PROFILPELAJAR.COM

Notoskordum

Notoskordum
Ilustracja
Nothoscordum bivalve
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

szparagowce

Rodzina

amarylkowate

Podrodzina

czosnkowe

Rodzaj

Notoskordum

Nazwa systematyczna
Nothoscordum Kunth
Enum. Pl. 4: 457 (1843), nom. cons.[3]
Typ nomenklatoryczny

Nothoscordum bivalve (L.) Britton[4]

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons
Nothoscordum bivalve
Nothoscordum gracile
Nothoscordum dialystemon
Nothoscordum montevidense

Notoskordum (Nothoscordum Kunth) – rodzaj roślin należących do rodziny amarylkowatych (Amaryllidaceae), obejmujący 89 gatunków. Większość gatunków występuje endemicznie w Ameryce Południowej. Zasięg Nothoscordum bivalve obejmuje obszar od północno-wschodniej Argentyny i środkowego Chile przez Amerykę Środkową do Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Gatunek Nothoscordum gracile, występujący naturalnie w Ameryce Południowej i Środkowej, został introdukowany do Stanów Zjednoczonych, Australii, Nowej Zelandii, południowej, wschodniej i północnej Afryki, do Palestyny na Bliskim Wschodzie oraz do południowej i zachodniej Europy, gdzie występuje w Wielkiej Brytanii, Francji, Hiszpanii, Portugalii, na Sycylii, Cyprze i w Grecji[3]. W miejscach introdukcji uległ naturalizacji, stając się organizmem kosmopolitycznym[5].

Mieszaniec N. gracile i N. entrerianum: Nothoscordum ×borbonicum jest kosmopolitycznym chwastem[6]. Bardzo szybko rozplenia się z nasion i cebulek przybyszowych i jest bardzo trudny do zwalczenia[7].

Morfologia i biologia

Pokrój
Wieloletnie rośliny zielne[8].
Pęd
Podziemne cebule okryte błoniastą tuniką[8], produkujące liczne cebulki potomne[9].
Liście
Liście odziomkowe, zwykle obecne w czasie kwitnienia roślin[8], nitkowate[8] do równowąskich, miękkie, płaskie[9], o zachodzących na siebie krawędziach, tworzące u nasady pochwę liściową[8].
Kwiaty
Zebrane po 10-25 w baldach, wyrastający na głąbiku ponad poziom liści[9], trwałe[8]. Kwiatostan wsparty dwiema (rzadziej większą liczbą[5]) małymi podsadkami wyraźnie nachodzącymi na siebie u nasady[9], stanowiącymi okrywę młodego kwiatostanu[5]. Okwiat promienisty[10], zbudowany z sześciu listków położonych w dwóch okółkach[8]. Listki okwiatu zrośnięte na długości 1/3 od nasady[8], białe do zielonkawobiałych[9], niekiedy z fioletowym zabarwieniem, u niektórych gatunków żółte, różowawe do liliowych[11]. Sześć pręcików[8], krótszych od listków okwiatu[9], o równowąsko-lancetowatych[9] do szydłowatych[8] nitkach, przylegających do siebie w dolnej połowie[9]. Pylniki podługowate, łączące się z nitką grzbietowo, skierowane do wewnątrz[8]. Zalążnia odwrotniejajowata[9], zawierająca od 4 do 12 zalążków[10], górna, siedząca, trójkomorowa[8]. Szyjka słupka nitkowata[8].
Owoce
Błoniaste, pękające torebki, zawierające czarne[8], lśniące, kanciaste nasiona[9].
Gatunki podobne
Rośliny z tego rodzaju przypominają gatunki z rodzaju czosnek, od którego różnią się okrywą kwiatostanu zbudowaną z zachodzących na siebie dwóch listków oraz brakiem charakterystycznego zapachu[9].
Genetyka
Liczba chromosomów 2n = 10, 16, 18, 19, 24, 26. W tym rodzaju chromosomy akrocentryczne są połowy długości chromosomów metacentrycznych. Suma liczby chromosomów akrocentrycznych i dwukrotności liczby chromosomów metacentrycznych jest wielokrotnością 8[5].

Systematyka

Rodzaj z plemienia Gilliesieae z podrodziny czosnkowych (Allioideae) z rodziny amarylkowatych (Amaryllidaceae)[12].

Wykaz gatunków[3]

Nazewnictwo

Etymologia nazwy naukowej
Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów νόθος (nothos – nieprawowitym, fałszywy) i σκόρδο (skordo – czosnek)[10].
Nazwa zwyczajowa w języku polskim
Polska nazwa rodzaju opublikowana została w słownikach pod redakcją Ludmiły Karpowiczowej[13] (1973) i Wiesława Gawrysia (2008)[14].
Nazwa zwyczajowa w języku angielskim
Rośliny z tego rodzaju nazywa się false garlic (zgodnie z nazwą naukową) lub crow poison (mimo że rośliny nie są trujące)[11].
Synonimy taksonomiczne[3]
  • Pseudoscordum Herb., Amaryllidaceae: 11 (1837)
  • Hesperocles Salisb., Gen. Pl.: 85 (1855)
  • Oligosma Salisb., Gen. Pl.: 85 (1866)
  • Beauverdia Herter, Boissiera 7: 507 (1943)

Zastosowanie

Rośliny ozdobne
Gatunki notoskordum o kwiatach żółtych i wonnych (N. felipponei, N. montevidense) lub bezwonnych (N. ostenii, N. hirtellum), a także różowawych lub liliowych (N. bivalve var. lilacinum) są uprawiane jako rośliny ozdobne, w tym jako rośliny pokojowe[11].
Rośliny spożywcze
W Peru cebule gatunku N. andicola, o lekko czosnkowatym aromacie, są jadane po ugotowaniu[15].

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-13] (ang.).
  3. ↑ a b c d Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2021-02-15]. (ang.).
  4. ↑ Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2021-02-15]. (ang.).
  5. ↑ a b c d K. Rahn: Alliaceae. W: Klaus Kubitzki: The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons: Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 76. DOI: 10.1007/978-3-662-03533-7. ISBN 978-3-662-03533-7. (ang.).
  6. ↑ David J. Mabberley, Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 633, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200.
  7. ↑ Nothoscordum borbonicum. [dostęp 2021-02-16]. (ang.).
  8. ↑ a b c d e f g h i j k l m n Nothoscordum in Flora of North America @ efloras.org. [dostęp 2021-02-16]. (ang.).
  9. ↑ a b c d e f g h i j k Sarah Smith, Jonathan Stansbie: Flora of Tropical East Africa: Alliaceae. Balkema, 2003, s. 8. ISBN 90-5809-416-2. OCLC 53194492. (ang.).
  10. ↑ a b c W.T. Stearn: Nothoscordum in Flora of Australia Online. [dostęp 2021-02-16]. (ang.).
  11. ↑ a b c Thad M. Howard: Bulbs for Warm Climates. University of Texas Press, 2010. ISBN 978-0-292-78520-5.
  12. ↑ USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2021-02-14]. (ang.).
  13. ↑ a b Ludmiła Karpowiczowa (red.): Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973, s. 107.
  14. ↑ a b Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych: łacińsko-polski. Kraków: Officina Botanica, 2008. ISBN 978-83-925110-5-2.
  15. ↑ Nothoscordum andicola. 2021-02-16. [dostęp 2021-02-16]. (ang.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.