Nils Peter Angelin

Data i miejsce urodzenia	23 lipca 1805 Lund
Data i miejsce śmierci	13 lutego 1876 Sztokholm
Zawód, zajęcie	paleontolog
Alma Mater	Uniwersytet Sztokholmski Uniwersytet w Uppsali
Multimedia w Wikimedia Commons

Nils Peter Angelin (ur. 23 lipca 1805 w Lund, zm. 13 lutego 1876 w Sztokholmie)^[1] – paleontolog szwedzki.

Angelin uczył się najpierw w szkole katedralnej(inne języki) w Lund. Potem studiował na Uniwersytecie w Lund, a także w Kopenhadze, Sztokholmie i Uppsali^[1]. Wśród współczesnych miał opinię ekscentryka, ponieważ studiował przez 72 semestry (36 lat), nie przystępując do egzaminów, był bowiem bardziej zainteresowany badaniami terenowymi^[2]. Uczęszczał na wykłady Eliasa Friesa z botaniki, Svena Nilssona(inne języki) z historii naturalnej, ale także Henrika Reuterdahla(inne języki) z teologii i Johana Holmbergssona z prawa^[3]. Utrzymywał się z dawania prywatnych lekcji nauk przyrodniczych^[4], handlu końmi, używanymi książkami^[5] i skamieniałościami^[3]. 5 lutego 1857 Uniwersytet Wrocławski nadał mu doktorat honoris causa na podstawie publikacji, w których opisał nowe gatunki trylobitów^[1][2]. W tym samym roku został docentem na Uniwersytecie w Lund^[4]. Od 1864 był kustoszem z tytułem profesora w Muzeum Historii Naturalnej w Sztokholmie^[1], gdzie wtedy utworzono osobny dział paleontologiczny^[6]. Bogate zbiory Angelina zakupiło państwo szwedzkie^[4].

Po śmierci Angelina wydaniem jego dzieł, pozostających jeszcze w rękopisie, zajął się następca w sztokholmskim muzeum Gustaf Lindström(inne języki)^[3][7].

Zajmował się przede wszystkim trylobitami. Opisał liczne nowe taksony, na przykład rodziny Conocoryphidae Angelin, 1854, Encrinuridae Angelin, 1854 i Aulacopleuridae Angelin, 1854^[8], rodzaje Cyrtometopus Angelin, 1854^[8] i Solenopleura Angelin, 1854^[9] oraz wiele gatunków, na przykład Paradoxides forchhammeri Angelin, 1851^[10][11], którego pojawienie się wyznacza górną część kambru środkowego^[12]. Na podstawie trylobitów jako skamieniałości przewodnich dokonał pierwszego rozpoziomowania stratygraficznego paleozoiku Szwecji^[13]. Wyróżnił osiem interwałów stratygraficznych^[14] (łac. regio), które obejmowały skały od kambru po sylur: Regio I – Fucoidarum; Regio II – Olenorum; Regio III – Conocorypharum; Regio IV – Ceratopygarum; Regio V – Asaphorum; Regio VI – Trinucleorum; Regio VII – Harparum; Regio VIII – Cryptonymorum (Encrinurorum)^[10].

Jako pierwszy paleontolog zajął się skolekodontami (elementami aparatów szczękowych kopalnych wieloszczetów)^[15]. Odkrył również, że Beyrichiida są małżoraczkami (poprzednio uważano je za drobne trylobity) i zauważył u nich występowanie dymorfizmu płciowego^[5]. Sporządził także mapę geologiczną Skanii^[16].

• Palaeontologia Svecica. Pars I: Iconographia crustaceorum formationis transitionis (1851)^[13]
• Palaeontologia Scandinavica. Pars I: Crustacea formationis transitionis. Fasc. II (1854)
• Geologisk öfversigts-karta öfver Skåne (mapa 1859, tekst objaśniający z przedmową Bernharda Lundgrena(inne języki) 1877)^[16]
• Palaeontologia Scandinavica. Cura et auspiciis Academiae Regiae Scientiarum Suecanae, additamentis instructa, post mortem auctoris iterum emissa. Pars prima: Crustacea formationis transitionis. Fasc. I–II (1878, wydanie poprawione przez G. Lindströma)^[10]
• Iconographia Crinoideorum in stratis Sueciae Siluricis fossilium (1878)^[17]
• Fragmenta silurica e dono Caroli Henrici Wegelin (1880)^[18]

W 1920 Królewska Szwedzka Akademia Nauk wybiła na jego cześć medal z łacińskim napisem Arcana marium priscorum detexit, czyli « Odkrył sekrety dawnych mórz »^[3].

Nazwiskiem Angelina nazwano szczyt górski Angelinberget, położony w południowo-zachodniej części Ziemi Północno-Wschodniej^[19].

Na jego cześć nazwano liczne taksony, między innymi rodzaj głowonogów ordowickich Angelinoceras Hyatt, 1894^[20], rodzaj grzybów (z rzędu Rhytismatales) Angelina Fr.^[21][22], gatunek współczesnego wieloszczeta Rhynchonereella angelini Kinberg, 1866^[2][23], gatunek sylurskich skolekodontów Mochtyella angelini Mierzejewski, 1978^[24][15] oraz gatunek środkowoordowickiego trylobita Asaphus angelini Stein & Bergström, 2010^[25].