Georg Schönfels

Data i miejsce śmierci	między 1626 a 1631 Braniewo
Zawód, zajęcie	drukarz
Multimedia w Wikimedia Commons

Georg (Jerzy) Schönfels (zm. między 1626 a 1631 w Braniewie) – XVII-wieczny drukarz, działający w Braniewie.

Po przybyciu do Braniewa, nie później niż w roku 1598 roku, zakupił od spadkobierców zmarłego drukarza Johannesa Saxo od kilku lat nieczynną drukarnię, otworzoną tu w 1589 roku na potrzeby zakonu i kolegium jezuitów. Na jej uruchomienie uzyskał zezwolenie biskupa warmińskiego Andrzeja Batorego. Pierwsze druki sygnowane jego nazwiskiem ukazały się już w roku 1598^[1]. 8 sierpnia 1600 roku uzyskał od króla Polski Zygmunta III Wazy przywilej, zabraniający innym drukarzom w granicach Rzeczypospolitej dokonywania przedruku publikacji, których pierwsze wydanie ukazało się w oficynie wydawniczej w Braniewie. Przywilej ten został potwierdzony 10 października 1602 roku z doprecyzowaniem, iż mowa jest o drukach w jakimkolwiek języku^[2][3][4].

Druki z braniewskiej oficyny cechował znaczny kunszt artystyczny. Przy opracowywaniu publikacji Georg Schönfels współpracował ze znakomitym rysownikiem i kanonikiem warmińskim Tomaszem Treterem. Ów człowiek wielu talentów – poeta, filolog, heraldyk, rytownik i tłumacz – nie tylko dostarczał Schönfelsowi cenny materiał źródłowy, lecz także sam tworzył projekty stron tytułowych o wysokim kunszcie artystycznym. Po śmierci Tretera w 1610 roku, rolę projektowania stronic tytułowych przejął jego bratanek, Błażej Treter, również duchowny w katedrze fromborskiej, wprawdzie niższy rangą, lecz także uzdolniony artystycznie. Po 1620, wskutek trudności finansowych, poziom wydawnictw w braniewskiej oficynie znacznie się obniżył. Schönfels, borykający się z utrzymaniem na rynku, czasem posuwał się do nielegalnych praktyk, jak sprzedaż druków zastrzeżonych czy najmowanie introligatora. Wchodził również we współpracę z ośrodkami protestanckimi w Gdańsku i w Elblągu^[2][3]. Stąd uwikłany był też w liczne procesy z księgarzami braniewskimi i gdańskimi^[1].

Georg Schönfels pozostawał również w dobrych stosunkach z warmińskim biskupem Szymonem Rudnickim i na jego zlecenie wydawał wiele druków, toteż biskup wystawił mu przywilej na wyłączność skupu szmat do produkcji papieru w domenie warmińskiej. Doszło wówczas do ostrego i długotrwałego konfliktu pomiędzy Schönfelsem a księgarzem braniewskim Tobiaszem Bretnerem o prawo oprawy i sprzedaży książek. Konflikt ten dopiero wygasiła wojna polsko-szwedzka. Po zdobyciu i zajęcia miasta w 1626 roku przez szwedzkie wojska króla Gustawa i zamknięciu kolegium jezuickiego drukarnia zawiesiła działalność. Przez 28 lat działalności Schönfels wydał drukiem 90 pozycji książkowych^[2][5]. W jego zakładzie drukowane były również druki urzędowe biskupstwa, takie jak agendy, rubrycele, uchwały synodów, a także katechizmy, modlitewniki, polemiki teologów jezuickich, kazania. Do najbardziej okazałych publikacji, ozdobionych wieloma miedziorytami i drzeworytami Tomasza i Błażeja Treterów, należały Hierosolymitana peregrinatio Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła (1601), Vitae episcoporum Posnaniensium Jana Długosza (1604) oraz śpiewniki w języku estońskim i łotewskim^[1].

Georg Schönfels dwukrotnie się żenił. Jego pierwszą żoną była Anna Krebs, drugą w 1607 roku została córka Mikołaja Schmidta, Katarzyna. Z drugiego małżeństwa miał pięcioro dzieci. W 1634 roku od wdowy po Georgu Schönfelsie drukarnię za kwotę 500 florenów odkupił Kacper Weingärtner, którego druki stały na niższym poziomie niż w czasach świetności poprzednika^[1][2][3].

• Biogram w Internetowym Polskim Słowniku Biograficznym