Max Pfeffer

General der Artillerie
Data i miejsce urodzenia	7 czerwca 1883 Geldern, Nadrenia Północna-Westfalia, Cesarstwo Niemieckie
Data śmierci	31 grudnia 1955
Przebieg służby
Siły zbrojne	Armia Cesarstwa Niemieckiego Reichswehra Wehrmacht
Formacja	Reichsheer Heer
Stanowiska	dowódca IV Korpusu Armijnego
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa II wojna światowa: •inwazja na Polskę •inwazja na Związek Radziecki •bitwa stalingradzka
Odznaczenia

Max Heinrich Wilhelm Pfeffer (ur. 7 czerwca 1883 w Geldern, zm. 31 grudnia 1955 w Wojkowie) niemiecki generał artylerii (niem. General der Artillerie), uczestnik I wojny światowej i II wojny światowej, dowódca IV Korpusu Armijnego. Wzięty do niewoli w styczniu 1943 roku pod Stalingradem.

Max Heinrich Wilhelm Pfeffer urodził się 7 czerwca 1883 roku w Geldern. Jego ojciec, Carl Josef Pfeffer był sędzią rejonowym^[1].

W 1902 roku, po ukończeniu szkolenia kadetów Max Pfeffer w stopniu podchorążego (niem. Fähnrich) wstąpił do 22 Pułku Artylerii Polowej (niem. 2. Westfälisches Feldartillerie-Regiment Nr. 22)^[2]. W styczniu 1904 roku awansował do stopnia podporucznika (niem. Leutnant). W październiku 1908 roku został wysłany na szkolenie w Wojskowej Akademii Technicznej w Berlinie^[2]. W 1909 roku w Münsterze ożenił się z Iną Müller^[3]. Od 1910 roku pełnił funkcje adiutanta dowódcy II. oddziału swojej macierzystej jednostk. 27 stycznia 1913 roku awansował do stopnia porucznika (niem. Oberleutnant)^[2].

Wybuch I wojny światowej zastał Maxa Pfeffera na stanowisku dowódcy baterii w 22 Pułku Artylerii Polowej. W 1914 Pffefer otrzymał Krzyż Żelazny II Klasy (Eisernes Kreuz II Klasse) oraz Krzyż Żelazny I Klasy (Eisernes Kreuz I Klasse)^[4]. Jako że system odznaczeń nie dopuszczał przyznawania tego samego odznaczenia więcej niż raz, po przyznaniu Krzyża Żelaznego obu klas Pffefer został udekorowany Krzyżem Rycerskim Pruskiego Orderu Hohenzollernów z Mieczami, który był de facto najwyższym pruskim odznaczeniem za waleczność dla oficerów do stopnia kapitana^[4][5]. 24 grudnia 1914 roku awansował do stopnia kapitana (niem. Hauptmann)^[2]. W 1918 roku został mianowany dowódcą jednego z oddziałów artylerii w pułku.

Po zakończeniu I wojny światowej kapitan Max Pfeffer wstąpił do Reichsheer, gdzie został przydzielony do 4. Pułku Artylerii w 4. Brygadzie Reichswehry^[2]. Został oddelegowany do brygady szkoleniowej w Döberitz, tam przeniesiono go do 10. Pułku Artylerii Reichswehry^[2]. Po przejściu szkolenia został w lipcu 1920 roku przeniesiony do 10. Pułku Artylerii Reichswehry. Podczas tworzenia Reichswehry Pfeffer został przeniesiony do 6. (Pruskiego) Pułku Artylerii, w którym od 1921 roku należał do sztabu. W 1924 roku pełnił funkcję dowódcy baterii szkoleniowej w tej jednostce^[2]. 3 listopada w kościele garnizonowym w Hanowerze po raz drugi wziął ślub z Irmgard Carmen Hahn^[6]. 1 lutego 1927 roku Pfeffer awansował do stopnia majora^[2]. W październiku 1928 roku Max Pfeffer został przeniesiony do Ministerstwa Reichswehry w Berlinie. 1 kwietnia 1931 roku awansował do stopnia podpułkownika (niem. Oberstleutnant), następnie we wrześniu objął dowództwo nad II dywizją II Dywizji 6. (Pruskiego) Pułku Artylerii w Minden^[2]. W październiku 1933 roku Pfeffer awansował na pułkownika (niem. Oberst). W tym stopniu w 1934 roku objął dowództwo nad Pułkiem Artylerii „Münster”^[2].

Po utworzeniu Wehrmachtu w 1935 roku, dowodzony przez Pfeffera Pułk Artylerii „Münster” został przemianowany na 16. Pułk Artylerii^[2]. W październiku 1936 roku Max Pfeffer awansował na generała majora oraz został mianowany dowódcą 26. Pułku Artylerii, a następnie w 1937 roku objął dowództwo w 20. Artilleriekommandeur (Arko 20) w Hamburgu^[2][7]. Było to dowództwo szczebla brygadowego, które przy korpusie pełniło rolę doradczą w zakresie rozlokowania artylerii, a także jej wykorzystania. W czerwcu 1938 roku Pfeffer awansował na generała porucznika (niem. Generalleutnant), w listopadzie został wyższym oficerem artylerii (niem. Höherer Artillerieoffizier)^[2].

Wybuch II wojny światowej zastał Pfeffera na stanowisku dowódcy artylerii (Arko 44), w tej roli wziął on udział w inwazji na Polskę. Na początku 1940 roku zrzekł się stanowiska i został przeniesiony do tymczasowej rezerwy. Latem 1940 roku objął dowodzenie nad nowoutworzoną 297 Dywizją Piechoty, na czele której brał rok później udział w inwazji na Związek Radziecki^[2]. Dywizja brała udział w bitwie pancernej w rejonie Dubno – Łuck – Brody, a także w zdobyciu Żytomierza, Humania, Charkowa i Rostowa nad Donem. W bitwach tych Pfeffer dowodził swoimi siłami na tyle sprawnie, że w grudniu 1941 roku został odznaczony Krzyżem Rycerskim Krzyża Żelaznego^[8].

Jako doświadczony oficer, Pfeffer zdawał sobie sprawę, że wojna ze Związkiem Radzieckim będzie długa i wymagająca. Jeszcze przed rozpoczęciem operacji Barbarossa miał powiedzieć do jednego z kapitanów, który utyskiwał na konieczność przeniesienia do Francji na kurs dowodzenia batalionowego: „Ciesz się z tej odmiany. Wojna będzie wystarczająco długa i wystarczająco okropna, a więc jeszcze dobrze poznasz jej smak”^[9].

Latem 1942 roku 297 Dywizja Piechoty wchodziła w skład XXXXIV Korpusu Armijnego, należącego do 6 Armii generała Friedricha Paulusa, która miała za zadanie zająć Stalingrad. 1 grudnia Max Pfeffer został awansowany na generała artylerii^[2]. W połowie stycznia 1943 roku gen. Pfeffer został dowódcą IV Korpusu Armijnego^[10]. Zastąpił na tym stanowisku generała Erwina Jaeneckego^[11]. Według niemieckich raportów Pfeffer, wraz z innymi oficerami miał osobiście brać udział w walkach o nasyp kolejowy na południe od rzeki Carycy^[12].

Gdy sytuacja niemieckich wojsk okrążonych w Stalingradzie była beznadziejna część niemieckich dowódców dostrzegała bezcelowość oporu, który jedynie powiększał straty w ich jednostkach. Generał Max Pfeffer wraz z generałem Waltherem von Seydlitz-Kurzbachem jako pierwsi zwracali się do Paulusa w kwestii zaprzestania dalszych walk^[10]. Informacja o rozważaniu kapitulacji spotkała się z kategoryczną odmową Adolfa Hitlera, żołnierze i ich dowódcy mieli walczyć do końca. Mimo to część dowódców decydowała się na złożenie broni przy najbliższej sposobności, aby ocalić życie swoje i pozostałych przy życiu żołnierzy^[13]. 31 stycznia 1943 roku żołnierz z 62 Armii Michaił Porter został wysłany na patrol, podczas którego natknął się na kabel prowadzący do niemieckiego schronu. Okazało się, że była to kwatera główna 295 Dywizji Piechoty, w której oprócz jej dowódcy, gen. Otto Korfesa znajdowali się gen. Max Pfeffer i 14 innych oficerów^[14]. Wraz z dwoma towarzyszami wzięli oni zebranych w schronie Niemców do niewoli^[15]. Grupa oficerów, która po złożeniu broni została eskortowana na rosyjskie tyły została ostrzelana z karabinu maszynowego przez żołnierzy niemieckich. Było to spowodowane rozkazem gen. Walthera Heitza, który rozkazał strzelać do każdego, kto spróbuje się poddać^[16].

Pfeffer wraz z czołowymi dowódcami spod Stalingradu został umieszczony w specjalnym obozie jenieckim NKWD nr 84 w Wojkowie^[17]. Umieszczeni w obozie jenieckim oficerowie zajmowali czas nauką francuskiego, grą w brydża i skata, a także przy herbacie rozmawiali o swoich doświadczeniach^[18]. Szczególnie godne uwagi były niedzielne spotkania przy herbacie u generała Pfeffera, podczas których opowiadał on o podróżach i przygodach myśliwskich^[19].

Wśród jeńców zaostrzały się konflikty na tle nastawienia do III Rzeszy i samego Hitlera^[20]. Gdy w 1943 roku generałowie Walther von Seydlitz, Martin Lattmann i Otto Korfes stanęli na czele Związku Nemieckich Oficerów (BDO) część generałów m. in. Walter Heitz, Max Pfeffer, Karl Strecker oraz Otto Karl Renoldi otwarcie potępiali działania, które uznali za zdradę^[21][22]. Wystosowali list sprzeciwiający się działaniom rozłamowców i przekazali go nadzorującemu jeńców w obozie Nikołajowi Mielnikowowi^[23]. Gdy feldmarszałek Paulus wskutek nacisków należących do BDO oficerów był gotowy oficjalnie poprzeć utworzenie związku wspomniana wyżej grupa oficerów ponownie przeciągała go na swoją stronę^[24].

Wierni Paulusowi i przysiędze wojskowej oficerowie jeszcze jesienią 1943 roku wierzyli, że front wschodni ma szansę się ustabilizować na linii Dniepru, co umożliwi III Rzeszy zawarcie ze Związkiem Radzieckim traktatu pokojowego, nawet gdyby Hitler nadal pozostawał u władzy^[25].

Generał Max Pfeffer zmarł 31 grudnia 1955 roku. Został pochowany na cmentarzu generalskim w Czerniach^[8][26].

Max Pfeffer był dwukrotnie żonaty. Pierwszy ślub wziął z Iną Müller w 1909 roku, z którą miał syna Karla Heinza^[3]. Po raz drugi ożenił się 3 października 1924 roku z Irmgard Carmen Eickenrodt, z którą miał córkę Hiję i syna Kurta Georga^[3].

Kuzynem Maxa Pfeffera był pierwszy dowódca SA Franz Pfeffer von Salomon^[8].

• Krzyż Żelazny II Klasy (1914)
• Krzyż Żelazny I Klasy (1914)
• Krzyż Rycerski Pruskiego Orderu Hohenzollernów z Mieczami
• Krzyż Honorowy dla Walczących na Froncie
• Medal za Ratowanie Życia (Rettungsmedaille am Band)^[27]
• Szpanga do Krzyża Żelaznego II Klasy (1939)
• Szpanga do Krzyża Żelaznego I Klasy (1939)
• Krzyż Rycerski Krzyża Żelaznego (4 grudnia 1941)
• Medal za Kampanię Zimową na Wschodzie 1941/1942^[4]

• Antony Beevor: Stalingrad. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2015. ISBN 978-83-240-3416-1.
• Arthur Boje: Stalins deutsche Agenten Ein Kriegsgefangener berichtet. Graz: Leopold Stocker Verlag, 2002. ISBN 3-7020-0946-9.
• Torsten Diedrich: Paulus. Trauma Stalingradu. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2009. ISBN 978-83-245-9105-3.
• Leonid Reschin: Feldmarschall im Kreuzverhör: Friedrich Paulus in sowjetischer Gefangenschaft 1943–1953. Augsburg: Weltbild Verlag GmbH, 2000. ISBN 3-8289-0387-8.