Iżewsk (ros.Ижевск, udmurckiИжкap) – miasto w europejskiej części Federacji Rosyjskiej, stolica Udmurcji, położone nad rzeką Iż, dopływem Kamy. W latach 1984–1987 nosiło nazwę Ustinow (ros. Устинов). Liczba ludności w 2020: 648,1 tys. Znaczny ośrodek przemysłowy: przemysł zbrojeniowy (prod. m.in. automatów Kałasznikowa i pocisków rakietowych), produkcja środków transportu, maszyn (zakłady Iżmasz, IżAwto, Bajkał), hutnictwo żelaza, przemysł lekki, ważny węzeł kolejowy, lotnisko.
Historia
Przed założeniem miasta
Na terytorium współczesnego Iżewska już w dawnych czasach istniało kilka udmurckich oraz rosyjskich osad. Najstarsza z nich odkryta została u ujścia rzeki Podborienka. W 1957 archeologowie odnaleźli tu groby pochodzące z IV–V wieku. Nieco później w miejscu tym powstała udmurcka wieś Jaguł. Po powstaniu Iżewskiej Huty Metali, wieś ta została przekazana w jej zarząd (mieszkańców Jagułu przesiedlono wówczas do wsi Pazieli, obecnie jednego z osiedli Iżewska). W pobliżu sanatorium „Metalurg” zachowały się pozostałości grodzisk karłuckich. W połowie I tysiąclecia istniały w tym miejscu dwa miasteczka. Na prawym brzegu rzeki Iż istniała niegdyś rosyjska kolonia Kliuczi (w pierwszych latach władzy radzieckiej przemianowana na osadę Kliuczewskije). Na prawym brzegu rzeki Karłutka znajdowała się rosyjska wieś o tej samej nazwie (w 1921 już pod nazwą Zielionaja Roszcza weszła ona w obręb granic miasta).
Imperium Rosyjskie
W 1760 hrabia Piotr Szuwałow będący możnym na ziemiach kazańskiego murziego Tiewkieliewa rozpoczyna budowę Iżewskiej Huty Metali. Przy fabryce powstaje osada o nazwie Iżewskij Zawod. Najkorzystniejsze miejsce dla budowy fabrycznej tamy wybrane zostało przez inżyniera Oleksija Moskwina, który kierował również budową samych zakładów. Zakończenie budowy tamy, w wyniku której powstał Staw Iżewski (Ижевский пруд), przypada na 1763 r. W tym też roku zakłady produkować zaczęły stal. W obliczu konieczności uregulowania długów rodzinnych, po śmierci Szuwałowa fabryka stała się własnością skarbu państwa. Odpowiedni ukaz podpisała 15 listopada 1763 Katarzyna II[3].
W 1774 Jemieljan Pugaczow zdobył osadę i wymordował całą administrację zakładów (42 osoby), fabryka została złupiona i częściowo spalona. 20 lutego 1807 car Aleksander I wydał ukaz dotyczący zbudowania nowej fabryki zbrojeniowej na Uralu. Pod kierownictwem A.F. Dieriabina 10 czerwca 1807 na miejscu starej huty żelaza została założona nowa fabryka zbrojeniowa Iżewskij Orużejnyj Zawod, późniejszy Iżmasz[4]. W 1808 Dieriabin stworzył pierwszy plan zabudowy dla tego miejsca. Budowa fabryki przedłużała się, co nie przeszkadzało wypuszczać jej pierwszych partii produkcji (w 1811 fabrykę opuściło 2 tys. karabinów, w 1814 – już 10 tys. karabinów oraz 2,5 tys. bagnetów). Budowa głównej części fabryki zakończona została w 1815, a cały projekt został zrealizowany w 1830. W dniach 4-5 października 1824 na inspekcję nowej fabryki przybył sam car. W 1825 wybudowano arsenał (architekt S.J. Dudin), w którym przechowywano państwowe zapasy broni. 4 maja 1837 w fabryce przebywał wraz ze swym nauczycielem W.A. Żukowskim carewicz Aleksander, starszy syn Mikołaja I. 3 września 1845 fabrykę odwiedził książę Leuchtenbergu Maksymilian. Jesienią 1852 na placu przed fabryką stanął pomnik głównego jej administratora- czwartego syna Pawła I, wielkiego księcia Michała Pawłowicza (tak zwany Słup Michajłowski). W 1867 zniesienie pańszczyzny wymusza dostosowanie administrowania fabryką do nowych kapitalistycznych porządków.
W latach 60. XIX wieku fabryczni majstrowie wykorzystując zgromadzony przez siebie kapitał, zaczęli tworzyć własne prywatne fabryki uzbrojenia. W ten sposób na terytorium dzisiejszego Iżewska zaczęły pojawiać się drobne przedsiębiorstwa zbrojeniowe. Jednym z nich była powstała w 1867 fabryka karabinów myśliwskich należąca do I.F. Pietrowa. W ślad za nią swą fabrykę zbrojeniową stworzył O.N. Jewdokimow. W 1870 własną fabrykę otworzył N.I. Berezin, którego własnością była również fabryka żeliwa (obecnie tereny fabryki „Reduktor”). W 1914 takich niewielkich fabryk było już 14. Wzrostowi potencjału ekonomicznego towarzyszyło zwiększenie liczby ludności oraz powiększanie się granic miasta.
9 października 1865 fabryka Iżmasz została przekazana w dzierżawę „Towarzystwu Przemysłowców”, po 5 latach w dzierżawie wzięli udział L.E. Nobel oraz P.O. Bilderling. 1 lipca 1884 fabryką ponownie zaczął administrować skarb państwa. W 1873 w fabryce rozpoczęto odlewać stal, w ciągu następnego roku zaczęła działać maszyna parowa L.F. Sabakina. W 1881 rozpoczęto nową działalność – obróbkę metalu. Od tego czasu fabryka odlewu stali stała się odrębnym przedsiębiorstwem. Dostarczało ono stal i półfabrykaty wielu fabrykom w całym kraju. 19 września 1885 fabryka zbrojeniowa rozpoczęła masową produkcję broni myśliwskiej, a w 1891 – masowy wyrób trzyliniowego karabinu S.I. Mosina (tylko tu produkowano wszystkie jego modele). Z początkiem XX w. w Iżewsku zaczyna się wzrost nastrojów rewolucyjnych. Decydowała o tym liczna warstwa robotnicza, gdyż w fabryce zatrudnionych było prawie 9,5 tys. osób. Idee marksizmu propagowane były w Kraju Udmurckim przez takich działaczy jak F.E. Dzierżyński, M.J. Bauman czy W.W. Worowski. 22 października 1905 na terenie fabryki zbrojeniowej odbywa się pierwsza demonstracja polityczna pod czerwonymi sztandarami.
Okres radziecki
5 września 1917 aktyw fabryczny zdecydował o przekształceniu zebrań starostów cechowych w Radę Deputatów Robotniczych, Chłopskich i Żołnierskich, ogłaszając ją „organem o charakterze ustawodawczym”. 6 września zebrał się rdzeń przyszłej Rady składający się z 30 robotników, 4 przedstawicieli oddziałów wojskowych oraz 7 osób reprezentujących mieszkańców miasteczka. 7 września starości cechowi ostatecznie złożyli swe pełnomocnictwa, wybrano 160 deputatów, tworząc tym samym skuteczną Radę. 9 września odbyło się pierwsze posiedzenie składającego się z 15 osób Komitetu Wykonawczego. 17 września wyszedł drukiem pierwszy numer „Wiadomości Rady Iżewskiej”. We wrześniu wielopartyjną początkowo Radę zaczęli kontrolować wyłącznie bolszewicy. 27 października 1917 w Iżewsku ogłoszono władzę radziecką, w listopadzie przygotowano pierwszy „Statut Rady Iżewskiej”. 21 lutego osada Iżewskij Zawod została ogłoszona miastem Iżewskiem.
28 maja 1918 rozpoczęło się powstanie przeciwko bolszewikom. 21 lipca wszyscy prominenci Rady zostali aresztowani. 8 sierpnia powstanie antybolszewickie nabiera masowego charakteru, przechodząc do historii jako Powstanie iżewsko-wotkińskie. Sformowana zostaje Iżewska Dywizja Armii Ludowej. 7 listopada Armia Czerwona odbiła miasto z rąk powstańców. 9 kwietnia 1919 w związku ze zbliżaniem się armii Kołczaka, rozpoczęła się masowa ewakuacja pracowników administracji i robotników, jak również wywóz głównych urządzeń fabrycznych. 13 kwietnia białogwardziści weszli na teren miasta. 8 czerwca kilka dywizji Armii Czerwonej przeprowadziło ostateczny szturm na miasto, kontrolę nad którym ponownie przejęła władza radziecka[5].
10 czerwca 1921 z miasta Głazow do Iżewska została przeniesiona stolica Wockiego Obwodu Autonomicznego. 28 grudnia 1934 nadano mu status stolicy Udmurckiej ASRR. W 1928 w zakładach Iżmasz rozpoczęto produkcję motocykli IŻ[6]. 18 listopada 1935 roku w mieście uruchomiono pierwszą linię tramwajową. 14 września 1937 roku odbyły się uroczystości przyjęcia Konstytucji Udmurckiej ASRR, która umocowała w ustawodawstwie status miasta jako stolicy.
Latem 1941 w Iżewsku została sformowana 313 Pietrozawodska Dywizja Strzelecka, która przeszła szlak bojowy od Karelii do Berlina. Na cześć tej dywizji w 1975 na centralnej alei parku miejskiego wzniesiono obelisk „Karzący miecz”. Jesienią ewakuowano do Iżewska kilka przedsiębiorstw zbrojeniowych, które w czasie wojny wyprodukowały tu 12,5 mln sztuk broni palnej. W czerwcu 1942 w mieście, obok Iżewskich Zakładów Maszynowych (Iżmasz) zorganizowano zbrojeniową Iżewską Fabrykę Mechaniczną. 29 listopada odbyło się uroczyste otwarcie cyrku.
W 1948 w fabryce Iżmasz rozpoczyna się produkcja automatu Kałasznikow AK-47. 12 grudnia 1966 wypuszczono z nowo zbudowanych Iżewskich Zakładach Samochodowych pierwszy iżewski samochód, a w ciągu 4 lat uruchomiono pełne moce produkcyjne zakładu. 11 grudnia 1978 na mocy ukazu Prezydium Rady Najwyższej ZSRR miasto nagrodzone zostało Orderem Rewolucji Październikowej. 27 grudnia 1984 z inicjatywy członków partii komunistycznej Iżewsk przemianowany został na Ustinow, na cześć Dmitrija Ustinowa, twórcy radzieckiego przemysłu rakietowego. 19 czerwca 1987 po licznych protestach mieszkańców, wrócono do historycznej nazwy miasta, a na cześć Ustinowa nazwano jego imieniem jedną z dzielnic.
Współczesność
24 grudnia 1992 w trakcie 10. Sesji Rady Miejskiej Iżewska przyjęto Statut Stolicy Udmurcji. W celu wprowadzenia w życie przepisów ustawy „O samorządzie lokalnym w Republice Udmurckiej” 3 lutego 1994 powołano do życia Dumę Miejską, składającą się z 30 deputatów. Organem wykonawczym miasta została Administracja na czele z merem. 10 kwietnia 1994 odbyły się pierwsze w historii wybory na stanowisko mera miasta. Został nim Oleksij Sałtykow. 27 maja 1997 przyjęto herb miasta, a 3 lipca – Statut Iżewska. 21 kwietnia 2000 ustanowiona została flaga Iżewska.
We wrześniu 2003 nastąpiło otwarcie Cyrku Państwowego, którego pierwszymi odwiedzającymi stali się pierwszoklasiści z terenu całej republiki. W 2004 Iżewsk otrzymał tytuł „Kulturalnej Stolicy Powołża 2004”. 5 sierpnia 2007 patriarcha Aleksy II poświęcił odbudowany Sobór Św. Michała. W 2008 w mieście odbyły się uroczystości z okazji 450-lecia przyłączenia Udmurcji do Rosji.
W dniu 26 września 2022 roku w szkole średniej nr 88 w Iżewsku doszło do krwawej masakry, podczas której 34-letni mieszkaniec miasta Artem Kazancew (były uczeń szkoły) zastrzelił 18 osób i ranił 23 inne, po czym popełnił samobójstwo[7].
Geografia
Iżewsk położony jest w europejskiej części Federacji Rosyjskiej, we wschodniej części Równiny Wschodnioeuropejskiej pomiędzy Wołgą i Uralem, w międzyrzeczuKamy i Wiatki. Wśród form ukształtowania terenu przeważają równiny i wzgórza. Maksymalna wysokość terenu wynosi 208 m n.p.m. Miasto położone jest w stosunkowo niewielkich odległościach od wielkich centrów przemysłowych Uralu. Połączenia komunikacyjne z miastem są bardzo dobrze rozwinięte, znajduje się tu węzeł kolejowy, nowoczesne lotnisko, magistrale samochodowe. 40 km na południe od miasta znajduje się duży port rzeczny Sarapuł, posiadający połączenie z Morzem Bałtyckim oraz Czarnym.
Odległości między Iżewskiem a najbliższymi wielkimi miastami
Miasto położone jest na obu brzegach niespławnej rzeki Iż (stąd też nazwa miasta), 40 km od miejsca, gdzie wpada ona do Kamy (basen Wołgi). W granicach miasta do rzeki Iż wpada również kilka drobnych cieków wodnych: lewe dopływy Pazelinka (wpadająca do Stawu Iżewskiego), Pozym oraz prawe dopływy Liuk i Pirogowka. Na północnych krańcach miasta na rzece Iż znajduje się sztuczny Staw Iżewski, wykorzystywany w celu zaopatrzenia miasta w wodę oraz rekreacyjnym.
Staw Iżewski położony jest na wysokości 89 m n.p.m. W południowej jego części, opierającej się o obszar centralnej części miasta, zbudowana została przystań, której brzegów chronią specjalne tamy.
Powierzchnia całkowita miasta wynosi 315,6 km², z czego 9,1 km² zajmują lasy, 6,3 km²- użytki rolne, 2,1 km²- obiekty wodne, 2,0 km²- drogi, 1,7 km²- tereny zieleni[8]. Od północy, a miejscami także od wschodu miasto otulają lasy brzozowo-lipowe, wykorzystywane w celach rekreacyjnych. Powstało tu wiele różnorodnych obiektów zdrowotnych, sanatoryjnych, rekreacyjnych, kolonijnych. W samym mieście znajduje się wiele terenów zieleni, z których mieszkańcy korzystają w celach rekreacyjnych. Największą popularnością cieszy się Park im. Kirowa.
Praktycznie od momentu założenia Iżewsk podzielony był na dwie rozdzielone rzeką Iż części. Część prawobrzeżna określana była jako Zarieka, a lewobrzeżna – Gora. W 1867 roku ówczesną osadę podzielono na dwie wołosti o nazwach Iżewsko-Nagornaja oraz Iżewsko-Zariecznaja. Każda z nich miała status odrębnej wsi. Rady wołoskie podporządkowane były Sarapulskiemu Zarządowi Ziemskiemu, jednakże funkcje administracyjne pozostawały w kompetencjach kierownictwa fabrycznego[10].
W 1918 Iżewsk stał się jednolitym miastem. 2 marca 1934 utworzono w jego obrębie 3 rejony miejskie: oktiabrskij, nagowicyńskij i pastuchowskij. W 1937 rejony zostały przemianowane, a ich granice zmienione. Od tego czasu miasto podzielone było na rejony: azińskij, żdanowskij i pastuchowskij. W 1945 roku wprowadzono nowy podział na jedynie dwa duże rejony: pierwomajskij i oktiabrskij, jednak w 1952 roku został on zniesiony i przywrócono poprzedni podział administracyjny miasta[11].
W 1960 wszystkie rejony miejskie zostały zlikwidowane, lecz w 1962 na mocy ukazu Prezydium Rady Najwyższej RFSRR odtworzono je pod nazwami: leninskij, oktiabrskij oraz pierwomajskij. W lutym 1963 z granic rejonu oktiabrskiego został wyodrębniony nowy- Industrialnyj. 13 czerwca 1987 na mocy postanowienia Prezydium Rady Najwyższej Udmurckiej ASRR z granic rejonu Industrialnego został wydzielony rejon ustinowski[12].
Liczba ludności miasta wzrastała niemalże stale na przestrzeni jego historii. Pierwszymi osadnikami byli chłopi i majstrowie hrabiego Szuwałowa, sprowadzeni z Ziemi permskiej z zadaniem budowy Huty. Początkowo było ich niewielu, ale w ciągu kolejnych 10 lat wraz z rozwojem fabryki liczba ludności wzrosła dziesięciokrotnie. W końcu XVIII wieku, po zniszczeniu zakładu przez powstańców na czele z Pugaczowem, liczba ludności spadła, lecz straty te zostały odrobione podczas budowy w końcu XVIII wieku nowej fabryki zbrojeniowej. W ciągu niecałych pięćdziesięciu lat liczba ludności wzrosła czterokrotnie. W 1897 roku wynosiła 41 tysięcy osób. W latach niepokojów rewolucyjnych mieszkańców ubyło. Od ustanowienia władzy radzieckiej panowała tendencja wzrostowa dynamiki przyrostu liczby ludności. W momencie nadania osadzie statusu miasta, czyli w 1918, liczba ludności wynosiła nieco ponad 40 tysięcy osób. W połowie lat 30. XX w. mieszkańców było już ponad 100 tysięcy. W okresie II wojny światowej miasto nie zaznało drastycznych strat ludnościowych, ponieważ znajdowało się daleko od linii frontu. Na początku lat 60. liczba ludności przekroczyła 300 tysięcy, a w 1974 miasto zamieszkiwało 500 tysięcy osób. Najwięcej mieszkańców miasto miało w 1994 (ponad 650 tysięcy).
Dynamika zmian udziału głównych narodów w składzie ludności Iżewska (w %)[14]:
Narodowość
1926
1939
1959
1970
1979
1989
2002
Rosjanie
90,0
79,4
75,1
72,3
70,4
69,4
58,9
Udmurci
2,3
12,1
12,8
14,5
16,6
17,2
30,0
Tatarzy
5,6
7,3
9,9
9,9
9,6
9,6
9,6
inni
2,1
1,2
2,2
3,3
3,4
3,8
2,5
Razem
100
100
100
100
100
100
100
Gospodarka
Iżewsk jest znaczącym ośrodkiem gospodarczym nie tylko w skali Udmurcji, ale też całego regionu. Głównymi gałęziami przemysłu miasta są metalurgia oraz przemysł maszynowy i zbrojeniowy. Iżewsk jest znany z wyrobu wysokiej jakości stali, wykorzystywanej zarówno przez miejscowe przedsiębiorstwa, jak i przeznaczanej na eksport. Duże znaczenie posiada zwłaszcza produkcja środków transportu (montownie samochodów osobowych), narzędzi stolarskich oraz wyrób broni i uzbrojenia wojskowego (słynne na całym świecie AK-47). Oprócz tego rozwinięty jest przemysł lekki, spożywczy i drzewny oraz produkcja materiałów budowlanych.
Przez miasto poprowadzono 12 linii tramwajowych, 8 trolejbusowych oraz 33 autobusowe. Najbardziej znaczącymi przewoźnikami są MUP „Iżgorelektrotrans” oraz OAO IPOPAT. Działa także kilka prywatnych przedsiębiorstw zajmujących się transportem autobusowym oraz przewozem marszrutkami. Funkcjonuje około 30 korporacji taksówkarskich.
Iżewsk posiada połączenia autobusowe, kolejowe oraz lotnicze ze swoim miastami satelickimi oraz innymi miastami zarówno Udmurcji, jak i całej Rosji.
W okresie letnim na Zalewie Iżewskim funkcjonują tramwaje wodne.
Życie społeczne miasta
Religia
W mieście działa wiele ugrupowań religijnych. Największe z nich stanowi Rosyjska Cerkiew Prawosławna. Pierwsza cerkiew w Iżewsku, zbudowana w 1765 roku, nosiła wezwanie proroka Eliasza[16]. W latach 30. większość działających w mieście cerkwi parafii zostało zamkniętych, cerkiewne budynki zaś zburzone lub przebudowane. Odrodzenie prawosławnej społeczności miasta następuje w latach 90. Cerkwi zwrócony został sobór św. Aleksandra Newskiego. Obok odbudowy istniejących niegdyś świątyń rozpoczęła się budowa nowych cerkwi. Obecnie prawosławne parafie miasta wchodzą w skład dekanatu iżewskiego eparchii iżewskiej, części metropolii udmurckiej, której zwierzchnik rezyduje w Iżewsku.
Jeszcze przed rewolucją w Iżewsku istniała społeczność tatarska. W 1856 roku ówczesna fabryka zbrojeniowa wydzieliła środki na budowę dla niej meczetu. Kolejny meczet wznieśli sami wierni w 1916 roku. Oba meczety została zniszczone w latach 30. Obecnie w mieście istnieją trzy meczety, w tym główny meczet Udmurcji.
Iżewsk jest znaczącym centrum kulturalno-oswiatowym zarówno Udmurcji, jak i całej Rosji. Oświata w mieście stoi na wysokim poziomie, posiadając jednocześnie potencjał dalszego rozwoju. Na początku roku szkolnego 2008/2009 w Iżewsku funkcjonowało 129 placówek udostępniających możliwość uzyskania wykształcenia średniego i wyższego (w tym 10 państwowych i 5 niepaństwowych uniwersytetów).
Wśród placówek oświaty największe znaczenie posiadają:
Udmurcki Uniwersytet Państwowy
Udmurcki Republikański Instytut Projektowania
Iżewski Państwowy Uniwersytet Techniczny
Iżewska Państwowa Akademia Rolnicza
Iżewska Państwowa Akademia Medyczna
Kamski Instytut Technologii Inżynieryjnych i Humanistycznych
Instytut Obrony Cywilnej i Bezpieczeństwa Przeciwpożarowego Republiki Udmurckiej
Oprócz tego w mieście funkcjonują filie innych rosyjskich uniwersytetów, zwłaszcza moskiewskich.
Kultura
Za rozwój kultury w Iżewsku odpowiedzialny jest Zarząd ds. Kultury i Turystyki, powołany w celu zachowania i rozwoju potencjału kulturalnego miasta, z uwzględnieniem tradycji kulturowych narodu udmurckiego[30]. W mieście organizowane są stojące na wysokim poziomie warsztaty kulturalne oraz tworzone są warunki dla zaspokojenia potrzeb kulturalnych mieszkańców.
Teatry:
Państwowy Narodowy Teatr Republiki Udmurckiej
Państwowy Teatr Lalek Republiki Udmurckiej
Państwowy Teatr Operowy i Baletowy Republiki Udmurckiej
Państwowy Rosyjski Teatr Dramatyczny im. Władimira Korolienki
Filharmonia Państwowa Republiki Udmurckiej.
Państwowy Cyrk Udmurcji
Teatr „Młody człowiek”
Muzea:
Muzeum Państwowe Republiki Udmurckiej im. Kuzebaja Gerda
Muzeum M.T. Kalasznikowa
Udmurckie Republikańskie Muzeum Sztuk Plastycznych
Dom Przyjaźni Narodów (były Pałac Kultury Oktiabr)
Dom Młodzieży
Pałac Twórczości Dziecięcej i Młodzieżowej
Pałac Lodowy Iżstal
Kino:
Awrora
Drużba
Iżewskij Kinokłub
Iżstal
Rossija
Roliks
Very Nelly
Kinomaks
Cinema Park
Imperia
Sport i rekreacja
Iżewsk uważany jest za centrum sportowe regionu Uralu i Powołża. Mieszkańcy miasta mają możliwość uprawiania 64 dyscyplin sportowych, ponad 84 tysiące osób regularnie uprawia jakiś sport. Ze względu na rozwiniętą infrastrukturę sportową, wiele rosyjskich federacji sportowych wybiera Iżewsk jako miasto- gospodarza różnych mistrzostw. W ciągu roku w Iżewsku odbywa się ponad 600 wydarzeń sportowych różnej rangi: rejonowych, miejskich, republikańskich, ogólnorosyjskich, a nawet międzynarodowych[31]. Najbardziej znane zawody to „Iżewski karabin”, będące turniejem kwalifikacyjnym reprezentacji Rosji w biathlonie.
Z Iżewska pochodzi wielu sportowców światowego poziomu. Szczególnie znani są iżewscy biatloniści, którzy występują w różnych międzynarodowych konkursach. Swój wysoki poziom zawdzięczają oni również wytwarzanym w rodzinnym mieście znakomitym karabinkom. Miasto ma również swoje drużyny piłkarskie (Sojuz-Gazprom Iżewsk oraz FK Iżewsk), a także hokejową (Iżstal Iżewsk).
Miejskie tereny rekreacyjne:
Letni park im. Gorkiego
Park im. Kirowa
Iżewski Ogród Zoologiczny
Park Kosmonautów
Bieriozowaja Roszcza
Środki przekazu
Lokalne media są w Iżewsku dobrze rozwinięte. Wśród wydawanych tu tytułów prasowych są pisma: „Centr”, „Udmurtskaja Prawda”, „Izwiestija Udmurtskoj Respubliki” (najstarsza udmurcka gazeta, której pierwszy numer ukazał się w 1917 roku[32]), Dień, a także „Udmurt dunne” w języku udmurckim i wydawane przez mniejszość tatarską pismo „Janarysz”. Wśród miejscowych kanałów telewizyjnych popularne są REN-TW Iżewsk, Rossija, STS-Iżewsk. Do Iżewska dociera też sygnał innych popularnych rosyjskich kanałów telewizyjnych oraz stacji radiowych.
Telefonia
Do operatorów telefonii stacjonarnej obsługujących miasto należą WAT „WołgaTelekom”, „Mark-ITT”, „IżKript”, „Iżswiazinwest” i inni. Telefonię komórkową zapewniają tacy operatorzy, jak: „Megafon”, „MTS”, „Beeline”, „TELE2” oraz „Skylink”.
↑Ижевско-Воткинское восстание. 1918 г., pod redakcją W. Ż. Cwietkowa, Biblioteczka Rosjoznawstwa, Seria 5, Wydawnictwo „Posiew”, Moskwa 2000, ISBN 5-85824-132-8.
Aboubakar Kamara Kamara bermain untuk Fulham pada 2017Informasi pribadiNama lengkap Aboubakar Kamara[1]Tanggal lahir 7 Maret 1995 (umur 29)Tempat lahir Gonesse, PrancisTinggi 1,77 m (5 ft 9+1⁄2 in)Posisi bermain PenyerangInformasi klubKlub saat ini Al JaziraNomor 21Karier junior0000–2014 MonacoKarier senior*Tahun Tim Tampil (Gol)2013–2015 Monaco B 26 (15)2014–2015 Monaco 2 (0)2015–2016 Kortrijk 12 (0)2016–2017 Amiens 45 (16)2017–2021 Fulham 85 (1...
История Грузииსაქართველოს ისტორია Доисторическая Грузия Шулавери-шомутепинская культураКуро-араксская культураТриалетская культураКолхидская культураКобанская культураДиаухиМушки Древняя история КолхидаАриан-КартлиИберийское царство ФарнавазидыГруз�...
RotorSport UK MT-03 Role AutogyroType of aircraft National origin United Kingdom Manufacturer RotorSport UK Developed from AutoGyro MT-03 Variants BAE Ampersand Developed into RotorSport UK Calidus The RotorSport UK MT-03 is a two-seat autogyro manufactured to British Civil Airworthiness Requirements CAP643 Section T.[1][2] New build-aircraft based on the AutoGyro MT-03 design are imported from Germany and completed to British regulations by RotorSport UK Limited in the Unite...
Jaringan Pengurasan di Kinderdijk-ElshoutSitus Warisan Dunia UNESCOKriteriaBudaya: i, ii, ivNomor identifikasi818Pengukuhan1997 (ke-21) Kinderdijk adalah sebuah Desa di Belanda, milik pemerintah kota Nieuw-Lekkerland (munisipalitas Molenlanden), di provinsi Holland Selatan, sekitar 15 km sebelah timur dari Rotterdam. Kinderdijk terletak antara pertemuan polder dari sungai Lek dan Noord. Untuk menguras air Laut agar menjadi daratan dengan menggunakan polder yang berbentuk Kincir Angi...
Cruz latina. Cruz monumental en el Valle de los Caídos, en España. La cruz latina es una cruz formada por dos segmentos de diversa medida que se intersecan en ángulo recto, donde el segmento menor tiene una proporción de tres cuartos respecto del más largo. Refiere a la forma del crucifijo de la tradición cristiana. Arquitectura En arquitectura hay edificios con una forma de planta denominada de cruz latina: corresponde al diseño utilizado en las iglesias en las que la nave mayor tiene...
Si ce bandeau n'est plus pertinent, retirez-le. Cliquez ici pour en savoir plus. Cet article ne cite pas suffisamment ses sources (février 2017). Si vous disposez d'ouvrages ou d'articles de référence ou si vous connaissez des sites web de qualité traitant du thème abordé ici, merci de compléter l'article en donnant les références utiles à sa vérifiabilité et en les liant à la section « Notes et références ». En pratique : Quelles sources sont attendues ? ...
Body of representatives convened to draft or adopt a new constitution This article is about the political meeting. For customs or traditions relating to a Constitution, see Constitutional convention (political custom). Opening session of the 2021 Chilean constitutional convention A constituent assembly (also known as a constitutional convention, constitutional congress, or constitutional assembly) is a body assembled for the purpose of drafting or revising a constitution. Members of a constit...
Information about current events For other uses, see News (disambiguation). Current Events redirects here. For the music album, see Current Events (album). For the page on Wikipedia about current events, see Portal:Current events. A girl holding The Washington Post newspaper about the first Moon landing – Apollo 11, July 21, 1969 Journalism News Writing style Ethics code of ethics Culture Objectivity News values Attribution Defamation Sensationalism Editorial independence Journalism school ...
2001 single by A-TeensSugar RushSingle by A-Teensfrom the album Teen Spirit B-sideGive It UpReleased18 June 2001Recorded2000GenreLatin popLength3:03 (Album version) 3:02 (Radio edit)LabelUniversal Music GroupSongwriter(s)ThomanderWikströmProducer(s)Tremolo (Tobias Lindell and Peter Björklund)A-Teens singles chronology Halfway Around the World(2001) Sugar Rush(2001) Heartbreak Lullaby(2001) Music videoA*Teens - Sugar Rush on YouTube Sugar Rush is the third single from the album Teen Spir...
烏克蘭總理Прем'єр-міністр України烏克蘭國徽現任杰尼斯·什米加尔自2020年3月4日任命者烏克蘭總統任期總統任命首任維托爾德·福金设立1991年11月后继职位無网站www.kmu.gov.ua/control/en/(英文) 乌克兰 乌克兰政府与政治系列条目 宪法 政府 总统 弗拉基米尔·泽连斯基 總統辦公室 国家安全与国防事务委员会 总统代表(英语:Representatives of the President of Ukraine) 总...
Ming dynasty mausoleum in Beijing, China Ming Dingling明定陵General informationLocationChangping District, BeijingCountryChinaCoordinates40°17′40″N 116°13′0″E / 40.29444°N 116.21667°E / 40.29444; 116.21667 The Ming Dingling (Chinese: 明定陵; pinyin: Míng Dìng Líng) is a mausoleum in China where the Wanli Emperor, together with his two empresses Wang Xijie and Dowager Xiaojing, was buried. Dingling is one of the thirteen imperial tombs at Mi...
Si ce bandeau n'est plus pertinent, retirez-le. Cliquez ici pour en savoir plus. Cet article ne cite pas suffisamment ses sources (septembre 2020). Si vous disposez d'ouvrages ou d'articles de référence ou si vous connaissez des sites web de qualité traitant du thème abordé ici, merci de compléter l'article en donnant les références utiles à sa vérifiabilité et en les liant à la section « Notes et références ». En pratique : Quelles sources sont attendues ?...
For other uses, see Glebe (disambiguation). Conjectural map of a medieval manor. The method of strip farming was in use under the open field system. The mustard-coloured areas are part of the demesne, the hatched areas part of the glebe. The manor house, residence of the lord, can be seen in the mid-southern part of the manor, near the parish church and parsonage English feudalismHarold Sacramentum Fecit Willelmo Duci(Bayeux Tapestry) FiefEcclesiastical fiefCrown landAllodial titleAppanageVas...
Commonwealth war graves cemetery in Iran Tehran War CemeteryDetailsEstablished1962LocationGholhak, TehranCountryIranCoordinates35°46′35″N 51°26′19″E / 35.7765°N 51.4387°E / 35.7765; 51.4387TypeMilitary CemeteryOwned byCommonwealth War Graves CommissionSize20,000 mNo. of graves551WebsiteCemetery details. Commonwealth War Graves Commission.Find a GraveTehran War Cemetery Tehran War Cemetery (Persian: گورستان کمیسیون جنگهای مشترک...
Railway station on the Isle of Wight, England Ryde Pier HeadGeneral informationLocationRyde, Isle of Wight, EnglandGrid referenceSZ593935Managed byIsland LinePlatforms1Other informationStation codeRYPClassificationDfT category EHistoryOpened12 July 1880Original companyPortsmouth and Ryde Joint RailwayPre-groupingPortsmouth and Ryde Joint RailwayPost-groupingSouthern RailwayKey dates1 January 1967Closed for electrification20 March 1967Reopened3 January 2021Closed for upgrade works1 November 20...
M.24 Role Flying boat bomberType of aircraft National origin Italy Manufacturer Macchi Designer Alessandro Tonini First flight 1924 The Macchi M.24 was a flying boat designed by Alessandro Tonini and produced by Macchi in Italy during the 1920s. Originally intended as a bomber, it was eventually produced for civilian use as well.[1][2] Design and development The M.24 resembled a scaled-up version of earlier Macchi flying boat bombers such as the M.9 and M.18, sharing their bi...
Earth pigment of characteristic colour It has been suggested that Iron ochre be merged into this article. (Discuss) Proposed since March 2024. This article is about a colour and its pigment. For other uses, see Ochre (disambiguation). Red ocher redirects here. For the indigenous people of North America, see Red Ocher people. Ochre Color coordinatesHex triplet#CC7722sRGBB (r, g, b)(204, 119, 34)HSV (h, s, v)(30°, 83%, 80%)CIELChuv (L, C, h)(58, 87, 37°)Sourcecolorxs.c...
Species of marine pelagic fish (Pomatomus saltatrix) This article is about the species of fish. For other uses, see Bluefish (disambiguation). Bluefish Conservation status Vulnerable (IUCN 3.1)[1] Scientific classification Domain: Eukaryota Kingdom: Animalia Phylum: Chordata Class: Actinopterygii Order: Perciformes Family: PomatomidaeGill, 1863 [3] Genus: PomatomusLacépède, 1802[2] Species: P. saltatrix Binomial name Pomatomus saltatrix(Linnaeus, 1766) Syn...
1998 FIFAワールドカップ1998 FIFA World CupCoupe du monde de football de 1998大会概要開催国 フランス日程 1998年6月10日 - 7月12日チーム数 32 (5連盟)開催地数 10 (10都市)大会結果優勝 フランス (1回目)準優勝 ブラジル3位 クロアチア4位 オランダ大会統計試合数 64試合ゴール数 171点(1試合平均 2.67点)総入場者数 2,785,100人(1試合平均 43,517人)得点王 ダヴォール・シュ...