Compiègne Compiègne
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Frantzia Garaia
Departamendua	Oise
Barruti	Compiègneko barrutia
Kantonamendu	canton of Compiègne-Nord
Alkatea	Philippe Marini
Izen ofiziala	Compiègne Marat-sur-Oise
Jatorrizko izena	Compiègne
Posta kodea	60200
Geografia
Koordenatuak	49°24′51″N 2°49′20″E / 49.4142°N 2.8222°E / 49.4142; 2.8222
Azalera	53,1 km²
Altitudea	41 m, 31 m, 134 m eta 45 m
Mugakideak	Jaux, Choisy-au-Bac, Clairoix, Lacroix-Saint-Ouen, Margny-lès-Compiègne, Rethondes, Saint-Jean-aux-Bois, Trosly-Breuil, Venette eta Vieux-Moulin
Demografia
Biztanleria	40.761 (2023ko urtarrilaren 1a)
21.556 (%52,9)   (%47,1) 19.223
Dentsitatea	768 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuak	Landshut, Kiryat Tiv'on (en) , Arona, Bury St Edmunds, Elbląg, Guimarães, Huy, Raleigh, Shirakawa, Vianden, Jezzine (en) , Larache eta Ziguinchor
agglo-compiegne.fr

Compiègne Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. Azken erroldaren arabera 40.761 biztanle zituen 53,1 km²-ko azaleran.

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Jaux, Choisy-au-Bac, Clairoix, Lacroix-Saint-Ouen, Margny-lès-Compiègne, Rethondes, Saint-Jean-aux-Bois, Trosly-Breuil, Venette eta Vieux-Moulin.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du<ref name="Joly">{{erreferentzia | izena1 = Daniel | abizena1 = Joly | izena2 = Thierry | abizena2 = Brossard | izena3 = Hervé | abizena3 = Cardot | izena4 = Jean | abizena4 = Cavailhes | izena5 = Mohamed | abizena5 = Hilal | izena6 = Pierre | abizena6 = Wavresky | izenburua = Les types de climats en France, une construction spatiale | aldizkaria = Cybergéo : revue européenne de géographie | zenbakia = 501 | data = 2010-06-18 | doi = 10.4000/cybergeo.23155 | hizkuntza = fr }}</ref>. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe<ref name="Dubreuil2022">{{erreferentzia | izena1 = Vincent | abizena1 = Dubreuil | izenburua = Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen | aldizkaria = La Météorologie | zenbakia = 116 | data = 2022-02 | doi = 10.37053/lameteorologie-2022-0012 | hizkuntza = fr }}</ref>. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoaren eta klima ozeaniko aldatuaren arteko trantsizio-eremuan dago, eta Parisko arroaren ipar-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: eguzkialdi eskasa; urteko prezipitazio erregular eta ertainak; negu hotza (3 °C))<ref name="MFTipologia">{{erreferentzia | izenburua = Le climat en France hexagonale et Corse | url = https://meteofrance.com/comprendre-climat/france/le-climat-en-france-metropolitaine | webgunea = meteofrance.com | hizkuntza = fr }}</ref>. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1a zonan dago<ref name="RE2020">{{erreferentzia | izenburua = Réglementation environnementale RE2020 | url = https://www.ecologie.gouv.fr/politiques-publiques/reglementation-environnementale-re2020 | webgunea = ecologie.gouv.fr | data = 2020-11-18 | hizkuntza = fr }}</ref>.

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,8 °C-koa da, 14,7 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 669 mm-koa da, urtarrilean 11,5 euri-egun eta uztailean 8,4 egun izanik<ref name="Joly" />. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Margny-lès-Compiègne udalerrian dago, 2,3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 633,5 mm-koa delarik<ref name="FICHECLIM60382001">{{erreferentzia | izenburua = Station Météo-France « Margny-les-Compiegne », fiche climatologique | url = https://object.files.data.gouv.fr/meteofrance/data/synchro_ftp/REF_STATION/FICHECLIM_60382001.pdf | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,5 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15 °C-koa da, 2009ko urtarrilaren 7an lortua<ref group="oh">Estazioko erregistroak 1994ko martxoaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.</ref><ref name="FICHECLIM60382001" />.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:^[1]

Hazkunde begetatiboa

Urtea 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Hazkunde begetatiboa 242 220 249 182 179 123 164 161 117 98 51 116 7 −7 13 47 39 −1 Jaiotzak 571 580 613 563 555 529 545 527 525 495 487 486 456 405 432 407 423 412 Heriotzak 329 360 364 381 376 406 381 366 408 397 436 370 449 412 419 360 384 413 Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak INSEE erakundeak eskaintzen ditu[3] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

2023 erroldaren arabera, Compiègne udalerrian 39.405 biztanle zeuden eta 19.690 elkarbizitza unitate<ref group="oh">INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.</ref>, hau da, 2,00 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 48,3), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).<ref name="menages">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/9006073?sommaire=9006187%7Cizenburua=Couples-Familles-Ménages en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Udalerrian 9.732 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (3.660). Guraso bakarreko 2.553 familietatik 2.176etan ama zen guraso bakarra. 4.443 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 2.280k seme-alaba bakarra zuten etxean, 1.730k bi, eta 1.279k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 3.520 bikoteetatik 387tan (% 11,0) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.<ref name="menages" />

15 urte edo gehiago zituzten 33.737 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 29,1 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 41,8. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 60,3). 80 urte edo gehiagoko 2.409 biztanleetatik 2.001 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 408 kolektibitateren batean.<ref name="menages" />

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 34,6 ezkonduta zegoen, eta beste % 12,1 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 8,8 izatezko bikotean eta % 3,4 PACS bidez lotuta). % 38,4 ezkongabeak ziren, % 6,5 alargunak eta % 8,4 dibortziatuak.<ref name="menages" />

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 24,2), goi-mailako langileak (% 16,9), enplegatuak (% 16,3), bestelakoak (% 13,6). Talde nagusia (erretiratuak, % 24,2) Oise departamenduko batez bestekoaren (% 28,3) azpitik dago. 26 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,1).<ref name="menages" />

Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023

Kopurua % Elkarbizitza-unitateak Seme-alabekin bizi ziren bikoteak 3.512 % 17,8 Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak 3.643 % 18,5 Guraso bakarrekoak 2.505 % 12,7 Kide bakarrekoak 9.507 % 48,3 Bestelakoak 523 % 2,7 Familiak Seme-alabarik gabeko bikoteak 3.660 % 37,6 Seme-alabadun bikoteak 3.520 % 36,2 Guraso bakarrekoak 2.553 % 26,2 25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean 4.443 % 45,7 Seme-alaba bat 2.280 % 23,4 Bi seme-alaba 1.730 % 17,8 Hiru seme-alaba 850 % 8,7 Lau seme-alaba edo gehiago 429 % 4,4 Egoera zibila (15 urte edo gehiago) Ezkonduta 11.680 % 34,6 Izatezko bikotean 2.964 % 8,8 PACS bidez lotuta 1.132 % 3,4 Ezkongabea 12.949 % 38,4 Alarguna 2.179 % 6,5 Dibortziatuta 2.834 % 8,4 Erreferentziazko pertsonaren lanbidea Nekazariak 26 % 0,1 Artisau, merkatari eta enpresa-buruak 594 % 3,0 Goi-mailako langileak 3.331 % 16,9 Erdi-mailako lanbideak 2.583 % 13,1 Enplegatuak 3.205 % 16,3 Eskulangileak 2.498 % 12,7 Erretiratuak 4.768 % 24,2 Bestelakoak 2.685 % 13,6 Iturria: INSEE, RP2023.

2023 erroldaren arabera, udalerrian 22.353 etxebizitza zeuden. Horietatik 19.826 egoitza nagusi ziren, 490 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 2.036 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (17.288), etxeak baino gehiago (4.841). Egoitza nagusietatik 6.814 beren jabearen bizilekuak ziren, 12.659 alokairuan zeuden, 5.397 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 353 doan lagata.<ref name="etxebizitzak">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8997194%7Cizenburua=Logement en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (7.037).<ref name="etxebizitzak" />

Egoitza nagusien artean gehienek 3 gela zituzten (5.394). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (13.717 etxebizitzatan). 9.536 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 10.378 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 4.186tan bi edo gehiago.<ref name="etxebizitzak" />

Taula osoa: etxebizitzak, 2023

Kopurua % Etxebizitza multzoa Egoitza nagusia 19.826 % 88,7 Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa 490 % 2,2 Hutsik 2.036 % 9,1 Etxe mota Etxeak 4.841 % 21,7 Apartamentuak 17.288 % 77,3 Gela kopurua (egoitza nagusiak) 1 gela 2.543 % 12,8 2 gela 3.222 % 16,3 3 gela 5.394 % 27,2 4 gela 4.355 % 22,0 5 gela edo gehiago 4.312 % 21,7 Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak) 1919 aurretik 1.349 % 6,8 1919-1945 1.460 % 7,4 1946-1970 5.516 % 27,8 1971-1990 7.037 % 35,5 1991-2005 2.583 % 13,0 2006-2020 1.668 % 8,4 Jabetza egoera (egoitza nagusiak) Jabeak 6.814 % 34,4 Alokairuan 12.659 % 63,9 HLM 5.397 % 27,2 Doan lagata 353 % 1,8 Berogailu mota (egoitza nagusiak) Gas sarea 13.717 % 69,2 Fuel-olioa 432 % 2,2 Elektrizitatea 5.346 % 27,0 Gas botila 52 % 0,3 Bestelakoak 279 % 1,4 Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak) Aparkalekua 9.536 % 48,1 Ibilgailu bat 10.378 % 52,3 Bi ibilgailu edo gehiago 4.186 % 21,1 Iturria: INSEE, RP2023.

2023 urtean 15-64 urteko 25.960 biztanleetatik 17.771 aktibo ziren (% 68,5), horietako 14.987 lanean (% 57,7) eta 2.784 langabezian (aktiboen % 15,7).

8.189 ez-aktibotik 4.505 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 55,0), 941 erretiraturik zeuden (% 11,5) eta 2.743 bestelako ez-aktibo ziren (% 33,5).

Lanbide-kategoria<ref group="oh">Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.</ref>

Udalerrian 26.565 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 14.987 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.<ref group="oh">Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.</ref>

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.310 eurokoa zen, eta biztanleen % 24 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

Departamenduarekiko konparaketa xehea

Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua) 18 urtez azpiko% 21,7 18-29 urte% 16,3 30-39 urte% 14,1 40-49 urte% 14,0 50-64 urte% 11,2 65-74 urte% 8,9 75 urte eta gehiago% 8,2 Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua) Jabeak% 5,9 Errentariak% 30,2 Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua) INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga). Jarduera-errenta% 75,4 Pentsio/erretiroak% 26,1 Ondarea, bestelakoak% 9,0 Gizarte-prestazioak% 5,3 Zuzeneko zergak−% 15,7 Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 69,0, ez-soldatapekoen errenta % 4,1, langabezia-sariak % 2,3.

2007an zeuden 2.560 komertzioetatik, 38 erauzte enpresak ziren, 32 janari enpresak ziren, 9 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 72 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 140 eraikuntza enpresak ziren, 619 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 95 garraio enpresak ziren, 184 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 69 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 178 finantziazio enpresak ziren, 133 higiezinen enpresak ziren, 429 zerbitzu enpresak ziren, 411 administrazio publikoko enpresak ziren eta 151 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.^[4]

2009an zeuden norbanakoentzako 472 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 3 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak, 3 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 4 posta bulegoak, 34 banku bulegoak, 3 funerariak, 30 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 7 ibilgailuen alokairu bulegoak, 9 autoeskolak, 19 igeltseroak, 17 margolariak, 13 zurginak, 23 iturginak, 12 argiketariak, 26 eraikuntza enpresak, 53 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 26 aldi baterako lan enpresak, 111 jatetxeak, 46 higiezinen agentziak, 9 tintoreriak eta 14 apaindegiak.^[5]

2009an zeuden 249 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 6 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 3 120 m² baino gehiagoko dendak, 7 120 m² baino gutxiagoko dendak, 25 okindegiak, 17 harategiak, 2 kongelatu-dendak, 17 liburu dendak, 86 arropa dendak, 15 etxerako tresna dendak, 15 zapata-dendak, 5 elektrotresna dendak, 7 altzari dendak, 10 kirol-dendak, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 4 drogeria, 6 lurrin-dendak, 9 bitxi-dendak eta 12 lore-dendak ziren.^[6]

2000. urtean Compiègne udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

2009an 3 tratamendu laburretarako ospitale, 2 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 4 psikiatriko, 2 urgentzia zentro, 2 amatasun-klinika, 14 botika eta 2 anbulantzia zegoen.

2009an 16 haur-eskola eta 20 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Compiègne udalerrian 7 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 6 hezkuntza orokorreko lizeo eta 5 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 3.096 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 4.016 eta lizeo teknologikoetan 1.399.

Compiègne udalerrian 3 goi-mailako hezkuntza ez-unibertsitarioko zentroak zeuden, horietatik2 osasun-formakuntzako zentroak eta 1 komertziozentroa.11 Unibertsitate zentroak zeuden, horietatik 1 ingenieritza eskola bat zen, eta 10 bestelako goi-mailako ikasketa zentroak ziren.

• (Frantsesez)Résumé statistique^{[Betiko hautsitako esteka]} INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
• (Frantsesez)Évolution et structure de la population^{[Betiko hautsitako esteka]} INSEEren udalerriko datuen fitxa.
• (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.