Działania opóźniające – działania bojowe (walki) prowadzone przez wojska (osłonowe) w czasie odejścia na kolejnych pozycjach obronnych (opóźnienia) w celu uzyskania czasu potrzebnego wyższemu dowódcy na zadanie przeciwnikowi maksymalnych strat i stworzenia dla wojsk własnych bardziej korzystnej sytuacji bez angażowania się w decydujące walki[1]. Ich istotą jest unikanie przewlekłych walk przez stawianie nacierającym oporu na kolejnych pozycjach opóźniania, nie dopuszczając do rozstrzygających starć[2].
Działania opóźniające to jeden z podstawowych rodzajów walki stanowiący często fazę przed przejściem do innych działań. Prowadzi się je w sposób zamierzony lub wymuszony. Występują w ramach działań głębokich, bezpośrednich oraz w strefie tylnej. Prowadząc działania opóźniające wojska oddają teren, zachowując jednocześnie elastyczność i swobodę działania. Cechuje je : aktywność, pomysłowość, elastyczność oraz posiadanie inicjatywy. Istotą działań opóźniających jest to, że wojska, nie wdając się w przewlekłe walki, w sposób zorganizowany opuszczają teren, stawiając opór na kolejnych przygotowanych rubieżach (pozycjach) opóźniania. Głównym celem operacji opóźniającej jest dążenie do przejęcia inicjatywy operacyjnej[3]. Działania opóźniające mogą być prowadzone w sposób zamierzony lub wymuszony[4]. Są jednym z podstawowych rodzajów walki[5]. Stanowią najbardziej aktywną formę odwrotu[6].
Działania opóźniające są prowadzone w pasach lub na kierunkach. Zasadniczym elementem struktury działań opóźniających jest pozycja opóźnia. Wojskom wyznacza się przednią, pośrednie, i końcową pozycję opóźniania. Przyjmuje się, że stanowią je batalionowe lub wyjątkowo kompanijne rejony opóźniania, rozmieszczone nieregularnie w terenie na prawdopodobnych kierunkach działań przeciwnika[8]. Działania opóźniające składają się z szeregu działań poszczególnych elementów zgrupowania bojowego, takich jak obrona zajmowanych pozycji, wyjście z walki, odejście na kolejne pozycje. Są typowym sposobem wykonywania zadań przez oddziały wydzielone w pasie przesłaniania lub ariergardy osłaniające odwrót lub wycofanie sił głównych[9].
Przebieg działań opóźniających w pierwszym okresie nie odbiega od typowych działań obronnych. Podchodzącego przeciwnika zwalcza się na dalekich podejściach, a głównym zadaniem w tym okresie jest powstrzymanie natarcia i niedopuszczenie do pokonania z marszu pozycji przedniej. Opór stawiany na pierwszej pozycji powinien być na tyle silny, żeby zmusić zarówno awangardy jak i siły główne przeciwnika do rozwinięcia. Istotnym elementem siły oporu jest rozbudowa inżynieryjna[10].
Do kalkulacji przyjmuje się, że wojska prowadzące działania opóźniające mogą skutecznie przeciwstawiać się liczniejszym siłom przeciwnika, niż ma to miejsce w obronie. Stąd też wyznacza się 2-krotnie większą szerokość pasów działań opóźniających niż pasów obrony. Liczba rubieży opóźniania i czas ich utrzymywania zależą od głębokości opóźniania, terenu, posiadanych sił oraz nakazanego terminu utrzymania rubieży końcowej. Rubieże powinno się wyznaczać w takiej odległości od siebie, aby nacierający chcąc atakować kolejną rubież, zmuszony był zmienić stanowiska ogniowe artylerii i od nowa organizować natarcie[11].
Wyróżnia się trzy główne metody prowadzenia działań opóźniających: opóźnianie ciągłe, opóźnianie przemienne i metodę kombinowaną[9].
Normy taktyczne należy traktować jako swego rodzaju wielkości odniesienia. Stanowią one orientacyjne ramy, są wypadkową różnych warunków organizowania i prowadzenia obrony. Wartość norm taktycznych nie należy traktować jako coś niezmiennego. Trzeba do nich podchodzić elastycznie, stosownie do charakteru zadania i zamiaru działań przełożonego, miejsca i roli w ugrupowaniu szczebla nadrzędnego oraz składu i możliwości bojowych oddziału[12].
Lokasi Pengunjung: 18.189.185.42