PROFILPELAJAR.COM

Jaskrotka jasna

Jaskrotka jasna
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

workowce

Klasa

miseczniaki

Rząd

złotorostowce

Rodzina

złotorostowate

Rodzaj

jaskrotka

Gatunek

jaskrotka jasna

Nazwa systematyczna
Gyalolechia fulgens (Sw.) Søchting, Frödén & Arup
Nordic Jl Bot. 31(1): 70 (2013)
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Jaskrotka jasna, błyskotka jasna (Gyalolechia fulgens (Sw.) Søchting, Frödén & Arup – gatunek grzybów z rodziny złotorostowatych (Teloschistaceae). Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów[1].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Gyalolechia, Teloschistaceae, Teloschistales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[2].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1784 r. Olof Peter Swartz, nadając mu nazwę Lichen fulgens. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę, nadali mu w 2013 r. Ulrik Søchting, Patrik Frödén i Ulf Arup[2]. Synonimy[3]:

  • Biatora fulgens (Sw.) Fr. 1845
  • Biatora fulgens (Sw.) Fr. 1845 var. fulgens
  • Caloplaca fulgens (Sw.) Körb. 1862
  • Caloplaca fulgens (Sw.) Körb. 1862 f. fulgens
  • Fulgensia fulgens (Sw.) Elenkin 1907
  • Fulgensia fulgens (Sw.) Elenkin 1907 var. fulgens
  • Lecanora friabilis var. fulgens (Sw.) Rabenh. 1845
  • Lecanora fulgens (Sw.) Ach. 1810
  • Lecanora fulgens (Sw.) Ach. 1810 var. fulgens
  • Lichen fulgens Sw. 1784
  • Parmelia friabilis var. fulgens (Sw.) Schaer. 1840
  • Parmelia fulgens (Sw.) Ach. 1803
  • Parmelia fulgens (Sw.) Ach. 1803 var. fulgens
  • Patellaria fulgens (Sw.) Wallr. 1831
  • Patellaria fulgens (Sw.) Wallr. 1831 var. fulgens
  • Placodium fulgens (Sw.) DC. 1805
  • Placodium fulgens (Sw.) DC. 1805 subsp. fulgens
  • Placodium fulgens (Sw.) DC. 1805 var. fulgens
  • Psoroma fulgens (Sw.) A. Massal. 1852
  • Psoroma fulgens (Sw.) A. Massal. 1852 f. fulgens
  • Squamaria fulgens (Sw.) Hook. 1844)
  • Squamaria fulgens (Sw.) Hook. 1844 var. fulgens
  • Zeora fulgens (Sw.) Flot. 1849

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[2]. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist[4].

Morfologia

Plecha jednolistkowa o średnicy do 3 cm, ściśle przylegająca do podłoża. Ma okrągławy kształt, ale często jest nieregularna. Barwa białożółtawa, siarkowa, cytrynowożółta, do żółtopomarańczowej, w środku czasami biała. Powierzchnia często delikatnie przyprószona. Na obwodzie występują dość wyraźne odcinki o średnicy do 1,5 mm, o końcach zaokrąglonych lub wcinanych. W środku plecha jest jednolita, skorupiasta. Dolna powierzchnia o barwie od białawej do brunatnej. Chwytników brak[5].

Zbudowana z paraplektynchymy górna kora ma grubość 17–50 μm, kora dolna 75–175 μm. Plecha zawiera glony protokokkoidalne. Warstwa glonów ma grubość 50–80 μm[6].

Dość często występują owocniki typu apotecjum lekanorowe. Mają średnicę do 1,5 mm i płaskie lub wypukłe tarczki o barwie od ciemnopomarańczowej przez rdzawobrunatną do czerwonobrunatnej. Posiadają cienki, trwały lub zanikający brzeżek własny ubarwiony jak plecha, lub nieco jaśniejszy. Początkowo jest zasłonięty przez żółtawy brzeżek plechowy[5]. Worki 8–zarodnikowe. Askospory jednokomórkowe, bezbarwne, elipsoidalne, proste, o rozmiarach 10–15 × 4–5 μm. Pyknidia nie występują[6].

Reakcje barwne: plecha K+ purpurowa[5]. Zawiera pigmenty antrachinonowe[6].

Występowanie i siedlisko

Błyskotka jasna na półkuli północnej jest szeroko rozprzestrzeniona, ale bardzo rzadka[6]. W Polsce jest również bardzo rzadka, znana z nielicznych tylko stanowisk na Pobrzeżu Południowobałtyckim, Pojezierzu Południowobałtyckim, Sudetach, Wyżynie Małopolskiej i Centralnych Karpatach Zachodnich. Niektóre z tych stanowisk podane zostały jeszcze w XIX wieku lub pierwszej połowie XX wieku[1].

Rośnie na podłożu wapiennym; na wapnistej glebie i na mchach, w środowisku suchym[5].

W Polsce znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status CR – gatunek krytycznie zagrożony, znajdujący się na granicy wymarcia w stanie dzikim[7]. Podlega ścisłej ochronie gatunkowej[8].

Przypisy

  1. ↑ a b Wiesław Fałtynowicz, Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski, Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003, s. 123, ISBN 83-89648-06-7.
  2. ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2025-12-17] (ang.).
  3. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2025-12-17] (ang.).
  4. ↑ Wiesław Fałtynowicz i inni, Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2024, s. 214, ISBN 978-83-62975-47-1 (ang.).
  5. ↑ a b c d Hanna Wójciak, Porosty, mszaki, paprotniki, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 172, ISBN 978-83-7073-552-4.
  6. ↑ a b c d Fulgensia fulgens [online], North American Lichen Herbaria [dostęp 2017-07-08].
  7. ↑ Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. ↑ Dz. U. z 2014 r. poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.