PROFILPELAJAR.COM

Shanera

Shanera
လိၵ်ႈတႆး
Datu orokorrak
Hiztunak3.000.000
Hizkuntza sailkapena
giza hizkuntza
Asiako hizkuntzak
tai-kadai hizkuntzak
Kam–Tai
tai hizkuntzak
AlfabetoaShan (en) Itzuli
Hizkuntza kodeak
ISO 639-2shn
ISO 639-3shn
Ethnologueshn
Glottologshan1277
Wikipediashn
Linguasphere47-AAA-ae
IETFshn

Shanera[1] (ၵႂၢမ်းတႆး) tai-kadai familiako hizkuntza da, shan herriak darabilena.[2]

Thailandierarekin bat ez datozen bost tonu ditu, eta enfasia emateko erabiltzen den seigarren tonu bat. Thailandieraz ภาษาไทใหญ่ Tai Yai edo Tai Long izenaz ezagutzen da.

Hizkuntzaren erabilera

Ez dakigu zehazki shan hiztunen kopurua, batez ere zaila delako haien kopurua zehaztea. 2001ean, Patrick Johnstonek eta Jason Mandrykek 3,2 milioi hiztun zenbatu zituzten Myanmarren; 2006an Mahidol Unibertsitateko Hizkuntza eta Kultura Institutuaren arabera, Thailandiako hiztunak 95.000 ziren.[3] Myanmarko shan biztanleria 2019an 4.593.000 pertsonakoa zela zenbatetsi bazen ere, hizkuntzaren hiztun kopurua 3,2 milioi ingurukoa zela jotzen zen.[2]

Shan askok tokiko dialektoak ere hitz egiten dituzte, baita auzotarren hizkuntzak ere merkataritza-harremanetarako.[4] Thailandiako herri-kulturaren kontsumoa handia da shanen aldetik (telesailak, musika, karaokea).[5] Myanmarko gerra zibila dela eta, shan biztanleria bere hizkuntzan alfabetatzea oso murritza da.

Myanmarko Informazio Ministerioak 2013ko amaieran iragarri zuen hizkuntza gutxituetako telebista-kate bat jarriko zuela martxan, eta, horren barruan, shanerazko bi orduko emankizunak emango zirela egunero.[6][2]

Shanera irakas-hizkuntza gisa erabiltzen da hezkuntza informal eta monastikoan, nahiz eta gobernu zentralak duela hamarkada batzuetatik presioa egiten duen gobernu-erakundeetako hezkuntza formala birmanieraz izan dadin. 2014ko Hezkuntzari buruzko Lege Nazionalak soilik aurreikusten du (43. eta 44. artikuluak) eskualdeetako hizkuntzak irakasteko hizkuntza gisa erabiltzea oinarrizko mailetan. Goragokoetan irakasgaitzat hartzen ditu, ez komunikazio-hizkuntzatzat.[2][5]

Shanera literatura-baliabide gisa erabili izan da mende gutxi batzuetan, bai erlijio-testuetarako, bai testu sekularretarako. Horretarako, hainbat idazketa-sistema erabili dira, baina zabalduena – shanerazko alfabetoa birmaniar alfabetotik eratorria – shan soinu guztiak islatzeko soilik aldatu zen, XX. mendearen bigarren herenaren amaieran.[7] Liburu, egunkari eta beste argitalpen erregular ugari daude shaneraz, baita irratiak ere.[2][5]

Deskribapena

Funtsean hizkuntza monosilabikoa da, eta tonuak erabiltzen ditu bestela berdin ahoskatuko liratekeen hitzak bereizteko. Thailadierarekin eta laoserarekin oso lotuta dagoen arren, monosilabismo ezorrotzagoa duelako eta birmanierazko maileguak modu esanguratsuan erabiltzen dituelako bereizten da.[7]

Erreferentziak

  1. ↑ Berria. Estilo Liburua. .
  2. ↑ a b c d e (Frantsesez) «BIRMANIE (Myanmar)» www.axl.cefan.ulaval.ca.
  3. ↑ A lingua shan en Ethnologue. .
  4. ↑ «Shans - Introduction, Location, Language, Folklore, Religion, Major holidays, Rites of passage» www.everyculture.com.
  5. ↑ a b c (Ingelesez) «Tai identity in Myanmar and beyond» IIAS.
  6. ↑ «Government to launch second ethnic TV channel» The Myanmar Times 2014-9-29.
  7. ↑ a b (Ingelesez) «Shan language» Encyclopedia Britannica.

Bibliografia

  • Sai Kam Mong. The History and Development of the Shan Scripts. Chiang Mai, Thailand: Silkworm Books, 2004. ISBN 974-9575-50-4
  • The Major Languages of East and South-East Asia. Bernard Comrie (Londres, 1990).
  • A Guide to the World's Languages. Merritt Ruhlen (Stanford, 1991).
  • Shan for English Speakers. Irving I. Glick & Sao Tern Moeng (Dunwoody Press, Wheaton, 1991).
  • Shan - English Dictionary. Sao Tern Moeng (Dunwoody Press, Kensington, 1995).
  • An English and Shan Dictionary. H. W. Mix (American Baptist Mission Press, Rangoon, 1920; Revised edition by S.H.A.N., Chiang Mai, 2001).
  • Grammar of the Shan Language. J. N. Cushing (American Baptist Mission Press, Rangoon, 1887).
Hizkuntza honek bere Wikipedia du: Bisita ezazu.

Kanpo estekak


Hizkuntza Artikulu hau hizkuntzei buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.