Efedrina
Efedrina konposatu organiko aromatikoa da, C10H15NO formula duena feniletilamina ordezkatuen klasekoa. Pseudoefedrinaren diasteroisomeroa da. Solkido kristalino zuria da. Disolbagarria da etanoletan, dietil eterretan eta ohiko disolbatzaile organikoetan. Narritagarria da[1].
Efredinak, eta baita pseudoefedrinak ere, bina zentro kiral dituzte eta ondorioz bina enantiomero.

Efedrina eta pseudoefedrina produktu naturalak dira eta Efedra sinica landarean aurkitzen dira. Landare horren erauzkina Eklialdeko medikuntza tradizionalean baliatu da[2].
Efedrina ezaugarri sinpatikomimetikoak eta nerbio-sistema zentralaren estimulatzaileak botika gisa baliatzen da asma, arnas-aparatuaren kongestioa eta belar onduaren sukarra tratatzeko eta anestesia-prozesuetan odol-presio baxua prebenitzeko[3]. Espainian eta Frantzian botika generiko gisa merkaturatzen da[3][4]. Ahoz (pilula gisa), edo injekzioz (zainetan, muskuluan edo larruazal azpian) hartzen da.
Ekoizpena
Arestian esan bezala efedrina, pseudoefedrinarekin batera Efedra sinica landarean aurkitzen da besteak beste. Dena dela, merkataritza-erabilerarako ekoizten den efedrina gehiena bentzaldehidoaren presentzian eginiko destrosaren hartziduratik lortzen da. Prozesu horretan, legamia-andui espezializatuak (normalean Candida utilis edo Saccharomyces cerevisiae) gehitzen zaizkie ura, destrosa eta pirubato deskarboxilasa entzima duten upel handiei. Legamia destrosa hartzitzen hasi ondoren, bentzaldehidoa gehitzen zaie upelei, eta ingurune horretan legamiak levo-fenilazetilkarbinola ekoizten du zein metilaminakin kondentsatzen den eta aluminioz erreduzitzen. Honela efedrina lortzen da[5].
Albo-ondorioak
Efedrinaren albo-ondorioak hauek dira, besteak beste: insomnioa, bihotz-maiztasun handia, presio arterialaren igoera, ezinegona, zorabioak, gernu-erretentzioa eta antsietatea[3].
Kontraindikazioak
Efedrina kontraindikatuta dago tronbosi koronarioa, hipertentsioa eta tirotoxikosisa duten pazienteetan.
Bestelako erabilerak
Kirolean
Efedrina errendimendua hobetzeko droga gisa erabili da ariketa fisikoan eta kirolean, bere efektu sinpatikomimetiko eta estimulatzaileengatik[6]. Munduko Dopingaren Aurkako Agentziaren debekatutako substantzien zerrenda dago[7].
Drogen sintesian
Efedrina anfetaminen klaseko berekoa denez, metanfetaminaren legez kanpoko sintesian usatzen da.
Erreferentziak
- ↑ (Ingelesez) PubChem. «Ephedrine» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-07-31).
- ↑ (Ingelesez) Abourashed, Ehab A.; El-Alfy, Abir T.; Khan, Ikhlas A.; Walker, Larry. (2003). «Ephedra in perspective – a current review» Phytotherapy Research 17 (7): 703–712. doi:. ISSN 1099-1573. (kontsulta data: 2025-07-31).
- ↑ a b c «★ Efedrina 🥇» www.vademecum.es (kontsulta data: 2025-07-31).
- ↑ Ephedrine. .
- ↑ Oliver, Alison L.; Anderson, Bruce N.; Roddick, Felicity A.. (1999-01-01). Poole, R. K. ed. «Factors Affecting the Production of l-Phenylacetylcarbinol by Yeast: A Case Study» Advances in Microbial Physiology (Academic Press) 41: 1–45. (kontsulta data: 2025-07-31).
- ↑ Otaolaurretxi, Jon. (1995). Olinpiadak eta dopinga. Elhuyar aldizkaria.
- ↑ Debekatutako substantzien zerrenda. , Munduko dopingaren aurkako agentzia or..
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.