Rütli

Widok na Rütli
Państwo	Szwajcaria
Kanton	Uri
Powierzchnia	62 230 m²
Miejscowości	Seelisberg
Wydarzenia historyczne	utworzenie Konfederacji Szwajcarskiej
Rodzaj obiektu	łąka
Położenie na mapie Uri Rütli
Położenie na mapie Szwajcarii Rütli
46°58′08,4″N 8°35′34,8″E/46,969000 8,593000
Multimedia w Wikimedia Commons

Rütli (Łąka Rütli; niem. Rütli-Wiese, fr. la prairie du Grutli) – łąka w miejscowości Seelisberg w kantonie Uri w Szwajcarii, uważana za miejsce założenia Konfederacji.

W rzeczywistości jest to rozległa (powierzchnia 62 230 metrów kwadratowych) polana, usytuowana na wysokości ok. 470–500 m n.p.m., na wypłaszczeniu stromego, zalesionego zbocza górskiego, opadającego w kierunku wschodnim ku tafli położonego kilkadziesiąt metrów niżej jeziora Urner (najbardziej na południowy wschód wysunięta część Jeziora Czterech Kantonów). Dostępna jest praktycznie jedynie pieszo, z położonego ok. 300 m wyżej Seelisberg lub z położonej kilkadziesiąt metrów niżej przystani Rütli, obsługiwanej przez pływające po jeziorze statki^[1].

Według legendy 1 sierpnia 1291 roku przedstawiciele trzech tzw. „leśnych” kantonów (Uri, Schwyz i Unterwalden) spotkali się na tej polanie i zawarli wieczysty pakt o współpracy i wzajemnej pomocy. Jego głównym celem było wówczas działanie przeciwko opanowaniu ich ziem przez Habsburgów^[2]. Pakt ten uznawany jest dziś za moment narodzin Konfederacji Szwajcarskiej. Jego tekst jest przechowywany w Schwyz, a dzień 1 sierpnia jest obecnie w Szwajcarii świętem państwowym^[3].

Z czasem Rütli stało się „narodowym sanktuarium” Szwajcarii. W 1859 roku zaplanowano tu zorganizowanie 100. urodzin Friedricha Schillera, który w dramacie w Wilhelm Tell opisał scenę zawarcia paktu^[4]. Rok wcześniej Schweizerische Gemeinnützige Gesellschaft (SGG) wezwało do zbierania pieniędzy na wykupienie łąki, aby uchronić ją przed zabudową. Jako powód podano, że planowana jest tam budowa hotelu. W rzeczywistości najemcy planowali rozbudowę gospody w związku ze wzrostem liczby turystów oraz budowę mieszkania dla syna dzierżawcy, Michaela Truttmanna. Pieniądze udało się zebrać szybko i łąkę zakupiono za 55 000 franków. W podziękowaniu za udział w kampanii zbierania funduszy rozdano uczniom 250 000 sztuk stalorytu z romantycznym widokiem Rütli. W 1860 roku teren przekazano państwu z zastrzeżeniem, że nie zostanie on zabudowany. Na Rütli spotykano się w sytuacji zagrożenia państwowości Szwajcarii^[5].

2 września 1939 roku, w sytuacji wybuchu II wojny światowej, w Szwajcarii przeprowadzono powszechną mobilizację. Dowództwo nad 400-tysięczną armią objął generał Guisan^[6]. 25 lipca 1940 roku zebrał on na Rütli 500 oficerów, aby przedstawić im ideę Réduit (Reduty Narodowej). Powiedział podczas spotkania: „Będziemy walczyć do ostatniego naboju, a gdy tych zabraknie – bagnetami. Nie poddamy się. Będziemy walczyć do ostatniej kropli krwi”. Reduta Narodowa to system fortyfikacji broniących centralną część Szwajcarii. Większość wojsk w przypadku inwazji niemiecko-włoskiej miała wycofać się w góry i tam walczyć. Żołnierze wojsk granicznych mieli prowadzić działania opóźniające polegające na niszczeniu mostów, tuneli, wiaduktów itd.^[7]

Od 1860 roku na Rütli odbywa się tradycyjne strzelanie w środę przed św. Marcinem^[8], a od 1891 roku odbywają się tutaj 1 sierpnia oficjalne uroczystości z okazji święta państwowego Konfederacji Szwajcarskiej^[9]. Od 1991 roku na Rütli zaczyna się szlak turystyczny Weg der Schweiz, który powstał z okazji 700-lecia Szwajcarii^[10].