Vatrushka — yassi, yopgan non shaklida oshirma xamirturush xamiridan tayyorlangan boʻlib, uning oʻrtasida odatda tvorogdan yoki murabbodan iborat boʻlgan magʻzli pishiriq^[1].

Qadimgi slavyan, rus^[1] va ukrain^[2] oshxonalari pishirigʻidir.

Xamir arqonsimon shaklda oʻraladi soʻng boʻlaklarga boʻlinadi, soʻngra tayyor boʻlgan boʻlaklar esa koptoksimon shaklga keltirilib, moylangan pishirish varagʻiga ochiq tomonini yuqoriga qilib taxlanadi. 10-15 daqiqaga xamirturush dam olish uchun qoldiriladi. Doiralarning oʻrtasida diametri 5^[3] −10^[4] sm boʻlgan tekis dumaloq buyumdan chuqurchaga hosil qilinadi, chetlariga tuxum surtiladi va chuqurchalarga kerakli magʻz bilan qandolat xaltasiyordamida toʻldiriladi. Xamirturush dam olgandan soʻng 230-240 °C da tayyorlanadi^[3].

Magʻizning massasi vatrushkaning umumiy ogʻirligining kamida 30% egallash kerak.

Adabiy manbalarda ushbu soʻz ilk bor 1786-yilda qayd etilgan^[5]. Umumiy qabul qilingan etimologiya yoʻq. Variantlar:

• V. Dal: vatrushka-vatruxa soʻzining varianti boʻlib, „magʻiz“ degan maʼnoni anglatadi.
• M. Fasmer: soʻz mahalliy slavyan kelib chiqishga ega *vatra, „vatrushka“ ni rus cherkovi slavyan obashtritisya bilan solishtirish — „yalligʻlanish (yara haqida)“.
• Bir qator olimlar bu soʻz vatra „olov“ dan olinganligini taxmin qilmoqdalar, ukrain tilida vatra — „olov, oʻchoq“, polyakcha vatra — „oʻchoq, olov, yonayotgan kul“, chexcha vatra — „oʻchoq“, slovak tilida saqlanib qolgan. vatra — „ gulxan“, serb-xorvat vatra — „olov“^[6].
• S. Bernshteyn :vatrushka dastlab „qurbonlik non“ degan maʼnoni anglatgan va *vatra „qurbonlik olovi“ dan kelib chiqqan, bu protoslavyan eron tilidan olingan.
• N. Shanskiy: vatrushka tvorog soʻzidan qoʻshimcha orqali yasaladi. Asl tvorog boʻlib, keyinchalik votrozhkaga oʻzgardi va qisqartirilganlar tushib ketgandan soʻng, k (votrozhka) dan oldingi wga -ushka bilan tugaydigan soʻzlar taʼsir koʻrsatdi va yozma ravishda akanya sobit boʻldi^[7].

Rossiyaning shimoli-gʻarbiy qismida, Yegoriy Veshniyda, birinchi chorva yaylovi kuni choʻponga pirog, vatrushka (ryazan. tuyoq) va tuxum taqdim etildi. Ivan Kupalada odatda sabzavot va sutli taomlar tayyorlanadi: vatrushka yoki sirniklar (ukr. mandrika), joʻxori unidan tayyorlangan kisel yoki kompot. Chexlar oʻz vatanlarida vatrushkalar, piroglarni bodom bilan tayyorlashardi.

• Poxlyobkin V. V. Vatrushki // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 61—62. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
• Buteykis N. G., Kengis R. P. Vatrushka // Prigotovlenie muchnix konditerskix izdeliy. — M.: Ekonomika, 1965. — S. 178—179. — 252 s. — 45 000 ekz.
• Плотников П. М., Колесников М. Ф. „Ватрушки с творогом“, . 350 сортов хлебо-булочных изделий. М.-Л.: Пищепромиздат, 1940 — 136-bet. 
• Лутовинова И. С. „Пирог“, . Слово о пище русской. СПб.: Авалон, 2005 — 126—131-bet. 
• Belovinskiy L. V. Vatrushka // Illyustrirovanniy ensiklopedicheskiy istoriko-bitovoy slovar russkogo naroda. XVIII — nachalo XIX v. / pod red. N. Yeryominoy. — M.: Eksmo, 2007. — S. 76. — 784 s. — 5000 ekz. — ISBN 978-5-699-24458-4.
• Ratushniy A. S. Vatrushki // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 88—89. — 440 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-394-02484-9.