PROFILPELAJAR.COM

Nitropropano

Nitropropanoa konposatu organikoa da, C3H7NO2 formula duena, nitroderibatuen klasekoa. Bi isomero ditu: 1-nitropropanoa eta 2-nitropropanoa. Bi isomeroak likido kolorge, oliotsu eta sukoiak dira. 1-nitropropanoaren irakite-puntua 132 C-koa da eta 2-nitropropanoarena 120 C. Ezaugarri hau usatzen da biak destilazioz separatzeko. Disolbagarriak dira etanoletan, kloroformotan eta dietil eterretan. Narritagarriak dira. 2-nitropropanoa kartzinogenoa da[1][2].

1-Nitropropane 2-Nitropropane
1-nitropropanoa 2-nitropropanoa

Sintesia

Nitropropanoa propanoa eta azido nitrikoa gas fasean eta 350-450 C-ko tenperatura-tartean erreakzionaraziz sintetizatzen da. Erreakzio-emaitza interes industrialeko lau nitroalkanoen nahastea da: nitrometanoa, nitroetanoa, 1-nitropropanoa eta 2-nitropropanoa. Laurak destilazioz bereizten dira[3].

Erabilera

Nitropropanoaren bi isomeroek antzeko erabilera dute. Disolbatzaile legez usatzen dira pinturetan, itsagarrietan, bernizetan, polimeroetan, erretxinetan eta estalduretan. Halaber, sintesi organikoan ere baliatzen dira lehengai gisa[4].

Toxikotasuna

Bi isomeroak narritagarriak dira. Larruazalean zehar, arnasketaz edo irentsiz narritadurak eragiten dituzte begietan, mukosetan edo arnas-aparatuan. Gibel- eta giltzurrun-arazoak eragin ditzakete[5][6].

Bestalde, 2-nitropropanoa tabako-kearen osagaia da eta kartzinogenotzat jotzen da[7].

Erreferentziak

  1. ↑ (Ingelesez) PubChem. «1-Nitropropane» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-04-18).
  2. ↑ (Ingelesez) PubChem. «2-Nitropropane» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-04-18).
  3. ↑ Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. 6th ed.Vol 1. Wiley-VCH Verlag GmbH & Co, 118 or..
  4. ↑ O'Neil, M.J. (ed.). (2001). The Merck Index - An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals. 13th Edition. Merck and Co., Inc, 1188 or..
  5. ↑ «1-NITROPROPANE | CAMEO Chemicals | NOAA» cameochemicals.noaa.gov (kontsulta data: 2025-04-18).
  6. ↑ «2-NITROPROPANE | CAMEO Chemicals | NOAA» cameochemicals.noaa.gov (kontsulta data: 2025-04-18).
  7. ↑ «2-Nitropropane - Hazardous Agents | Haz-Map» haz-map.com (kontsulta data: 2025-04-18).

Kanpo estekak

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.