Sefydlwyd Cymdeithas Pêl-côrff Cymru (Saesneg: Welsh Korfball Association) yn 2002 fel y corff i hyrwyddo a datblygu pêl-korf yng Nghymru.[1] Mae'n gyfrifol am gystadlaethau pêl-korf Cymru, y gynghrair genedlaethol a thîm cenedlaethol Cymru. Mae'n gysylltiedig â'r BritishKorfball Association a Ffederasiwn Rhyngwladol Pêl-Korf.
Hanes
Er mai yn 1902 y crewyd pêl-korf yn yr Iseldiroedd, ni ddaeth i ddiddordeb critigol yng Nghymru hyd bron i ganrif yn hwyrach. Noder nad oes gan y gair côrff dim oll i'w wneud â'r gair Cymraeg "corff" ond, yn hytrach, yn sillafiad "Gymraeg" o'r gair "korf" sef y gair Iseldiereg am "fasged".
Yn 2016 bu i dîm Cymru chwarae gêm ryngwladol yn erbyn Catalwnia. Mae Cymru bellach ymhlith y 25 gwlad orau sy’n cystadlu yn y gamp[2][3]
Cystadlaethau Cymru
Mae'r Gymdeithas yn gyfrifol am gynnal y tîm cenedlaethol ac am gynghrair
Pencampwriaeth
Mae'r Bencampwriaeth yn cael ei hymladd gan bob tîm yng Nghymru. Mae'r gystadleuaeth yn cael ei hadu gan ddefnyddio safleoedd terfynol Cynghrair Cenedlaethol Cymru a Chynghrair Rhanbarthol y Gorllewin. Cwpan Cymru yw’r haen uchaf gyda’r enillydd yn mynd ymlaen i gynrychioli Cymru yng Nghwpan Europa IKF. Tlws yw'r haen ganol a phlât yr haen olaf sy'n agored i bob tîm.
Trefnwyd Cwpan Cymru yn gyntaf fel digwyddiad gala oedd yn agored i un tîm yn unig o bob clwb. Rhedodd hyn o 2008-14 nes iddo gael ei ddileu o blaid defnyddio safleoedd cynghrair i bennu'r pencampwr cenedlaethol. Cafodd y fformat hwn anawsterau wrth i dimau gystadlu mewn cynghreiriau gwahanol; felly, ailgyflwynwyd Pencampwriaeth Cymru, gan ychwanegu’r haenau Tlws a Phlât, er mwyn caniatáu i bob tîm yng Nghymru gystadlu.[4]
Cwpan Europa IKF
Mae gan Bencampwr Cenedlaethol Cymru hawl i gymryd rhan yng Nghwpan Europa IKF yn erbyn pencampwyr cenedlaethol eraill o bob rhan o Ewrop. Mae’r pencampwr cenedlaethol wedi’i benderfynu’n amrywiol gan enillydd Cynghrair Cymru neu Gwpan Cymru, yn dibynnu ar y fformat ar gyfer pob tymor. Does dim un clwb o Gymru erioed wedi symud ymlaen heibio Rownd Gyntaf y gystadleuaeth. Mae hanes clybiau Cymru sy’n cystadlu yng Nghwpan Europa i’w weld .[5]
Timau
Ceir oddeutu 7 tîm pêl-korf yng Nghymru yn 2024 sef, Dinas Caerdydd a'r Met, Cardiff Raptors, Newport Centurions, Prifysgol Abertawe, Prifysgol Aberystwyth, Prifysgol Caerdydd, Prifysgol Met Caerdydd.[6]