya"...

(keng izoq, batafsil sharh va ilovalar bilan; 1960), „XIII asrgacha boʻlgan turkiy tillarning etimologik lugʻati“ni (1970) nashr qildirgan. K. „Sangloh“ni...

Chafpak, chigʻrogʻ, chigʻrak — turkiy etnik guruh. Bobur chafpaklar haqida shunday yozgan: "Andijon viloyatining sahronishinlaridan biri chagʻrak eldir...

jan.dan oʻtadi. Aholisi 11,5 ming kishi (2003). „Olot“ atamasining orlot turkiy urugʻ (qabila) nomidan kelib chiqqanligi taxmin qilinadi. Shaharda tuman...

badiiy ijodidagi qahramon personaj. Turkiy xalqlarda ogʻizdan ogʻizga oʻtib kelayotgan biylarning sardori. Turkiy xalqlar orasida keng tarqalgan. „Alpomish“ning...

numizmatikasining asoschilaridan biri. Eroniy tillar tarixi, Eron xalqlari va turkiy xalqlarning etimologiyasi va etnografiyasi sohasidagi mutaxassis, Soʻgʻd...

Sariq: Sariq, sariqlar, shari — Oʻrta Osiyodagi turkiy xalqlar tarkibiga kirgan qabila nomi. Sariq (shaharcha) — Surxondaryo viloyati Qiziriq tumanidagi...

ishlari ger-man va turkiy tillarning diaxronik hamda sinxronik rivojidagi oʻziga xoyeliklarni tipologik tahlil qilishga, german va turkiy tillar leksikografiyasi...

xonligi“, 2008-yil; „Qoradagʻ xonligi“, 2011-yil; „Sarabʻ xonligi“, 2013-yil). Turkiy, moʻgʻul va Erondagi boshqa xalqlar tarixi haqida yirik tadqiqotlar yaratgan...

Uturgurlar — ilk oʻrta asr turkiy qabilalaridan biri. Sharqiy Yevropaga koʻchib oʻtgan gunnlarning bir qismi V asrning 2-yarmidan utigur yoki uturgur deb...

ziyodi sanoatda band. Turklar — Kichik Osiyo yarim orolida yashaydigan turkiy millat. Turklarning asosiy qismi Turkiya hududida istiqomat qiladi, shuningdek...

ortiq kishi soʻzlashadi (1990-yillar oʻrtalari). Dungan tili tarkibida turkiy, arab, fors tillaridan oʻzlashtirilgan soʻzlar koʻp. Yozuvi kirill alifbosi...

qator peshrav va naqshlari bilan mashhur. Ayniqsa Husayniy maqomi yoʻli (Turkiy zarb usuli)dagi Hisoriy peshravi dilrabo (bu asar nayga nisbatan chortorda...

sharqi) oʻlkasiga yurish qilib, 23 ta shaharni qoʻlga kiritganligi qadimiy turkiy bitiktoshlarda qaydetilgan. 699 yilda bir qism xoqonlik qoʻshinlari jan...

60%ini qad. hind tiliga mansub soʻzlar tashkil etadi. Unda arab, fors, turkiy va ingliz tillaridan oʻzlashgan soʻzlar ham anchagina. P.da yaratilgan dastlabki...

ikkala komponent aniq. Zardolu soʻzi ham shu formada XV asrgacha boʻlgan turkiy yozma manbalarda uchramaydi. Alisher Navoiy asarida: Shirada zardolu etib...

(arab boʻlmagan xalqlar), yaʼni turkiy xalqlar shahri boʻlganligini taʼkidlaydi. Sabron oʻtuzlar hududi bilan qoʻshni turkiy qabila — kimaklar (qipchoqlarning...

Nishidu (伊質泥師都) — turkiy xalqlarning afsonaviy ajdodi, boʻri bolasi Katta ajdod: Neduliu shad (訥都六設) — Iji Nishiduning toʻngʻich oʻgʻli, turkiy urugʻ avlodlarining...

As yoki Az – turkiy xalq boʻlib, Sharqiy va Janubiy Oltoy togʻlaridan boʻlgan va turkiy davr Kudirje madaniyati bilan Oltoy togʻlarida bogʻlanadi. L. P...

so‘zining “ariyan” qismini qadimiy turkiy “eran” so‘zi bilan bog‘lash mumkin. Avesta matnlarida “ariyan” va qadimiy turkiy “eran” so‘zlari bir xil “qahramonlar”...

hokazo). 1995 yilda qabul qilingan oʻzbek lotin alifbosida oltinchi harf. Turkiy xalqlar, jumladan oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda bu harf oʻziga...

shaharlarda turkiy til hukmron edi, lekin Movarounnahrda bunday shahar yoʻq edi. Qarshining qurilishi bilan bu yerda turli-tuman aholi joylashdi, ammo turkiy shaharda...

etagida joylashgan qir, doʻnglar. Bo‘sag‘a (ostona) - BOʻSAGʻA, ostona —turkiy xalqlarda, jumladan qoraqalpoqlarda oʻtovning kirish joyi (ostonasi).    ...

quyidagilardan birini anglatadi: Tulpor — chopqir zotli ot; shuningdek, turkiy xalqlar ertaklarida qanotlari boʻlgan afsonaviy uchar ot Tulpor (qoʻshiq)...

(680–744) – Turk xoqonligining ikkinchi davri sifatida ham tanilgan, qadimgi turkiy qabilalar tomonidan tashkil etilgan davlat boʻlib, Markaziy Osiyo, Mongoliya...

(qad. turkiycha — tez harakat qilmoq, hujum qilmoq) — 1) VI—VIII asrlarda turkiy xalqlarda koʻshinning old tomonida boruvchi harbiy qism, avangard. Koʻk...

ming soʻzdan tarkib topgan va Istanbulda nashr etilgan (1882). Oʻrta Osiyo turkiy badiiy adabiyotidan namunalarni oʻz ichiga olgan 2-jildi, muallif uni tugallangan...

sugʻorish boʻlimi boshligʻi (1924). Toshkentdagi qozoq xalq maorif institutida turkiy xalqlar tarixi, matematika, kimyo va fizikadan dare bergan (1920—25). Yettisuv...

Tumanning etnik tarkibiga 73% hazoralar va 27% pushtunlar kiradi. Jaghatu nomi turkiy Jagatay soʻzidan olingan. 2020-yil 18-may kuni Tolibon ushbu tumanning Qiyoq...

Avarlar: Avarlar (ovarlar, obrlar) — aso-san turkiy qavmlardan tashkil topgan qabila ittifoqi. Avarlar (millat) (o‘zlarini maarulal deb ataydilar) — Dog‘istonda...

Ayoz: Ayoz — turkiy xalqlar topishmoqli ertaklarida an’anaviy kahramon. Ayoz (ob-havo) — kech kuz, qish va erta bahorda yer va yerga yaqin havo qatlami...

Jir, yir — bir qancha turkiy xalqlarda qoʻshiq, sheʼr maʼnosini anglatuvchi tushuncha. Tatarlarda umuman xalq qoʻshiqlari, qozoq va qoraqalpoqlarda syujet...

tilda, imloda aks etmaydi (xat — qat, xotinqiz, paxta — paqta, mix — miq). Turkiy xalqlar, jumladan, oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda bu harf...

oʻzbekcha soʻzlarda soʻz boshida deyarli qoʻllanmaydi. Jahon yozuvi tarixida turkiy xalqlar, shu jumladan, oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda Z harfi...

shirin kalom kishi ekanligi, turkiy va forsiyda sheʼrni yaxshi aytishini taʼkidlaydi. “Majolis un-nafois”da uning quyidagi turkiy bayti keltirilgan: Jon-u...

chiqib, Volgaboʻyi va Janubiy Rus dashtlariga borib joylashgan koʻchmanchi turkiy qabila. Rus yilnomalarida torki (turklar) deb yuritilgan ushbu qabila nomi...

Sirt: Sirt - [[Tasvir:Gaussian curvature. Sirt (yuza) (turkiy) — 1) Tyanshan toglaridagi 3500—4000 m balandlikda joylashgan yuzasi tekis yoki salgina toʻlqinsimon...

Otsiz ibn Qutbiddin Muhammad Anushtegin) (taxminan 1169— 1220 yil dek.) – turkiy Anushteginiylar sulolasidan boʻlgan Xorazmshohlar davlati hukmdori (1200-yil...

Forsiy ia turkiy she‘rlar matni aralash tarzda ikki ustun qilib yozilgan.Devondagi turkiy she‘rlar forsiydan farqli o'laroq, surxda «turkiy» so'zi bilan...

qoʻyish odati boʻlgan. Xotinlar ham shunday tartib bilan qoʻyilgan. Baʼzi turkiy xalklarda, jumladan, oʻzbeklarda boy tabaqalar sagʻana qurdirib qoʻyish...

Qarluq xonligi — turkiy davlat. Yettisuvning shimoliy qismida, Ili daryosigacha boʻlgan hududda joylashgan. 1130- yilga qadar Qoraxoniylar, 1130—1200-...

Bulogʻochun – qadimgi turkiy urugʻlardan biri. Bulogʻochun Rashiduddinning „Jome attavorix“ va Abulgʻoziy Bahodirxonning „Shajarayi turk“ asarlarida uchraydi...

Bilga xoqon bitiktoshi — marmar bitiktosh, turkiy yozuv yodgorligi. Bilga xoqon sharafiga qoʻyilgan (735-yil). Ulan Batordan 400 km janubdagi Qorabalgʻasun...

Kera-tongi, Tongaspar, turkiy etnik ismlar: xalach, turk VIII asr oʻrtalarida Buxoro vohasining turkiy hukmdorlari bir qator turkiy-Soʻgʻd tangalarini zarb...

rivojlantirib borilmoqda. Har ikki davlat ham BMT aʼzosi, bundan tashqari Turkiy kengashda faol qatnashmoqdalar. Qirgʻizistonning Ashxabodda, Turkmanistonning...

Qoraqalpoqlar — Markaziy Osiyodagi koʻk turkiy xalq; qipchoq hududlaridan oʻrislar tomonidan siqib chiqarilgach Janubiy Rossiyadan Janubiy Orol boʻyigacha...

oltun-kumush. (Hayrat ul-abror , 126) Hozirgi turkiy tillarda: qirgʻiz tilida zardek, uygʻur tilida zardak, zadak, turkiy lugʻatlarda zardak, zadak(Malov, IV-I...

yasama so‘z bo‘lib, "uy + chi" shaklida hosil bo‘lgan. Qadimgi va zamonaviy turkiy tillarda so‘zning tovush variantlari quyidagicha: uy, oy, ud, uz, ut. M...

avlodidan boʻlgan. „Koʻragoniy“ soʻzi moʻgʻulcha „Kuragan“ soʻzining mahalliy turkiy xalq tilida oʻzgartirilgan shakli boʻlib, „kuyov“ maʼnosini bildiradi. Bu...

Uning yetti jilddan iborat „Taqriru bahsi Husayn at-Turkiy va-l-Momaqiy fil-usul“ („Husayn at-Turkiy bilan al-Momaqiy o‘rtasida usul xususida kechgan bahs-munozaraning...

Krimda koʻchib yurganlar. Dashti Qipchoqsa qipchoqlar bilan aralashib turkiy tilni qabul qilishgan. Oʻtmishdagi anʼanaviy mashgʻulotlari — koʻchmanchilik...

ta’lim olgan Toʻnyuquq (Apa Tarxan) faoliyat koʻrsatgan. Aygʻuchi qadimgi turkiy Oʻrxun-Yenisey yodnomalarida, xu-susan Toʻnyuquq bitik toshida ishlatil-gan...

talab qilingan. Eng qadimiy taʼbirnoma xitoycha „Itszin“ nomli asardir. Turkiy tildagi dastlabki taʼbirnoma XVIII asr oʻrtalari – IX asr boshlarida Sharqiy...

Ali shoshiy (15- a.) - toshkentlik shoir. Turkiy va fors tilida she’rlar yozgan. Ayniqsa, muammo aytishga mohir boʻlgan. Yozgan she’rlari bizgacha yetib...

zodagonlarining tarkibiy qismiga aylanadi. Turkiyshunos olimlarning fikricha, bahodir turkiy-moʻgulcha „botir“ soʻzining forscha shaklidir. 2) Chingizxon hukmronligi...

(garaj) uchraydi. Tub oʻzbekcha soʻzlarda soʻz oxirida qoʻllanilmaydi. Turkiy xalqlar, shu jumladan oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda J harfi...

Ardeshen tumaniga qarashli boʻlgan qishloq. Qishloq nomi 1928-yilga oid turkiy manbada Bakoz deb qayd etilgan. Rizega 47km, Ardeshen tumaniga 11km uzoqlikda...

ran yoyuvchi, igʻvo, tuhmat qilib kun kechiruvchi past, razil shaxs; 2) turkiy xalqlarda kishilar oʻrtasida sodir boʻlib turadigan janjallarni hal qilishda...

nomi "Horketi" hisoblanadi. Mahallaning gruzincha nomi Horketi (ხორქეთი), turkiy manbalarda Horkit (kხwrkyyt), Horket deb yuritiladi. Horket qishlogʻi 1928-yilda...

Arslonxonlar — 1) qadimgi turkiy xalqlar xonlarining faxriy unvoni; 2) bugʻroxonlan ustun turuvchi unvon. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil...

navkardan iborat qoʻshin toʻplay olishini bildirgan. Bu davrda koʻchmanchi turkiy qabilalar Shoshga koʻp hujum qilib turardi. Shosh Yahʼyo ibn Asad ixtiyorida...

Afshor yoki afshari ( ozarbayjoncha: Əfşar dialekti ) turkiy lahja boʻlib Turkiya, Eron, Suriya va Afgʻonistonning baʼzi hududlarida afshorlar tomonidan...

etadi, ammo barcha tillarda unga xos unsurlar uchraydi (mas, hind-yevropa, turkiy, fin-ugor va boshqalar). Amorf tillar ga eng yaqin tillar – xitoy, Vetnam...

harbiy yurishlari bayon etilgan. Bu asar Dashti qipchoqdagi koʻchmanchi turkiy qabilalarning ijtimoiy-siyosiy hayotini oʻrganishda muhim manbadir. Asarda...

asarlarida) syujetli kichik sheʼriy asarlar ham, dostonlar ham M. deb yuritiladi. Turkiy adabiyotda M. She'r masnaviy shaklida fors tilida turli metrlarda yozilgan...

adabiy fazilatlarga ega dosto-nini yozib olgan. Keyinchalik q. qoʻshni turkiy xalqlar tarkibiga singib ketishgan. Qirgʻiz, qozoq va qoraqalpoqlar tarkibida...

ayollar unvoni, xonim; 2) forstojik tillarida gaplashadigan xalqlar hamda turkiy xalqlarda ayollar ismiga hurmat yuzasidan qoʻshib ishlatiladigan soʻz. OʻzME...

Qangʻar ittifoqi hozirgi Qozogʻiston hududida turkiy davlat edi. Qangʻar etnik nomi hozir qozoq, oʻzbek va qoraqalpoq xalqlari tarkibiga kiruvchi qangʻli...

qoʻshinlariga qarshi turklarning zafarli yurishini boshlab bergan. Shu isim Eski Turkiy tilda Toʻngli Bungar (Toʻngli Buloq) soʻzlaridan yaralgan. OʻzME. Birinchi...

etnik birligining shakllanishi, asosan, XI—XIII asrlarda Ozarbayjonga yangi turkiy (oʻgʻuz) qabilalarining kirib kelishi natijasida yakunlangan. Ozarbayjonlarning...

r tovushi tushib qoladi: bormi — boomi, uylar — uyla, onamlar — onamla. Turkiy xalqlar, jumladan, oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda oʻziga xos...

Oʻngoʻn, oʻngʻoʻn, uygʻun, ongon — totem. Qadimda turkiy-moʻgʻul xalqlari nazarida qabilaga asos boʻlgan va muqaddas hisoblangan hayvon yoki oʻsimlik....

grafikasi asosida oʻzbek alifbosi imlosini ishlab chiqishda qatnashgan, turkiy xalqlarning etnografiyasi, folklori va tiliga oid ilmiy tadqiqotlar olib...

Boburiylar — Hindistonda (1526—1858) hukmronlik qilgan turkiy sulola. Z. M. Bobur va uning avlodlari Temuriylar sulolasining vakili, Amir Temur avlodi...

(Tugʻshad), Toxaristondagi Chagʻoniyon hokimligida 710y.larda Sh. unvonli turkiy hukmdorlar boʻlishgan. Xazar xoqonligi (VII—IX asrlar) va Uygur xoqonligi...

koʻtarilishdagi til oldi, yarim tor, lablanmagan, unli tovush. Oʻrxun-Yenisey, turkiy (uygʻur) yozuv yodgorliklarida uchramaydi. Sof oʻzbek soʻzlarida, asosan...

sohibi boʻlgan. Maqomdagi olti ovozning bir yoʻlida ishlangan murakkab kuyi, Turkiy zarb usulidagi "Juft hilolqamar"i, Davr shohi usulidagi "Savti dugoh"i A...

qasida Turkiy adabiyotda ilk qasida „Devoni lugʻatit turk“ uchraydi. Qasida haqida ilk maʼlumot „Funun al balogʻa“da keltirilgan. Navoiyning turkiy tilda...

Abu Sulaym Faraj al-Xodim at-Turkiy, ayrim manbalarda Faraj ibn Sulaym deb xato ketgan, Abbosiylar saroyi xojasi va amaldori boʻlgan. 787-yilda xalifa...

holda ayrim oʻzgarishlar bilan „Mahzan ul-asror“ dostonini turkiy tilga tarjima qilgan. Turkiy (oʻzbek) tilida „Hayrat ul-abror“, „Farhod va Shirin“, „Layli...

Alay (turkiy soʻz) – eski oʻzbek tilida qoʻshinning old qatori, jabha (front). Turkiyada alay polk maʼnosida ishlatilgan. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent...

lahjasi ham deyiladi) , Fargʻona vodiysida soʻzlashiladigan lahja boʻlib, turkiy tillar oilasi tarkibiga kiradi.Vodiy Markaziy Osiyodagi Oʻzbekiston Respublikasida...

Banichur yoki Bag-chur – asli turkiy boʻlgan soʻgʻd shahzodasi, Soʻgʻd ixshidining hokimi (Samarqand viloyati Maymurgʻ). Keyinroq Toxaristonda arablarning...

lotin alifbosidagi ikkinchi harf V koʻrinishiga ega. Jahon yozuvi tarixida turkiy xalqlar, shu jumladan oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda B. harfi...

Ariaklar, ariyoqlar – qadimgi turkiy qabila. Ptolemey (I – II asr)ning yozishiga qaraganda, Ariaklar Oksning narigi tomonida yashaganlar, hozirgi Orol...

xilmaxilligi bilan ajralib turadi. Leksikasida rus, arab, fors, gruzin, turkiy va boshqa tillardan oʻzlashgan soʻzlar anchagina. Yozuvi oʻtgan asrning...

Aldar koʻsa – turkiy xalqlar ertaklaridagi toʻqima obraz. Aldar koʻsa qozoq, oʻzbek, qirgʻiz, qoraqalpoq, boshqird va boshqa xalqlar satirik ertaklarida...

Nogʻora va bayroq - qadimda turkiy xalqlarda hokimiyat belgisi, ram-zi. N. va boshqalarni olgan shaxs maʼlum mamlakatning oliy hukmdori deb tanilgan. Masalan...

uch soʻm — us soʻm kabi), lekin bu fonetik hodisa imloda aks etmaydi. Turkiy xalklar, jumladan, oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda Ch harfi...

(turkiymoʻgʻulcha) 1) 1319 asrlarda Dashti Qipchoq, Movarounnahr va Xurosondagi turkiy saltanatlar harbiy qismlarining kelishuvga muvofiq yigʻiladigan joyi, vaʼdag...

nomli mavzuda nomzodlik, 1991-yili „Oʻrxun-Yenisey yozma yodgorliklari va turkiy eposlar munosabati“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan...

millatiga mansub insonlarni oʻz davlatida yashashiga ruxsat bergan kam sonli turkiy davlatlardan hisoblanadi. 1918-yilgacha ikkala davlat ham Rossiya imperiyasining...

Yugnakiy (XII asr oxiri, Samarqand, Yugnak qishlogʻi — XII asr 1-yarmi, ?) — turkiy shoir, mutafakkir, yirik adib, hadisshunos va taʼlimiy didaktik adabiyot...

oʻtgan, fors va turkiy tillarda ijod qilgan baʼzi mumtoz shoirlarning asarlarida uchrovchi arabcha, forscha va tushunilishi qiyin boʻlgan turkiy soʻzlar izohlangan...

Bustgacha borib, u yerda kam qarshilik koʻrsatdi. Ayni paytda Ahmad IIning turkiy sarkardasi Simjur ad-Davati al-Muaddaldan Zarangning taslim qildi. Safforiylar...

Kelishiklar miqdori ancha koʻp. Sintaksisi va undagi sintaktik holatlar turkiy tillardagiga ancha yaqin. Ushbu tillarning lugʻat tarkibi, aso-san, ularda...

Karimov — turkiy tillarda uchraydigan familiya, Karim ismidan kelib chiqqan. Mashhur Karimovlar: Abdukarim Karimov (1986) — xonanda. Abduxoliq Karimov...

Tanga, tangalar (turkiy „tam/a“ soʻzidan) — metall (oltin, kumush, mis; hozirgi vaqtda misning turli qotishmalari, nikel va alyuminiy)dan yasalgan pul...

Boʻktar — geografik termin. Baʼzi bir turkiy tillarda, chunonchi qirgʻiz tilida, shuningdek oʻzbek tilining bir qancha shevalarida, mas, Zomin, Gʻallaorol...

shunday yoziladi: togʻ+ga>toqqa, tugʻ+gan>tuqqan, togʻ+gacha>toqqacha. Turkiy xalqlar, jumladan, oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan deyarli barcha yozuvlarda...

(1992-yil 2-martda) MDH (1991-yil 21-dekabrdan) TURKSOY (1993-yil 12-iyuldan) Turkiy davlatlar tashkiloti Jahon savdo tashkiloti (1992–1993-yillar) ECOSAN (1993-yil...

Paynaqan (turk. Paynagan) — qishki ziyofat va bayram hisoblanadi. Shuningdek turkiy va oltoy xalq ogʻzaki ijodi hisoblanadi Bu bayram Paynani chaqirgan maʼbuda...

erdi baqamni zarir. (Saddi Iskandariy , 1378) XIV-XV asrlarda bitilgan turkiy yozma manbalarda bu soʻzni zarir shaklida qayd etilganini uchratmadik. Lekin...

Oʻrxun-Yenisey yozma manbalaridan to Alisher Navoiy asarlarigacha boʻlgan turkiy yozma yodgorliklarda zanbaq soʻzi qayd etilmagan. Alisher Navoiy asarlarida...

yaratilgan. Bayroq asosan ko‘k, oq va qizil ranglardan tashkil topgan. Dizaynda turkiy xalqlar ramzlariga xos elementlar qo‘llangan. Markaziy qismda quyosh va...

Aymoq – 1) moʻgʻul va turkiy xalqlarda qadimgi urugʻlarning parchalanishidan kelib chiqqan turli tarmoqdagi oʻzaro qon-qardosh oilalar birlashmasi yoxud...

Goh — qad. turkiy vaqt oʻlchov birligi; qiymati chogʻnit 1/8 ulushiga yoki soatning 1/4 iga, yaʼni 15 daqiqaga teng . OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil...

bayramlarida ijro etilgan. Oʻrta asr musiqa risolalarida "Shodiyonayi turkiy ("Turkiy" doira usulida ijro etiladigan "Shodiyona"), "Shodiyonayi juftiy" (nikoh...

boʻlib, Mahmud Qoshgʻariy davri tilida ham kuzatiladi. Oʻrxun-Yenisey, turkiy yozuvlarida, shuningdek, arab, lotin grafikasidagi alifbolarda oʻziga xos...

tushib qoladi (boʻlsa — boʻsa; olgan — ogan va b.). Oʻrxun-Yenisey, soʻgʻd, turkiy (uygʻur) yozuvlarida, arab, lotin alifbosi asosidagi yozuvlarda oʻziga xos...

zamonda koʻplab turkiy shaxslar yoki tashkilotlarning asosiy yoʻnalishlaridan biri hisoblanadi. Ularning hukmronligi davrida barcha turkiy qabilalar bir...

porox. Maxsus tuz, oltingugurt va koʻmir birikmasidan iborat boʻlgan. Turkiy xalqlar ajdodi — hunnular tomonidan (Xitoy bilan olib borilgan urushlar...

munitsipalitet. Aholi soni 2,684 kishi. Mahalliy xalq ertaklariga ko‘ra, Qoramurod turkiy shahzoda bo‘lib, mintaqani boshqargan. Shoh Abbos I davrida baʼzi nasroniy...

Tor, Turkiyadagi Istanbul darvozalari va boshqalar. Etymologiya “So‘z” turkiy va fors-tojik tillarida qadimdan qo‘llanilib, “katta eshik”, “kirish joyi”...

Gap boʻlaklari Gapni tashkil etuvchi qismlar hisoblanadi. Oʻzbek, umuman turkiy tillar uchun til birliklarining nutqda grammatik xususiyatlar asosida birikuvidan...

jarayonlar, ilk oʻrta asrlar turkiy xalqlar va turkiy davlatchilik tarixi, Tarixiy Shimoliy Hindistonda faoliyat koʻrsatgan turkiy sulolalar tarixi, Afgʻoniston...

Chor Rossiyasining Turkistondagi bosqinchilik siyosatini yoqlagan, bu esa turkiy xalqlarni kamsituvchi, qonli urush manzaralari tasvirlangan asarlarida oʻz...

Mifologiyada Quyosh (tatarcha: Quyosh, boshqirdcha : Huyash) — turkiy va oltoy mifologiyasida Quyosh Xudosi. Quyosh ota, shuningdek, kun (gun) ota yoki...

turkiy sheʼrlarida "Shohiy", forsiy sheʼrlarida esa "Orifiy" taxalluslarini qoʻllagan va bu ikki tilda alohidaalohida devon tuzgan. shahrining turkiy...

orqa turi qoʻllanadi. Bu fonema soʻzning turli oʻrinlarida kela oladi. Turkiy xalqlar, shu jumladan oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda I harfi...

(1976), direktor (1977— 83). Asosiy ilmiy ishi turkiy sheʼr tuzilishi asoslari mavzuida. Asarlari turkiy xalqlar mumtoz va hozirgi zamon sheʼriyatining...

koʻchirtirgan va baʼzi asarlarni arab, fors, turkiy tilga tarjima qildirgan. Arslon Xoja Tarxon turkiy adabiy til va tur-kiy (uygʻur) yozuvning bi-limdoni...

Aroba turo — turkiy xalqlarda harbiy istehkom turi. Arobaning „arava“ maʼnosidan tashqari qoʻshinlarni himoya qilish uchun oʻrda atrofiga qaziladigan „xandaq“...

genetik jihatdan oʻzaro boglits tillar kelib chiqqan qadimiy til. Masalan, turkiy tillar, xususan oʻzbek tili tarixi oltoy bobo tilidan boshlanadi. Manbalarda...

eʼtiborli kishi boʻlgan. Sozlarni yaxshi chalgan. Sheʼrlarining aksariyati turkiy tilda yozilgan boʻlib, ularda asosan ishq-muhabbat kuylangan. OʻzME. Birinchi...

istilohi, „Gʻiyos ul-lugʻat“da („Lugʻatlar madadkori“da) aytilishicha, turkiy koʻka (enaganing oʻgʻli) va tosh yoki dosh (sherik) soʻzlaridan iboratdir...

Oq ona ( Ag Ana yoki Ak Ene ), "Muqaddas ona" turkiy xalqlar va Sibirdagi Xanti va Mansi xalqlarining dastlabki yaratuvchisi-ma'budasidir. U suv ma'budasi...

orol-kaspiy, qipchoq-noʻgʻoy, sharqiy qipchoq, qipchoq-qozoq, dashti-sibir) — turkiy tillarning qipchoq guruhiga kiruvchi til klasteri. Tilshunoslik nuqtai-nazaridan...

demakdir. A. atamasi Mahmud Koshgʻariyning „Devonu lugʻotit turk“ asarida, turkiy runik yozuvlardayoq uch-raydi. Hozirgi vaqtda, asosan, geografik nomlar...

nomidan Xitoyning ruscha atamasi (Kitay) kelib chiqqan boʻlib, u moʻgʻul va turkiy xalqlar orqali ruslarga oʻtgan. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil...

Durbek (XIV asr oxiri – Balx – XV asr boshi) – Temuriylar davrida yashaga turkiy shoir. Durbek XIV asr oxir va XV asr boshlarida yashab ijod qilgan. Uning...

qalʼa, 115 monastir mavjud edi. XI asr boshlarida Vaspurakan podsholigiga turkiy qabilalar tez-tez hujumlar qilib turganlar. Vizantiya tomonidan bosib olingan...

uning nabirasi Horun ibn Muso davrida Yettisuv va Qashqardagi koʻpchilik turkiy xalqlar islom dinini qabul qilganlar. "Bugʻrolar" OʻzME. B-harfi (Wayback...

Ibn al-Asirning yozishicha, 960-yilda uning hukmronligi davrida 200 ming turkiy xalq islomni qabul qilgan. Somoniylar Abul Hasan Said, Xotim va Abuzar Ammar...

harakatga shoʻro hukumati davrida berilgan rasmiy nom. "Bosmachi" soʻzi aslida turkiy „bosmoq“ (hujum qilmoq) feʼlidan yasalgan. Xalq oʻrtasida „bosmachi“ deb...

qishloqlarini barpo etganlar. Afshina nomi turkiy til anʼanalariga koʻra ikki soʻzdan tuzilgan. Qadimgi turkiy tilda af yoki ev, ab uy degan maʼnoni anglatsa...

tarixiy harbiy atama; 1) oʻrta asrlarda Turkiston va ayrim Sharq davlatlarida turkiy qabilalarning eʼtiborli va ishonchli kishilaridan saroyda tuzilgan maxsus...

qabristonga dafn etilgan. Askariy mirzo she’riyatga ixlosmand boʻlib, forsiy va turkiy tillarda gʻazallar bitgan. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil...

juft xolda ham (mas, ikki) kelishi mumkin. Avesto, Urxun-Yenisey, sugʻd, turkiy (uygʻur) yozuvlarida, shuningdek, arab, lotin alifbosi asosidagi yozuvda...

Turkxon ( eski turkiy :Andoza:Script/Orkhon, lotinchada olingan: Toles qagan ; 603-yil ), ismi Ashinashi Bobi, Shibi Xonning o'g'li va Sharqiy Turkiylarning...

tumanidagi qishloq va qabriston; Yakkabogʻ tumanidagi qishloq. „Toʻqboy“ qadimiy turkiy etnonim boʻlib, saroylar tarkibidagi urugʻ nomidan kelib chiqqan. Mangʻitlar...

Muhammad Niyoz Koshgʻariy tomonidan turkiy tilga tarjima qilingan. Asarning fors tilidagi asl nusxasidan va turkiy tilga qilingan tarjimasidan koʻchirilib...

(Abu Bakr) Muhammad ibn Tug‘j ibn Juf ibn Xoqon al-Farg‘oniy at-Turkiy (hijriy 268-yil (milodiy 882-yil)da tugʻilib, hijriy 334-yil (milodiy 946-yil 66...

Nomining tarkibi: Xitoy + kent + i. Xitoy qismi turkiy va mo‘g‘ul xalqlarga xos qabilani bildiradi. Turkiy tillardagi qadimiy shakllari kidar, kidan, kidon...

ustonining asosiy tillari — fors va garmsiri. Kichikroq tillarga achomi, turkiy lahjalar, yahudiy va zardushtiy jamoalari tomonidan soʻzlashadigan Midiya...

Shaftolu — soʻzi XV asrlargacha yaratilgan turkiy badiiy, ilmiy asarlarda uchramay, uning oʻrniga umumnom oʻrik bilan nomlangan. Ammo baʼzi tadqiqotchilar...

Shamsiddin eldegiz - Ozarbayjon va Shim.Gʻarbiy Erondagi turkiy eldegiziylar sulolasi (1136— 74) asoschisi. Sh.E. qipchoqqullardan boʻlib, Saljuqiylar...

Jaloyirlar (Jaloirlar) — turkiy xalqlardan va oʻzbek urugʻlaridan biri. Rashiduddining yozishiga koʻra, jaloyirlar XII asrda Onon va Kerulen daryolari...

qoraqalpoq, noʻgʻoy, haqas, tatar, oltoy, qoraim, uygʻur, turkman va boshqa turkiy tillarga oid koʻplab darslik, grammatik ocherk va uslubiy qoʻllanmalar muallifi...

ayollar unvoni, xonim; 2) forstojik tillarida gaplashadigan xalqlar hamda turkiy xalqlarda ayollar ismiga hurmat yuzasidan qoʻshib ishlatiladigan soʻz.    ...

Haydar Xorazmiy, Atoiy, Sakkokiylarga zamondosh boʻlgan Taroziy faqat turkiy tildagi emas, balki arab va fors tillaridagi adabiyotlar, adabiyot nazariyasiga...

Mahmud Gʻaznaviy (Abulqosim Mahmud ibn Sabuktegin) (967— Gʻazna, 1030) — turkiy davlat arbobi va harbiy sarkarda, Gʻaznaviylar davlati hukmdori (998—1030)...

Respublikasi Toʻrtkoʻl tumanidagi qishloq. Toʻrtkoʻl-soribiy shevasi - turkiy tillar sharqiy oʻgʻuz ostguruhining oʻgʻuz (janubi-gʻarbiy) guruhiga kiradigan...

Oʻrxun-Yenisey yozma manbalarida, Mahmud Qoshgʻariy lugʻatida,XV asrlargach yozilgan turkiy yozma manbalarda qayd etilmagan. Alisher Navoiy asarlarida shunday berilgan:...

Alisher Navoiy va "Chig'atoy turkiy'' sida ijod etgan shoirlar asarlari bo'yicha tuzilgan lug'atlardan biri Mirzo Mexdixon ( Nizomiddin Muhammad Hoji al-Xusayn...

xil koʻhna turkiy soʻzdan iborat deb taxmin qiladi. Bu toponimning ilk formasi „Boronoul“. Soʻzdagi „boro“ oʻzagi koʻplab moʻgʻul va turkiy tillaridagi...

boshqalar), lekin bu hodisa yozuv (imlo)da aks etmaydi. F harfi avesto, turkiy (uygʻur) yozuvlarida, shuningdek, arab va lotin alifbolari asosidagi oʻzbek...

bu hodisalar imlo (yozuv)da aks etmaydi. P Avesto, Urxun-Yenisey, sugʻd, turkiy (uygʻur) yozuvlarida, shuningdek, arab, lotin alifbosi asosidagi uzbek yozuvida...

forsiy va turkiyda naziri yoʻq“ shoir boʻlgan. Lutfiy garchi oʻz ona tili — turkiy tilda yaratilgan sheʼrlari bilan mashhurlikka yetishgan boʻlsada, forsiyda...

Dugʻlat — qad. turkiy qavmlardan biri. Bular XIII asrda Chigʻatoy ulusining sharqiy mintaqalarida yashovchi yetakchi qabilalardan boʻlgan. D.lar Sharqiy...

Gʻul – 1) oʻrta asrlarda turkiy xalqlar va moʻgʻullar qoʻshinining markazida va qanot (flang)lar oldida, podshoh, xon huzurida turuvchi maxsus harbiy qism...

Domra — rus xalq torli tirnama sozi. Olimlarning taxminlariga koʻra, turkiy xalqlarning doʻmbira cholgʻusi negizida paydo boʻlgan. Kvarta yoki kvinta boʻyicha...

ul-aʼlom" ("Mashqur shaxslar krmusi") (1888—99 yillar, 6 jildli), "Qomusi turkiy" (2 jildli), "Qomusi arabiy" va boshqa kitoblar muallifi. Asarlari jahon...

Sayid Ali boshchiligida miniatyura maktabi yuzaga kelgan. Humoyun fors va turkiy tillarda sheʼrlar yozgan. Akbar tomonidan Dehli shahrida H. maqbarasi qurilgan...

davlat sharqshunoslik instituti Turkiyot kafedralarida katta oʻqituvchi. turkiy tillar leksikasi va grammatikasini qiyosiy oʻrganish… Besh monografiya va...

ham fors tilini yaxshi bilganlar. Masalan, Alisher Navoiy oʻz ona tili — turkiy til bilan bir qatorda fors tilini ham juda yaxshi bilgan. Bu tildagi asarlarini...

Ayoz – turkiy xalqlar topishmoqli ertaklarida an’anaviy qahramon. Dono va tadbirkor. Oddiy xalq himoyachisi, sezgir va soʻzamol, kishilar qalbiga yoʻl...