Michał Gołkowski

Michał Gołkowski
Data i miejsce urodzenia	17 lutego 1981 Sochaczew
Język	polski
Dziedzina sztuki	literatura fantasy, fantastyka naukowa
Ważne dzieła
Ołowiany świt Stalowe szczury Komornik SybirPunk
Multimedia w Wikimedia Commons

Michał Gołkowski (ur. 17 lutego 1981 w Sochaczewie)^[1] – polski pisarz fantastyki, science-fiction i powieści historycznych. Autor felietonów oraz esejów. Z wykształcenia lingwista, pracuje m.in. jako tłumacz symultaniczny (konferencyjny kabinowy i telewizyjny) oraz literacki. Polski pisarz z tzw. „nowego pokolenia”^[2].

Pochodzi z wielopokoleniowej rodziny humanistów i filologów, syn Marka Gołkowskiego – konsula generalnego RP w Kalinigradzie oraz pierwszego sekretarza ambasady RP na Białorusi, wykładowcy Polonicum UW oraz Studium Europy Wschodniej. Jest wnukiem Marii Gołkowskiej. W latach 1992–1994 mieszkał na Białorusi w ramach misji dyplomatycznej. Absolwent lingwistyki stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego na specjalizacji tłumaczeń ustnych.

Zadebiutował w 2013 roku powieścią wydaną przez Fabrykę Słów pt. „Ołowiany Świt”^[3], osadzoną w uniwersum literackim gry S.T.A.L.K.E.R. luźno nawiązującej do prozy braci Strugackich oraz wydarzeń historycznych wokół katastrofy w Czarnobylu. W roku 2020 nawiązał współpracę z funduszem inwestycyjnym Gravier Venture Capital^[4], którego dwie spółki zależne Sylen Studio SA oraz Nova-Tek S.A.^[5] prowadzą równocześnie prace nad grami wideo, fabularnymi i planszowymi osadzonymi w wykreowanych przez niego uniwersach. W spółkach tych Michał Gołkowski jest członkiem zarządu oraz prezesem rady nadzorczej, odpowiadając za copywriting oraz konsultacje fabularne^[6].

W swojej twórczości sięga po bardzo zróżnicowane gatunki literackie – powieść akcji, post-apo, kryminał, thriller psychologiczny, powieść grozy, science-fiction, powieść historyczna, paszkwil, romans szpiegowsko-historyczny, dystopia gospodarczo-polityczna. Elementami wyróżniającymi jego powieści są dynamiczna akcja^[7], mocno zarysowana postać protagonisty^[8] oraz poruszanie bieżących problemów społecznych – kwestie polityczne i socjalne, ewolucja i upadek systemów społecznych, prawa LGBT, dylematy moralne oraz patriotyczne, relatywizm, mniejszości narodowe.

Sztandarowym zabiegiem Gołkowskiego jest łamanie konwencji literackiej^[9] i odwracanie utartych schematów fabularnych – na przykład w Siedmioksiągu grzechu główny bohater jest postacią negatywną^[10], z sobie tylko zrozumiałych powodów pociągającą za sznurki intryg dworskich i politycznych; w Stalowych szczurach bohaterem zbiorowym są żołnierze walczący podczas Wielkiej Wojny^[11] po stronie Cesarstwa Niemieckiego, czyli po stronie uznawanej za „złą”^[12]; z kolei Moskal to historia wzlotu i upadku człowieka^[13], pokazująca psychologiczny i moralny rozkład systemu moralności w obliczu niemalże nieograniczonej władzy nad innym człowiekiem^[14].

Osadzone w świecie gry wideo S.T.A.L.K.E.R. powieści, koncentrujące się wokół opisanych w jej uniwersum wydarzeń po hipotetycznej Drugiej Katastrofie reaktora w Czarnobylu w 2006 roku. Wbrew częstym twierdzeniom seria S.T.A.L.K.E.R. nie wyczerpuje znamion bycia gatunkiem post-apokaliptycznym^[15] i stanowi przykład stworzenia nowego toposu baśniowego opartego na motywach przewodnich kultury literackiej^[16].

Michał Gołkowski na potrzeby wydania swojej pierwszej powieści przyczynił się do sprowadzenia serii literackiej S.T.A.L.K.E.R. na grunt polski, tym samym stając się protoplastą całej serii „Fabryczna Zona” utworzonej i kontynuowanej przez Fabrykę Słów^[17]. Na podstawie „Ołowianego świtu” powstała też wydana przez Sudio JG w 2019 roku nowela graficzna „Noc w zonie”^[18].

• Ołowiany świt, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7574-736-2, 2013
• Drugi brzeg, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7574-993-9, 2014
• Droga donikąd, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7574-501-6, 2014
• Sztywny, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7964-064-5, 2015
• Powrót, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7964-320-2, 2018

Osadzony w świecie alternatywnej historii Pierwszej Wojny Światowej cykl powieści wojennych i szpiegowskich^[19]. Wizja Gołkowskiego koncentruje się wokół perspektywy rzadko pokazywanej w dziełach kultury popularnej, oscylując od losów kompanii szturmowych w okopach Frontu Zachodniego, przez zakulisowe działania konkurujących ze sobą wywiadów wielkich mocarstw w położonym na dalekich tyłach frontu, spokojnym Königsbergu (Królewiec)^[20], aż do horroru powoli ześlizgujących się w obłęd żołnierzy pogrzebanych żywcem w podziemnym forcie zasypanym przez ostrzał artyleryjski. Wykorzystywane tematy funkcjonują w meta-kulturze popularnej (zasypani żołnierze w Forcie XIII San-Rideau, Bolestraszyce^[21]; wojna wywiadów w Königsbergu; niemiecki plan desantu ze sterowców na Londyn; odwrócony motyw polowania na skarb)^[22], jednak narracja Gołkowskiego nadaje im rangę pełnowymiarowych dzieł literackich.

• Błoto, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7964-048-5, 2015
• Chwała, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7964-090-4, 2015
• Königsberg, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7964-202-1, 2016
• Otto, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7964-392-9, 2019
• Fort 72, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7964-633-3 2021

Prześmiewcza, obrazoburcza wizja nieudanej biblijnej Apokalipsy, czerpiąca inspiracje z wierszy Zbigniewa Herberta oraz poezji śpiewanej Kaczmarskiego, Gintrowskiego i Łapińskiego^[23]. Pod pretekstem powieści w pełnym tego słowa znaczeniu post-apokaliptycznej, Gołkowski porusza w trylogii „Komornik” kwestie reżimów totalitarnych, cenzury słowa, ślepego przywiązania do litery tradycji, symboli oraz roli religii i wiary w życiu człowieka^[24][25].

Trylogia pełna jest odniesień do pop-kultury, żargonu mediów społecznościowych oraz kultury współczesnego Internetu^[26], będąc jednocześnie ponurym memento o czasach Holocaustu w imię lepszego jutra^[27]. Książka odbiła się bardzo szerokim echem w przestrzeni popkulturowej, wywołując spore kontrowersje^[28].

Od sierpnia 2020, prace nad grą wideo opartą na trylogii Gołkowskiego prowadzi zespół programistów Sylen Studio^[29], na którego czego stoi Marcin Janiszewski.

• Komornik, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7964-133-8, 2016
• Komornik ++ Rewers, Fabryka Słów ISBN 978-83-7964-233-5, 2017
• Komornik +++ Kant, Fabryka Słów ISBN 978-83-7964-283-0, 2017
• Komornik. Arena Dłużników #1, Fabryka Słów ISBN 978-83-7964-682-1, 2021
• Komornik. Arena Dłużników #2, Fabryka Słów ISBN 978-83-7964-734-7, 2022
• Komornik. Arena Dłużników #3, Fabryka Słów ISBN 978-83-7964-869-6, 2023
• Komornik. Arena Dłużników #4, Fabryka Słów ISBN 978-83-7964-870-2, 2023

Rozłożona na szereg epok historycznych (pół-mitologiczna kultura wzorowana na Krecie minojskiej, Egipt predynastyczny, pogańskie pogranicze Słowian i Prusów, wikingowie przed złupieniem Lindisfarne, Cesarstwo Wschodniorzymskie w trakcie oblężenia Konstantynopola 719 r., Podbój Meksyku przez Cortesa) saga traktująca o losach Zahreda – nagrodzonego lub pokaranego przez bogów nieśmiertelnością bohatera, szukającego przez epoki sprawców coraz bardziej ciążącego mu życia wiecznego^[30].

Cykl pokazuje stopniową, powolną ewolucję bohatera od niemalże pozbawionego ludzkich uczuć, cynicznego i wyrachowanego manipulatora w kierunku człowieka, w niekończącym się cyklu brutalnych śmierci i odrodzeń powoli odnajdującego nie tylko przyczynę, ale też cel i sens swego istnienia^[31].

Cykl pokazuje rozpiętość zainteresowań Gołkowskiego jako historyka oraz antropologa kultury, pozwalając czytelnikowi przy okazji oglądania wydarzeń fabularnych (zaczynających się od tylko prawdopodobnych, przez wiarygodne do kronikarsko dokładnych i faktograficznych) zapoznać się z mniej znanymi w kulturze powszechnej wydarzeniami historycznymi^[32].

• Spiżowy gniew, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7964-314-1, 2018
• Bogowie pustyni, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7964-365-3, 2018
• Bramy ze złota 1. Świątynia na bagnach, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7964-406-3, 2019
• Bramy ze złota 2. Złote miasto, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7964-452-0, 2019
• Bramy ze złota 3. Zmierzch bogów, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7964-452-0, 2019
• Świat we krwi 1. Pierzasty wąż, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7964-969-3, 2023
• Świat we krwi 2. Obsydianowy motyl, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7964-969-3, 2023
• Świat we krwi 3. Jadeitowy Pająk, Fabryka Słów, ISBN 978-83-67949-07-1, 2024

Osadzona w dystopijnej przyszłości Europy Wschodniej trylogia bandycko-kryminalna, opisująca losy i perypetie Saszki „Chudego” Chudowca, zajmującego się handlem substancjami nielegalnymi w metropolii NeoSybirska^[33].

Trylogia Gołkowskiego jest w istocie drobiazgową dekonstrukcją polityczną reżimu totalitarnego panującego w dzisiejszej Rosji^[34] oraz wnikliwą analizą przyczyn i stanu rozkładu jej starzejącego się, pozornie patriotycznego, a w rzeczy samej drapieżnie oportunistycznego społeczeństwa^[35]. Jednocześnie książka jest zapełnioną wartką akcją powieścią przygodową, gdzie istotne i ważkie obserwacje natury ogólnej są implikowane przez zaprzeczenie przemyśleń jej głównego bohatera, zaś trzymająca w napięciu warstwa fabularna stanowi doskonałe tło dla zarysowania najważniejszych linii natury moralistycznej^[36].

Od listopada 2020 Gołkowski działa nad rozbudowaniem uniwersum SybirPunk w ramach założonej przez siebie spółki Nova-Tek^[37], posiadającej prawa na opracowanie serii gier wideo, fabularnych oraz planszowych w świecie trylogii. Na trzeci kwartał 2021 planowana jest premiera gry fabularnej „SibirPunk RPG”, prowadzone są też zaawansowane prace nad nowelą graficzną oraz figurkową grą taktyczną.

• SybirPunk. Vol 1, ISBN 978-83-7964-538-1, Fabryka Słów, 2020
• SybirPunk. Vol 2, ISBN 978-83-7964-568-8, Fabryka Słów, 2020
• SybirPunk. Vol 3, ISBN 978-83-7964-626-5, Fabryka Słów, 2020

• Moskal, Fabryka Słów, ISBN 978-83-7964-181-9, 2016

Thriller psychologiczny osadzony w czasach upadku PRL i ZSRR, traktujący o pojawieniu się ówczesnej dorobkiewiczowskiej klasy średniej oraz nieustająco prześladujących ją demonach przeszłości^[38]. Gołkowski prezentuje rozpięte na piętnaście lat czasu akcji książki studium przemian światopoglądowych, duchowych oraz moralnych głównego bohatera^[39], który zaczyna jako kochający ojciec rodziny i sumienny pracownik zakładu produkcyjnego, zaś kończy jako szef jednej z podmoskiewskich struktur zorganizowanej przestępczości^[40][41].

„Moskal” stosuje zabieg określony przez autora mianem „narracji osierocającej” – stopniową zmianę narracji od osobistej, przez faktograficzną aż do bezosobowej, co w założeniu potęguje poczucie alienacji i porzucenia czytelnika wraz z moralną degradacją protagonisty^[42].

Do książki powstał też krótki trailer filmowy, w którym w rolę Artura Wiktorowicza (głównego bohatera „Moskala”) wcielił się Eryk Lubos.

• Komornik: Junior Egzekutor (2016) – opowiadanie promocyjne osadzone w uniwersum "Komornika", będące swoistym wstępem trylogii^[43]
• Czas martwy (2016), w zbiorze Na nocnej zmianie – opowieść retro-SF o problemach odpowiedzialności dowódcy, implikacjach rozwoju sztucznej inteligencji oraz odczłowieczeniu powodowanym przez wojnę totalną^[44]
• Stille Nacht (2016) – opowiadanie osadzone w uniwersum "Stalowych Szczurów" przygotowane jako swoisty prezent bożonarodzeniowy. Opowiada o epizodzie na froncie zachodnim, który doprowadził do rozejmu bożonarodzeniowego^[45]
• Wyklęci (2018), w zbiorze Idiota skończony – opowiadanie z gatunku fantastyki historycznej traktujące o inherentnych w historii Polski demonach martyrologii i straceńczego, samobójczego patriotyzmu^[46]
• Sol Invictus (2020), w zbiorze Gladiatorzy – opowiadanie w uniwersum „Komornika” będące swoistym preludium do zapowiadanego sequela trylogii pod tytułem „Arena Dłużników”^[47]
• Tester (luty 2021), w zbiorze Niegrzeczna Miłość – opowiadanie erotyczne osadzone w świecie SybirPunka oscylujące wokół problemu uprzedmiotowienia miłości oraz samotności współczesnego człowieka w tłumie^[48]

• Ślepa plama – Wiktor Noczkin^[49]
• Łańcuch pokarmowy – Wiktor Noczkin^[50]
• Czerep Mutanta – Wiktor Noczkin^[51]
• Oczy Diabła – Wiktor Noczkin^[52]
• Wektor Zagrożenia – Wiktor Noczkin^[53]
• Lichwiarz – Wiktor Noczkin^[54]
• Łowca z lasu – Andriej Lewicki^[55]
• Wojna – Andriej Lewicki
• Wstęga – Andriej Lewicki^[56]
• Więzy Zony – Roman Kulikow
• Sztych – Roman Kulikow

Jest synem konsula generalnego RP w Królewcu Marka Gołkowskiego (2008–2014) i wnukiem Marii Gołkowskiej, honorowej obywatelki miasta Sochaczew.

• Oficjalna strona www Michała Gołkowskiego
• Blog Michała Gołkowskiego
• Strona www spółki Nova-Tek
• Oficjalny Fanpage Michała Gołkowskiego
• Profil Michała Gołkowskiego – Fabryka Słów
• Profil Michała Gołkowskiego – lubimyczytać.pl