PROFILPELAJAR.COM

Askaridalar

Askaridalar (Ascarididae) — Toʻgarak chuvalchanglar oilasi. Umurtqali hayvonlar va odam ichagida parazitlik qiladi. 9 ta urugʻni oʻz ichiga oladi. Tipik urugʻi (Ascaris)ra18 -turiga kiradi. Odatda odam askaridasi (A. Lumbricoides) va choʻchqa askaridasi (Askaridalar suyam) koʻp uchraydi. Odam askaridasi erkagining uzunligi 15 — 25 sm, urgʻochisi 20 — 40 sm. Erkak askaridaning dumi ilmoqqa oʻxshash egilan. Askarida gavdasi tashqi tomondan pishiq va qalin poʻst — kutikula bilan qoplangan. Yopishuv organlari (soʻrgʻichlar) rivojlanmangan, uning elastik tanasi ichak devoriga taqalib turganidan ichakdan tashqariga chiqib ketmaydi.

Askaridaning hazm qilish sistemasi ikki uchi ochiq uzun nayga oʻxshaydi. Bu nay ogʻiz teshigidan boshlanadi, qisqa halqum, qiziloʻngach, oʻrta ichak hamda keyingi ichak orqali chiqaruv (anal) teshigi bilan tugaydi. Tanasi oldigi uchida joylashgan ogʻiz teshigi 3ta lab bilan oʻralgan. Askarida ichakda hazm boʻlayotgan oziqni soʻrib oladi. Oziqning hazm boʻlmagan qismi uning anal teshigi orqali chiqarib yuboriladi.

Ayirish sistemasi tana boʻylab oʻtgan 2ta uzun naydan iborat. Naylar tananing oldingi tomonida birlashib, yagona teshik bilan tashqariga ochiladi. Tanasining oldingi tomonidagi nerv halqasi halqumni oʻrab olgan. Bu halqadan tana boʻylab keyingi va oldingi tomonga nervlar ketadi.

Jinsiy sistemasi bir uchi berk ingichka naychaga oʻxshash boʻladi. Tana boʻshligʻida buralib joylashgan. Urgʻochisining jinsiy organdi 2ta tuxumdondan, erkakniki esa bitta urugʻdondan iborat. Askarida juda serpusht, u 1 kecha-kunduzda 240mingtagacha tuxum qoʻyadi. Urugʻlangan va qalin poʻst bilan qoplangan tuxumlarini xoʻjayini ichagiga qoʻyadi. Tuxumlar axlat bilan tashqariga chiqib ketadi. Tuxumlar iflos qoʻl yoki yuvilmagan meva va sabzavotlar orqali odamning ichagiga tushganida nam muhitda ulardan lichinkalar chiqadi. Lichinkalar qon orqali oʻpkaga boradi, soʻngra balgʻam bilan ogʻizga tushadi. Ular ogʻizdan yana ichakka qaytib tushgach, rivojlanib voyaga yetadi va tuxum qoʻyishga kirishadi.

Askaridani yuqtirganda belgilar. Askarida bilan kasallangan odam ozib ketadi, rangi siniq boʻladi. Uning qorni muntazam ogʻrib turadi. Ichakdagi askaridalar maxsus dorilar yordamida haydaladi. Askaridani yuqtirmaslik uchun sabzavot va mevalarni yaxshilab yuvib isteʼmol qilish kerak hamda maxsus gigiyena qoidalariga rioya qilish kerak.

Manbalar

Hayvonot dunyosi ensiklopediyasi va 7-sinf biologiya darsligi (2017) Laziz Hamidov

Havolalar



Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.