Maria Palider
Maria Palider primo voto Mochyła, secundo voto Czarniakowa (ur. 20 stycznia 1884 w Zakopanem, zm. 23 marca 1971 tamże) – polska góralka, gospodyni, muza Kazimierza Przerwy-Tetmajera[1].
Kazimierza Przerwę-Tetmajera poznała w Zakopanem w 1902 roku. Jako jego muza towarzyszyła mu w podróżach po Europie – byli razem m.in. we Włoszech, Francji i Austrii. Wprowadzała Tetmajera w środowisko górali podhalańskich, zapoznawała z ich historią i kulturą, wprowadzała w świat tancerzy, muzykantów i gawędziarzy. Z uwagi na żywiołowe usposobienie stała się według Włodzimierza Wnuka pierwowzorem Maryny z Hrubego. To jej zawdzięcza Tetmajer pieśni góralskie zawarte w „Skalnym Podhalu” i „Legendzie Tatr”[1].
Zwana przez Tetmajera „leśną osobą”, w roku 1903 pomagała mu urządzić domostwo w Zakopanem[2]. Około roku 1908 mieszkała z nim przy ulicy Zgoda 1 (obecnie Czapskich) w Krakowie, uczestnicząc w opiece nad jego synem[3]. Gdy w roku 1918 lub 1919 chorowała na owrzodzenie twarzy i czerwonkę, poeta wspomógł jej leczenie sumą 4000 koron z funduszu swego imienia[2]. W 1931 roku odwiedziła go w Warszawie z delegacją Związku Górali, przywożąc symboliczną gałązkę kosodrzewiny[4].
Jej znaczenie w życiu i twórczości Tetmajera jest oceniane jako istotne, a Maciej Szukiewicz wyraził je następująco[2]:
… tej tylko frajerce[a]
Oddał wielki poeta swe płomienne serce.
Z jej zwierzeń, krwi pożarów, tęsknot, z łez i żalu
Powstał epos Podhala Na skalnym Podhalu.
W roku 1912 wyszła za mąż za robotnika kuźnickiego tartaku – Józefa Mochyłę. Zginął on w roku 1914 na froncie I wojny światowej. Wkrótce potem zmarł też ich nowo narodzony syn. W 1924 roku wyszła powtórnie za mąż, tym razem za górala zakopiańskiego i inwalidę wojennego – Józefa Czarniaka. Przez około dziesięć lat prowadzili gospodarstwo rolne w Wielkopolsce, by powrócić do Zakopanego i osiedlić się na Bilinówce. Czarniak zmarł w 1964 roku[1].
Pochowana na Nowym Cmentarzu w Zakopanem[1].
Uwagi
- ↑ Frajerka z góralskiego „sympatia, kochanka”.
Przypisy
- ↑ a b c d Maciej Pinkwart, Janusz Zdebski, Nowy Cmentarz w Zakopanem. Przewodnik biograficzny, PTTK Kraj, Warszawa–Kraków 1988, s.39-40, ISBN 83-7005-180-4
- ↑ a b c Michał Jagiełło, Piarżysko, Warszawa: Iskry, 2019, s. 316, 317.
- ↑ Korespondencja rodzinna Kazimierza Tetmajera [online], 9lib.org [dostęp 2022-05-07] (pol.).
- ↑ Wojciech Wilczek, Tatry Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Zakopane 2007.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.