Łeonid Krawczuk przemawiający w Kijowie w 2009
Prezydent Ukrainy Petro Poroszenko oraz byli prezydenci Łeonid Krawczuk, Łeonid Kuczma i Wiktor Juszczenko w 2015 podczas uroczystości upamiętniającej ofiary wielkiego głodu
Znaczek pocztowy wydany z okazji 80. urodzin Łeonida Krawczuka
Łeonid Makarowycz Krawczuk , ukr. Леонід Макарович Кравчук (ur. 10 stycznia 1934 w Żytyniu Wielkim [2] , zm. 10 maja 2022 [3] ) – ukraiński polityk i działacz komunistyczny. W latach 1990–1991 przewodniczący Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR i Rady Najwyższej Ukrainy , prezydent Ukrainy w latach 1991–1994, deputowany kilku kadencji Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR i Rady Najwyższej Ukrainy. Bohater Ukrainy (2001).
Życiorys
Młodość
Urodził się w chłopskiej rodzinie ukraińskiej na obszarze województwa wołyńskiego w Polsce . Jego ojciec Makar[4] [5] służył w polskiej kawalerii. Zginął w 1944, walcząc w szeregach Armii Czerwonej [6] na froncie wschodnim [4] [5] , został pochowany w masowym grobie na terenie Białorusi [4] .
Wykształcenie i działalność do 1991
W 1958 został absolwentem studiów na Uniwersytecie Kijowskim [2] . W latach 1967–1970 kształcił się w Akademii Nauk Społecznych przy Komitecie Centralnym KPZR . Uzyskał tam stopień kandydata nauk ekonomicznych na podstawie pracy dotyczącej istoty zysku w socjalizmie i jego roli w kolektywnej produkcji rolnej[2] [7] .
Od 1958 był działaczem Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego . W latach 1960–1967 pełnił funkcję kierownika wydziału do spraw agitacji i propagandy regionalnego komitetu KPZR w Czerniowcach . W latach 1981–1991 wchodził w skład Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Ukrainy . W latach 80. poseł X i XI kadencji, w 1990 został deputowanym XII kadencji Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR[2] [7] . W latach 1990–1991 członek Biura Politycznego KC KPU. Od lipca 1990 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR (następnie Rady Najwyższej Ukrainy ). Wsparł działania niepodległościowe i po ogłoszeniu powstania niezależnego państwa ukraińskiego 5 grudnia 1991 został pierwszym prezydentem Ukrainy (1 grudnia wygrał wybory, pokonując m.in. lidera opozycyjnego Ludowego Ruchu Ukrainy na rzecz Przebudowy Wiaczesława Czornowiła ).
Prezydent Ukrainy
8 grudnia 1991 Łeonid Krawczuk oraz przedstawiciele Rosji i Białorusi (Boris Jelcyn i Stanisłau Szuszkiewicz ) podpisali porozumienie białowieskie o rozwiązaniu Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich [8] . 22 sierpnia 1992, na uroczystym posiedzeniu ukraińskiego parlamentu w Kijowie , ostatni prezydent Ukraińskiej Republiki Ludowej na emigracji Mykoła Pławjuk przekazał mu państwowe insygnia, uznając, że proklamowana w 1991 Ukraina stała się następcą prawnym Ukraińskiej Republiki Ludowej [9] [10] . W 1992 wspierał metropolitę Filareta w jego działaniach mających na celu stworzenie Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego [11] [12] .
W 1993 podpisał porozumienia dotyczące dalszych losów Floty Czarnomorskiej i broni jądrowej znajdującej się na terytorium Ukrainy po rozpadzie ZSRR . W tym samym roku wziął udział w uroczystościach poświęconych 60. rocznicy wielkiego głodu na Ukrainie .
W wyborach prezydenckich w 1994 wystartował jako kandydat niezależny. W pierwszej turze zajął pierwsze miejsce, zdobywając 9 977 766 głosów (38,36%). W drugiej turze przegrał z Łeonidem Kuczmą , zdobywając 12 112 442 głosy (45,06%).
Działalność po prezydenturze
Od 1994 do 2006 zasiadał nieprzerwanie jako deputowany w Radzie Najwyższej. Od 1998 do 2009[13] był członkiem Zjednoczonej Socjaldemokratycznej Partii Ukrainy . W 1999 został współprzewodniczącym Ogólnoukraińskiego Związku Sił Demokratycznych „Zgoda”. W wyborach prezydenckich w 2004 wspierał aktywnie kandydaturę Wiktora Janukowycza [14] . W listopadzie 2004 został pozbawiony tytułu honorowego doktora nadanego mu w 1999 przez Akademię Kijowsko-Mohylańską , co uzasadniono „nieobywatelskim stanowiskiem podczas pomarańczowej rewolucji ”. W wyborach parlamentarnych w 2006 stał na czele listy Opozycyjnego Bloku „Nie Tak!”, który nie przekroczył progu wyborczego.
W 2009 publicznie wezwał ówczesnego prezydenta Wiktora Juszczenkę do rezygnacji[15] . W wyborach prezydenckich w 2010 udzielił poparcia kandydaturze Julii Tymoszenko [16] .
W styczniu 2016 zaproponował przyznanie Krymowi autonomii państwowej w obrębie Ukrainy, a także uznanie specjalnego statusu dla Donbasu [17] [18] . W lipcu 2020 stanął na czele ukraińskiej delegacji do trójstronnej grupy kontaktowej ds. uregulowania konfliktu rosyjsko-ukraińskiego w Donbasie [19] .
Życie prywatne
W 1957 zawarł związek małżeński[20] . Miał syna Ołeksandra (ur. 1959), który m.in. do 2009 był prezesem klubu piłkarskiego Nafkom Browary [21] .
Wraz z rodziną mieszkał w państwowej daczy w kijowskiej dzielnicy Koncza-Zaspa [22] .
Odznaczenia
Upamiętnienie
W 2014 poczta ukraińska wypuściła znaczek z jego wizerunkiem[31] .
Przypisy
↑ Do 24 sierpnia 1991 jako przewodniczący Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR.
↑ a b c d Леонід Макарович Кравчук , president.gov.ua [zarchiwizowane 2008-03-10] (ukr. ) .
↑ Помер перший Президент України Леонід Кравчук [online], novy.tv, 10 maja 2022 [dostęp 2022-05-10] (ukr. ) .
↑ a b c Леонид Кравчук: Я на всю жизнь запомнил халву, которую в платочке мама принесла мне ко дню рождения… [online], ppmurmansk.ru, 1 kwietnia 2006 [dostęp 2020-08-04] (ros. ) .
↑ a b «У 1942 році Леонід Кравчук із товаришем наколядували 40 карбованців» [online], volyn.com.ua, 3 lutego 2018 [dostęp 2020-08-04] (ukr. ) .
↑ „Moim największym błędem było to, że uwierzyłem Rosji”. Wspomnienie o prezydencie Ukrainy Leonidzie Krawczuku [online], onet.pl, 11 maja 2022 [dostęp 2022-05-12] .
↑ a b c d Кравчук Леонід Макарович [online], pnu.edu.ua [dostęp 2020-03-25] (ukr. ) .
↑ 25 rocznica podpisania Porozumienia Białowieskiego [online], uw.edu.pl, 8 grudnia 2016 [dostęp 2020-08-04] .
↑ В Киеве открылся музей Украинской народной республики [online], interfax.by, 12 maja 2008 [dostęp 2020-08-04] (ros. ) .
↑ 1992: останній президент УНР передає Кравчуку клейноди [online], istpravda.com.ua, 22 stycznia 2012 [dostęp 2020-08-04] (ukr. ) .
↑ Архиерейский Собор Русской Православной Церкви 31 марта – 5 апреля 1992 г. [online], pravenc.ru, 22 lutego 2009 [dostęp 2020-08-04] (ros. ) .
↑ Независимое государство – независимая Церковь [online], day.kyiv.ua, 13 czerwca 2007 [dostęp 2020-08-04] (ros. ) .
↑ Kravchuk leaves Social Democratic Party of Ukraine (united) [online], interfax.com.ua, 25 września 2009 [dostęp 2020-08-05] (ang. ) .
↑ Viktor Medvedchuk’s Crisis , pravda.com.ua, 27 czerwca 2007 [zarchiwizowane 2008-09-06] (ang. ) .
↑ Кравчук закликав Ющенка піти у відставку [online], pravda.com.ua, 24 lutego 2004 [dostęp 2020-08-04] (ukr. ) .
↑ Кравчук стал доверенным лицом Тимошенко на президентских выборах [online], focus.ua, 21 października 2009 [dostęp 2020-08-05] (ros. ) .
↑ Кравчук радить запропонувати Криму державну автономію в Україні [online], pravda.com.ua, 8 stycznia 2016 [dostęp 2020-08-04] (ukr. ) .
↑ Не треба боятися особливого статусу Донбасу – Кравчук [online], korrespondent.net, 9 stycznia 2016 [dostęp 2020-08-04] (ros. ) .
↑ Леонід Кравчук очолив українську делегацію в ТКГ: Маємо шукати шлях і об’єднуватися [online], president.gov.ua, 30 lipca 2020 [dostęp 2020-08-04] (ukr. ) .
↑ First ladies of Ukraine [online], tass.com, 6 czerwca 2014 [dostęp 2020-08-05] (ang. ) .
↑ «Нафком» купили за гривню [online], delo.ua, 11 marca 2009 [dostęp 2020-08-05] (ros. ) .
↑ Ukrayinska Pravda exposes president’s Mezhygirya deal [online], kyivpost.com, 6 maja 2010 [dostęp 2020-08-05] (ang. ) .
↑ Указ Президента України № 701/2001 «Про присвоєння звання Герой України» [online], rada.gov.ua, 21 sierpnia 2001 [dostęp 2020-08-03] (ukr. ) .
↑ Указ Президента України № 2/2014 «Про нагородження Л. Кравчука орденом Свободи» [online], rada.gov.ua, 10 stycznia 2014 [dostęp 2020-08-03] (ukr. ) .
↑ Указ Президента України № 277/2020 «Про відзначення державними нагородами України» [online], president.gov.ua, 16 lipca 2020 [dostęp 2020-08-04] (ukr. ) .
↑ Указ Президента України № 4/2007 «Про нагородження Л. Кравчука орденом князя Ярослава Мудрого» [online], rada.gov.ua, 9 stycznia 2007 [dostęp 2020-08-04] (ukr. ) .
↑ Указ Президента України № 11/2004 «Про нагородження Л. Кравчука орденом князя Ярослава Мудрого» [online], rada.gov.ua, 10 stycznia 2004 [dostęp 2020-08-04] (ukr. ) .
↑ Указ Президента України № 6/99 «Про нагородження відзнакою Президента України „Орден князя Ярослава Мудрого”» [online], rada.gov.ua, 10 stycznia 1999 [dostęp 2020-08-04] (ukr. ) .
↑ Указ Президента України № 731/96 «Про нагородження відзнакою Президента України „Орден князя Ярослава Мудрого”» [online], rada.gov.ua, 21 sierpnia 1996 [dostęp 2020-08-04] (ukr. ) .
↑ Указ Президента України № 336/2016 «Про нагородження відзнакою Президента України – ювілейною медаллю „25 років незалежності України”» [online], president.gov.ua, 19 sierpnia 2016 [dostęp 2020-08-04] (ukr. ) .
↑ Леонид Кравчук. Первый Президент независимой Украины. 80 лет со дня рождения. Новости компании «Почтовые марки Украины» [online], ukrstamp.com, 31 stycznia 2014 [dostęp 2020-08-04] (ros. ) .
Bibliografia